In deel 1 van deze reeks ging ik al in op mijn reflecties op de woorden in combinatie met mijn toekomstige plannen. In deel 2 ging ik verder over de plek in de natuur en de verschillende manieren om naar vrijheid te kijken. Vandaag deel 3 van deze reeks.

Verschil tussen eenzaamheid en alleen zijn

‘wie de zoetheid geproefd heeft van afzondering en rust, is vrij van leed en vrij van zonde, wijl hij de zoete drank indrinkt der waarheid.’

Er is meer eenzaamheid dan ooit in de wereld, terwijl er tegelijkertijd meer mensen zijn dan ooit. Eenzaamheid hangt niet samen met alleen zijn. Wie alleen is, hoeft niet eenzaam te zijn. Je kunt andersom eenzaam zijn te midden van anderen. Dat is de meest pijnlijke vorm van eenzaamheid, omdat je op die momenten geen verbinding voelt met anderen. Alleen zijn is wat mij betreft een staat die iedereen zo nu en dan nodig heeft. Me-time in moderne begrippen. Dat alleen zijn is in ons drukke bestaan geen vanzelfsprekendheid meer. In Nederland moet je echt je best doen om alleen te zijn, zonder afleidingen en zonder door anderen gestoord te worden.

In het buitenland lukt dit al wat gemakkelijker. Maar ook op andere tijdstippen lukt het nog prima om in afzondering en rust te zijn. Zo loop ik heel graag met de zonsopgang, zeker in de winterperiode, waar het nog vroeg is en fris, waardoor de kans op andere mensen een stuk lager is. Als ik doordeweeks loop kom ik ook minder mensen tegen. Maar als ik deze uitspraak lees, bedoeld de Boeddha hier misschien wel een langdurige ervaring, omdat mensen tijd nodig hebben om zich te ontdoen van alle prikkels en indrukken van alledag, en in een vertraging te komen, waarin ze gaan ervaren dat rust en afzondering inderdaad heel fijn kan zijn.

Ik weet uit ervaring dat de eerste uren en dagen juist heel erg confronterend kunnen zijn: de verveling slaat toe, je hebt allerlei standaard neigingen zoals je telefoon erbij pakken of iemand bellen om dingen te delen. Het is dus echt afkicken om jezelf als enige gezelschap te kunnen verdragen én waarderen. Je leert jezelf dan op een heel andere manier kennen. Dat is naar mijn idee wat de Boeddha bedoelt met de zoete drank van de waarheid: inzichten in jezelf, zonder alle laagjes eromheen die we normaal gesproken in het leven hebben.

Het leven in afzondering en rust is iets dat ik ook doelbewust wil opzoeken. Ik weet dat daar nogal wat angsten bij mijzelf liggen, die misschien niet helemaal terecht zijn. Door de ervaring van afzondering en alleen zijn, tot rust komen, hoop ik ook tot nieuwe inzichten en ervaringen te komen, en uiteindelijk tot meer vertrouwen in mezelf. En daarmee dus ook tot meer verbinding met mezelf. Als je goed verbonden bent met je zelf, dus goed in contact staat met jezelf, dan is het ook gemakkelijker om in verbinding met anderen te komen. Wat een opstapje is tot minder eenzaamheid en meer écht contact.

Het zoeken van rust en afzondering is in mijn ogen juist niet egoïstisch, maar nodig om sterker in je schoenen te staan en daarmee een voorbeeld te zijn voor anderen, om ook ontvankelijker en toegankelijker te worden voor anderen. Wat mij betreft is persoonlijke ontwikkeling altijd een goed idee, omdat je indirect de mensen om je heen positief beïnvloed.

Afgezonderd van de rest van de wereld

‘alleen zittend, alleen slapend, alleen gaande zonder ophouden, alleen zich bedwingende, laat zo de mens gelukkig leven aan de rand van het woud.’

Wat een prachtige tekst vind ik dit, omdat het mijn grote dromen raakt. Ik zou zo graag een huisje in de natuur willen bewonen, aan de rand van het woud, of misschien in het bos. In de heuvels, met kreekjes en riviertjes in de buurt. Met genoeg plek voor moestuinen, boomgaarden met fruit- en notenbomen, een plek voor dieren, een plek om mensen te ontvangen voor ultieme natuurbeleving. Waar mijn kinderen boomhutten bouwen en schommelen tussen de bomen. Waar we vanuit onze voordeur de natuur instappen en eindeloze wandelingen kunnen maken. Waar mijn man het hout hakt van onze eigen bomen op ons terrein, om het vuur op onze vuurplaats mee aan te steken. Waar we zomers op onze rug in het gras liggen en ons vergapen aan de sterren boven onze hoofden en vuurvliegjes vangen. Waar ik de rust vind om te schrijven, te mediteren, te zijn, zonder iets te hoeven worden, zonder iets na te streven.

Maar dat is nog niet alleen, hoewel het wel alleen is in de betekenis van afgezonderd zijn van de rest van de wereld. Het echte alleen zijn is weer een andere ervaring, die zoals eerder genoemd meer zit in het geconfronteerd worden met jezelf om zo meer te leren over jezelf op een andere manier. Ik vind het bijzonder hoeveel van dit soort teksten de Boeddha heeft gezegd of opgeschreven. Pelgrimstochten zijn van alle tijden en momenteel zelfs populairder dan ooit. Dat is naar mijn idee geen toeval. Mensen zijn op zoek naar zingeving, en zoeken die vaak in de vorm van pelgrimstochten.

Al eeuwenlang gaan monniken en andere gelovigen alleen op pad en trekken de wereld over. Ze worden bovendien met veel respect begroet en onthaald. Nog steeds hebben reizigers en pelgrims een bijzondere status in veel landen. Ik vind dit mooi, en hoewel het misschien niet goed in woorden is uit te leggen, geeft het naar mijn idee wel aan hoe waardevol een langere solotocht is. Veel mensen die bijvoorbeeld de camino de Santiago de Compostella of een thruhike zoals de PCT hebben gelopen, geven na afloop aan dat ze zijn veranderd. Vaak voorgoed. Ze voeren veranderingen door in hun leven, in hun baan, huisvesting, relaties, mindset en andere grote levensgebieden. Blijkbaar is de voorwaarde om dit alleen aan te gaan en door te maken om tot zulke belangrijke wijsheid en inzichten te komen.

De waarde van samen de natuur in trekken

‘als iemand een verstandig makker vindt, die met hem wandelt, ernstig, vastberaden, ingetogen, dan kan hij met hem trekken, alle gevaren trotserend, gelukkig, maar bedachtzaam.’

Dit is precies waarom ik met mensen de natuur in trek. Waarom ik en anderen tot hun recht komen in gesprek tijdens het lopen in de natuur. Waarom je de beste gesprekken hebt als je met iemand wandelt, met wie je de diepte in kan gaan, met wie je kan reflecteren en spiegelen in een omgeving die zo natuurlijk is, dat we onszelf helemaal veilig en op onze plek voelen. Waarin de setting, van het naast elkaar zijn, samen in dezelfde richting lopend, in verbinding en contact maar zonder de bedreigende confrontatie van direct oogcontact helpt om jezelf en de ander beter te leren kennen. Waarin stiltes mogen vallen zonder ongemakkelijk te worden, waarin gemijmerd en overdacht kan worden, terwijl ons lichaam nog in beweging is, om ons brein te helpen het gezegde te verwerken.

In het wandelen is concentratie nodig, de focus in het hier en nu, om obstakels te omzeilen, je richting te bepalen, je voeten goed neer te zetten. Maar ook om uit je comfort zone te stappen, je grenzen te verleggen en jezelf op andere manieren te leren kennen. Waar je te maken krijgt met tegenslagen, vermoeidheid, pijn, honger, dorst, kou, gevaren en angsten. Maar waarin je leert dat dit relatief is, altijd in beweging, dat er altijd een oplossing is en een einde komt aan lijden, dat je bovendien veel méér kan dan je dacht, dat je trots kunt zijn op wat je presteert, dat je afziet maar daar tevreden en voldaan op terug kan kijken.

De natuur, het wandelen met een sparringpartner, vooral gedurende langere tijd, is wat mij betreft een perfecte metafoor voor het leven zelf, en kan tot diepgaande en verrijkende inzichten leiden, die je, letterlijk en figuurlijk, een andere weg kunnen doen inslaan in je leven. Dat is waarom ik wandelcoaching geef, mini avonturen doe en hiken & helen aanbied. Ga mee naar buiten, voor een reis naar binnen.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 3 verscheen eerst op Michelle Houtman.

In het eerste deel nam ik je al mee in mijn reflecties naar aanleiding van het lezen van het boekje ‘Woorden van Boeddha’, die met mijn plannen in het vooruitzicht nu goed op zijn plek lijken te vallen. Hier volgt deel 2 van de reeks.

Onbegrensde vrijheid

‘die geen bezittingen hebben en van liefdegaven leven, die verwijlen in het ledig en de onbegrensde vrijheid, het spoor derzulken is moeilijk meer te vinden als dat van vogels in de lucht. ‘

Deze uitspraak moet ik een aantal keer lezen voordat ik hem kan plaatsen, en nog steeds twijfel ik of ik hem goed begrijp. Wat ik er uit haal is dat je vrijheid kan ervaren door juist minder te bezitten. Dat herken ik van reizen met minimale bepakking, waarin je er achter komt hoe weinig je maar nodig hebt. Alles wat je daadwerkelijk nodig hebt past in een tasje. Dat besef geeft me ontzettend veel vrijheid. Iedere keer dat we op vakantie zijn geweest neem ik me voor om het met minder te doen. Ieder jaar maken we daarin kleine stapjes. We kopen sowieso niet veel spullen, of het moet functioneel zijn voor de uitvoering van onze sporten. Waar we kunnen, kopen we tweedehands en veel van wat we vroeger kochten, zoeken we simpelweg niet meer op. Door ook niet meer zo vaak in winkels te komen, word je minder verleid en beïnvloed om zaken te kopen die je totaal niet nodig hebt. Elk jaar brengen we meer spullen weg naar de kringloop, omdat we blijkbaar door de tijd heen alsnog veel rotzooi verzamelen met z’n vijven. Onze droom is om ergens een klein huisje te hebben en vooral in de buitenlucht, in de natuur te leven. Niet per sé spartaans. Ik kan een goed bed, een fijne douche én een houtvuur namelijk wel heel erg waarderen. Maar dat gaat ook over onze menselijke behoeftes van rust, slaap, warmte en hygiëne.

Het stukje ‘van liefdegaven leven’ slaat op het leven van monniken die leefden van bedelen en de gaven van anderen, van wie zij afhankelijk waren voor het vullen van hun maag. Maar als ik het metaforisch interpreteer zit er ook een vorm van dankbaarheid in door met meer respect en waardering om te gaan met wat je wel hebt, wat je krijgt, wat je gebruikt van de spullen die van moeder aarde komen. Dat je, in andere woorden, veel bewuster omgaat met alles en je bewust bent van de oorsprong van zaken, en de consequenties van gebruik voor de wereld. Dit klinkt misschien wat hoogdravend, en ik beken meteen dat ik zeker hierin geen heilige ben. Maar misschien staat het wel symbool voor het bewustwordingsproces waar we met z’n allen in zitten, en dat we een beetje lief voor elkaar en met elkaar moeten zijn om überhaupt nog normaal op deze planeet te kunnen leven. Zo eten wij bijvoorbeeld wel af en toe vlees, maar kiezen wel zoveel mogelijk biologische varianten en ik bedank met mijn kinderen dan ook het dier dat ons voedt.

‘het spoor derzulken is moeilijk meer te vinden’  zegt deze uitspraak. Ook dit is weer op verschillende manieren op te vatten. Je kunt denken aan de footprint die je achterlaat als je erg materialistisch leeft. Maar ook meer letterlijk: hoe onafhankelijker en meer zelfvoorzienend je leeft, hoe meer je loskomt van alle bestaande systemen en instituties, hoe moeilijker je te vinden of te volgen bent, en hoe vrijer je leeft. De andere interpretatie is vrijheid door steeds minder nodig te hebben. En wie weet welke vormen er nog meer mogelijk zijn?

We staan niet bóven de natuur

‘In een hut of woud, op bergen of in een vlakte: waar heiligen wonen, daar is het heerlijk.’

Wie er met heiligen worden bedoeld is me niet helemaal duidelijk, maar dat ze het goed hebben bekeken wél. Ik moet de eerste persoon nog tegenkomen die niet onder de indruk raakt van de prachtige landschappen van bergen, wouden en uitgestrekte vlaktes. Waar de natuur nog vrij ongerept is, en de scheppende kracht van moeder aarde nog zichtbaar. Niet voor niets scoren foto’s met vergezichten, machtige bergketens of stille meren hoog op Instagram. Het zijn natuurfenomenen die iedereen aanspreken, en volgens mij komt dat omdat iedereen het op een bepaalde manier herkent. We worden stil en nederig als we zoveel moois zien, we voelen ons nietig onder de met sterren bezaaide hemel. Het zijn plekken waar iedereen graag is, en waar iedereen ook van opknapt als die er is. Naar mijn idee komt dat omdat we dan des te meer beseffen dat we hier deel van uitmaken. Dat wij niet bóven de natuur staan, dat wij deze niet naar onze hand kunnen zetten. Dat we er goed aan doen om hier met respect mee om te gaan. Misschien zijn heiligen in deze zin wel een metafoor voor de natuur zelf. Daar waar de natuur is, daar is het heerlijk.

Steeds minder nodig hebben

‘Wouden zijn heerlijk; waar de wereld geen vreugde vindt, zullen de hartstochtelozen vreugde vinden, want zij zoeken niet naar geneugten.’

In 2022 waren we in de zomervakantie backpacken in Griekenland. We hadden een heerlijke vakantie en deden maar liefst 3 eilanden en Athene aan, dus zagen veel van het land. Maar hoe mooi en fijn het ook was, ik merkte na verloop van tijd iets bijzonder op bij mezelf: ik miste de bomen, de bossen, de kreekjes en rivieren. Het ruisen van de takken, het groene gras. Het landschap van Griekenland bestaat vooral uit lage begroeiing, en bomen zijn voornamelijk olijfbomen. Het geheel is dor en droog, sommige delen worden geteisterd door bosbranden. Ik kreeg heimwee naar de vruchtbare gronden zoals ik die in west- en Oost-Europa ken. Het deed me beseffen dat iedereen zo zijn voorkeuren heeft, en ik heb me bovendien altijd al sterk verbonden gevoeld met Oost-Europa. Toen ik plannen maakte voor mijn lange solotocht heb ik hier dan ook rekening mee gehouden. Ik heb dus een route gekozen die ook door deze loofbossen gaat, waar ik me zo thuis voel.

Maar in bovenstaande zin staat nog veel meer: ‘waar de wereld geen vreugde vindt, zullen de hartstochtlozen vreugde vinden, want zij zoeken niet naar geneugten’. Het woord hartstochtelozen betekent in dit geval niet dat je geen gevoel meer hebt, maar meer dat je hebt geleerd situaties gelijkmoedig te betreden. Dat je geen speelbal bent van je emoties, maar dat je je emoties opmerkt en kan voelen, maar je er niet door uit het veld laat slaan, of juist erdoor laat meeslepen. Dat je ondanks je gevoelens en emoties tevreden kunt blijven. Gelijkmoedigheid is de staat van zijn dan binnen het boeddhisme wordt geoefend en wat door middel van meditatie getraind kan worden. Ik heb het tijdens mijn vipassana retraite elke dag geoefend, maar ook binnen de zen traditie is dit een hoger doel, voor zover je van een doel mag spreken.

Wat deze zin me verder zegt, is dat het veel mensen vroeg of laat een punt bereiken in hun leven, waarin ze beseffen dat het heel hard rondrennen in het hamsterrad, op weg naar meer prestaties, het aan de gang houden van het kapitalisme met meer spullen, dure vakanties, grotere auto’s of hippere kleding uiteindelijk niet leidt naar meer geluk en voldoening in hun leven. Iedereen maakt op zijn eigen tempo dit proces door. Soms duurt het een heel leven, soms zijn er meerdere levens voor nodig. Anderen hebben dit al sneller door. Maar er komt een moment dat je beseft: geluk zit niet in meer spullen, status of luxe. Het geluk vind je uiteindelijk in jezelf. Wanneer je dat beseft, hoef je niet meer streven naar al die uiterlijkheden en oppervlakkigheden, maar kun je leren tevreden te zijn met wat er is, zonder dat je daar iets voor nodig hebt.

Waar het voor mij nog meer op neer komt, is dat de natuur, of de wouden in deze zin dus, onze natuurlijke habitat is, en dat we ons uiteindelijk gelukkig voelen als we daar zijn, omdat we daar herinneren wie we werkelijk zijn, en dat we onderdeel zijn van de natuur. Uiteindelijk maken we, denk ik, allemaal een ontwikkeling door waarin we dit weer gaan voelen. Niet voor niets is er steeds meer aandacht voor natuur, klimaat en natuurbeleving. Als we kunnen ervaren dat we compleet zijn, vrij zijn en niks meer nodig hebben in de natuur, dan zijn we wat mij betreft compleet gelukkig en tevreden.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 2 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Ik las laatst het boekje ‘woorden van Boeddha’, waarin ik getroffen werd door een aantal van zijn uitspraken. Ze vielen voor mijn gevoel meer op hun plek in al mijn gepeins en plannenmakerij van afgelopen maanden. Zittend bij ons haardje onder een dekentje, las ik de volgende uitspraken. Ik neem je mee in mijn gedachten hierbij en hoe ik ze plaats in mijn huidige situatie.

Je bent zelf je beste leraar

‘Als een reiziger niemand ontmoet, die zijn meerdere of zijn gelijke is, laat hij moedig volharden in zijn eenzame reis; daar is geen samenwezen met een dwaas.’

Nu wil ik niet beweren dat ik van niemand iets kan leren. Ik denk eerder dat het momenteel zo is dat ik de juiste leraar nog niet ben tegengekomen. En tegelijkertijd leer ik meer dan ooit, door me meer in mijn eigen binnenwereld te verdiepen. Ik denk dat ik ook het meest te leren heb als ik juist alleen ben. Dit heb ik tijdens mijn 10 daagse Vipassana al ontdekt: ik was eenzamer dan ooit, iets wat ik zwaar onderschat heb. Het heeft me doen beseffen dat ik veel meer afhankelijk ben van anderen dan ik dacht. In het noodgedwongen alleen zijn, kwamen ook andere inzichten die waardevol waren. Maar de setting was voor mij niet prettig. Als ik straks op solotocht ga, dan bepaal ik zelf voor een groot deel de omstandigheden, en dat voelt passender. Ik weet nu al dat het alleen zijn in het donker, het niet kunnen delen van ervaringen, last of bijvoorbeeld de tent afbreken, zal ook het nodige teweeg brengen. Ik ben compleet op mezelf aangewezen. Als ik pijn heb, verdwaald ben, me ellendig voel. Ik zie daar op een gekke manier ook naar uit, terwijl ik ook besef dat dit juist mijn grootste leermeester zal zijn. Hetgene dat me aanspreekt, is het onderliggende vertrouwen dat ik er, hoe dan ook, sterker uit ga komen. Ik heb al vaker de grenzen opgezocht en verlegd, en daarmee de ervaring dat ik veel meer kan dan ik denk. Niet alleen ik, iedereen. Maar niet iedereen zoekt nog die ervaring op.

Status en ego zijn niet meer nodig

‘Kennis voert tot gewin, kennis voert tot Nirwana. De leerling van boeddha, die dit doorziet, zal onverschillig zijn voor eerbetoon; hij zal streven naar afzondering van de wereld.’

Wat is dat toch, dat mensen soms streven naar afzondering van de wereld? Dat pelgrimstochten en thruhikes steeds populairder worden, als een bron van zingeving? Ik vermoed dat het terugtrekken uit de maatschappij en je eigen, vertrouwde omgeving, je in een andere modus plaatst, waardoor je gedwongen wordt op een andere manier tegen het leven en gebeurtenissen aan te kijken. Het helpt om anders, meer flexibel te gaan denken en ander gedrag uit te proberen, simpelweg omdat je in een situatie zit waarin je oude gewoontes, neigingen en patronen niet meer toegepast kunnen worden. Je valt daarmee als het ware door de mand, tenzij je je aanpast. In deze uitspraak van Boeddha is afzondering van de wereld misschien een gevolg van kennis en verlichting, maar voor mijn gevoel kan het beiden kanten opgaan: in afzondering leven, al is het maar een poosje, kan helpen om tot kennis en inzichten te komen. Om zaken meer in perspectief te plaatsen. Om alles wat je vanzelfsprekend neemt, met dankbaarheid te benaderen. Om weer te herinneren wat er écht toe doet. Ik verwacht niet direct dat ik, of welke langeafstandswandelaar dan ook, verlicht terug kom, maar misschien wel in een laagdrempelige, praktischere uitleg: het is een verlichtende gedachte als je beseft maar weinig nodig te hebben, dat je dingen kunt wegstrepen die er bij nader inzien toch niet toe doen. Het helpt, vermoed ik, relativeren.

Moderne nomaden?

‘De wijze moet de duisternis verlaten en het licht volgen. Zijn huis verlatende en huisloos zwervend, moet hij vreugde zoeken in de eenzaamheid, waar het moeilijk scheen vreugde te vinden.’

De duisternis wordt ook wel als ‘huis’ vertaald. De wijze moet zijn huis verlaten en het licht volgen. Het is een intrigerende zin. Wat ik eruit haal is dat het verlaten van je huis, en meer gaan zwerven zonder vaste verblijfplaats, je wijzer kan maken. Het is toch bijzonder dat er staat dat je in plaats van thuis te blijven, het licht moet volgen. Alsof ‘thuis’ of ‘huis’ een donkere, vervelende plek is. Zo ervaar ik dat niet. En tegelijkertijd herken ik het wél. Ik schreef in mijn blog over de gouden kooi, daar heeft het volgens mij mee te maken. Het huis bind ons, het kooit ons deels. Wat thuis is, zit hem niet in de stenen muren, maar veel meer in een gevoel in jezelf, en wat je verbindt met belangrijke anderen, die het voor jou tot thuis maken. Toch zou ik niet zwervend willen bestaan, ik zou ergens die stabiliteit willen hebben van een eigen plekje, hoe klein ook. Iets om naar terug te kunnen keren. De tweede zin herken ik als een grote uitdaging bij mijzelf: vreugde zoeken in de eenzaamheid, waar het moeilijk scheen vreugde te vinden. Het geeft in ieder geval de belofte dat het mogelijk is, om je goed te voelen in eenzaamheid. Ik heb inderdaad ondervonden dat die eenzaamheid heel erg naar en beklemmend kan voelen, maar ik heb ook een vermoeden dat dit niet altijd zo hoeft te zijn. Ik heb andere ervaringen waarin ik inderdaad prima alleen kan zijn. Ik wil verder onderzoeken en ervaren waar die verschillen dan in zitten.

Verhuizen en emigreren, of loskomen van het bekende?

‘tot inzicht gekomen, gorden zij zich aan. Zij blijven niet in hunne woonplaats; als zwanen die hun poel verlaten, verlaten zij hun huis en hof.’

Waarom zou dit zijn? Ik merk zelf dat ik de laatste jaren inderdaad tot inzicht ben gekomen dat ik veel meer in de natuur wil leven, buiten wil zijn, mijn kinderen lessen wil meegeven over wat echt belangrijk is. Ze weer leren bomen herkennen en onderscheiden, in plaats van fast food ketens aan hun logo’s. Ik ben tot inzicht gekomen dat het belangrijk is zélf actie te ondernemen en niet je vertrouwen buiten jezelf te plaatsen, zeker niet in handen van grote instanties of overheden, omdat de belangen en motieven van hun optreden discutabel zijn, en vaak ver afstaan van wat er in jouw belang ligt. Daarvoor is het belangrijk je intuïtie te leren gebruiken, en die train je naar mijn idee door veel meer in de natuur te zijn, weg van alle prikkels, afleidingen en verstoringen die je waarneming verder vertroebelen. Win-win dus, om meer de natuur in te gaan. En voor mij staat dat trouwens niet gelijk aan je woonplaats verlaten. Die natuur vind ik in mijn geval al in mijn woonplaats. Ik denk dat de Boeddha het hier meer heeft over even afstand nemen van je woonplaats, om je leven meer in perspectief te kunnen plaatsen. Om ook te ontdekken wat er nog meer mogelijk is, om je te helpen inzien hoe het eventueel anders kan. Daarbij kan weggaan, al is het maar tijdelijk, wel behulpzaam zijn vermoed ik.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 1 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Tijdens de meditaties kwamen allerlei soorten gedachtes op, uiteraard. Toch kon ik er al snel een aantal rode draden uitpikken, waar ik soms best door verrast was. Ik zag mezelf bijvoorbeeld totaal niet als faalangstig. Ik ga altijd van alles aan, en oefen het liefst direct met dingen die ik heb geleerd, om iets onder de knie te krijgen. Ik ben niet bang om daarin fouten te maken, of dat dingen mislopen: ik die het als manieren om erachter te komen of iets bij me past, bijvoorbeeld.

Onbewuste angst

Maar tot mijn verbazing kwamen er regelmatig gedachtes op die ik plaats in de categorie faalangst, maar die een wat diepere angstlaag aanraakten. Voorbeelden: gedachtes over mijn identiteit, wie ben ik nu helemaal? Kan ik nog wel waar ik voor heb geleerd? Wat ben ik nou eigenlijk aan het doen, wat stel ik nu eigenlijk voor? Ik kan dit (dingen die ik moet doen) toch helemaal niet. Wat wil je nou doen met je leven? Gedachtes met onzekerheid over werkgebied: straks heb ik niet genoeg werk/inkomen, wie denk ik wel niet dat ik ben, dat ik een boek wil schrijven? Zitten ze wel op mij te wachten? Wat zijn die cursussen nou eigenlijk allemaal waard geweest? Wat kan ik nou helemaal? Gedachtes in strengheid over mezelf: ik moet beter voor mezelf zorgen, waarom heb je dit nu gedaan, ik ben te dik, etc. Deze gedachtes gingen m.n. over mijn lichaamsbeeld en bepaalde normen die ik mezelf opleg (ongemerkt dus).

Innerlijke criticus

Het is best wel confronterend om te merken dat er zoveel kritische stemmen op de achtergrond draaien die je niet bewust bemerkt. En daarmee tegelijkertijd ook een heel prettig idee dat ik door te mediteren een deel van die stemmen op kan ruimen, en mijn systeem wat neutraler of eerlijker kan maken om meer onbevangen een dag te beginnen. De innerlijke criticus die steeds commentaar levert, is direct ook een uitnodiging om een ander antwoord op te geven.

Een antwoord vormen

Bijvoorbeeld het zinnetje ‘wie ben ik nu helemaal’ heb ik vervolgens in positieve zin voor mijzelf beantwoord. Ik heb bedacht hoe ik mijzelf nu zie (in positieve, opbouwende termen), en vooral ook bedacht wie ik wíl zijn. Daarmee heb ik voor mijn gevoel ook steeds een tegenwicht om die kritische stemmen op te vangen.

Ruimte voor nieuwe overtuigingen

Het mooie is ook om te merken dat ze wegebben, die stemmen. Niet helemaal hoor, en soms zijn ze er ineens weer in volle hevigheid, maar er komt ook ruimte voor ander soort gedachtes of herinneringen of ervaringen. Gewoon de dagelijkse mijmerzaken, to-do lijstjes of andere onbelangrijke zaken. Maar ook bijvoorbeeld ineens weer een herinnering aan iemand die ik al heel lang niet meer heb gezien of gesproken. Of ineens een ingeving die ik kan gebruiken in mijn werk.

Het bericht Wat mediteren doet – deel 4 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Toen ik met de cursus begon heb ik eerst wat voorwaarden geschept: kussentje gekocht, plekje gecreëerd en nagedacht welk moment van de dag het meest praktisch is. dat bleek voor mij de avond, waarbij ik het liefst samen met Steef vlak voor het slapengaan mediteer, zodat ik relaxt m’n mandje in rol. Ik zorgde ook voor wierook en kaarsjes, om de volledige beleving na te bootsen. Helpt om in de sfeer te komen namelijk.

Lichaamsbewustzijn

De eerste paar keren moest ik ook mijn hele houding goed leren aannemen. Rechtop zitten bleek voor mij ook geen sinecure, en blijkbaar heb ik de onbewust neiging mijn schouders op te trekken en aan te spannen, zonder dat ik dat direct door heb. Dacht ik toch best wat lichaamsbesef te hebben, kan altijd beter. Ik hoorde recent iemand daar iets interessants over zeggen. Zij zei dat je lichaamshouding ook iets zegt over je kernovertuigingen. En dat als je anders gaat zitten dan je gewend bent, dat een directe oefening is om tegen die kernovertuiging in te gaan. Klinkt logisch eigenlijk he?

Sankara’s

Zoals jullie konden lezen in mijn verslag over de vipassana retraite, had ik volle bak pijn in mijn rug die dagen. Ik heb die dagen namelijk echt heel erg rechtop gezeten, omdat dit op de lange termijn echt wenselijk is voor je houding. Ik merkte toen dus van lieverlee ook dat ik mijn rechterschouder inderdaad te veel aanspan en kan laten zakken. De pijn in mijn rug kwam waarschijnlijk door ‘sankara’s’, dat vrij vertaald ongeveer neerkomt op vaste patronen, oude pijn of ongezonde neigingen. Doordat ik met mijn hele houding die 10 dagen totaal inging tegen mijn normale gang van zaken (wat veel meer onrustig, veel bewegen, krom zitten, hard sporten is), riep dit vanuit mijn lichaam blijkbaar ook weerstand op.

Weerstand tegen oude overtuigingen

Een rechte houding is ten slotte een houding van trots, zelfverzekerdheid, en hopelijk ook ontspanning. Mijn lichaam vocht misschien tegen deze nieuwe overtuigingen door pijn te creëren, omdat het niet overeenkomt met mijn eigen kernovertuigingen. De vipassana heeft al met al wel geholpen hier meer lichaamsbewustzijn in te creëren en ook minder benauwd adem te halen tijdens het mediteren.

Inzichten tijdens meditaties

Ik besloot sinds de start van de cursus ook aantekeningen te maken over mijn meditatiesessies, waarin ik opschreef welke soort gedachtes er opkwamen of welke sensaties of gewaarwordingen. Ik leerde tijdens de cursus namelijk dat dit iets zij over de thema’s die bewust of onbewust een rol spelen in je leven. Door hier meer zicht op te krijgen, krijg je er meer grip op en kan je er ook actief iets mee. de eerste paar keren had ik vooral veel gedachtes over de uitvoering zelf: ‘hoe moet ik het doen, doe ik het wel goed, ik kan dit niet, die wierook is to much, ik word er misselijk van, ik had niet moeten eten vooraf, ik zit veel te vol, ik word benauwd van mijn ademhaling, waarom krijg ik mijn ademhaling nou niet rustig, ik heb er geen tijd voor, ik moet zo weg, wat gaat de tijd traag, laat dit opschieten, mijn voet slaapt, etc.’.

Verdragen van ongemak

Hierin is de kunst dit alleen maar op te merken en te verdragen, zonder dat je er iets mee doet. Dus niet die voet verplaatsen als hij slaapt, en ook niet eerder stoppen als je een gevoel van haast hebt. Nee, mediteren is ook een commitment en discipline: je spreekt af dat je deze afgesproken tijd blijft zitten in diezelfde houding, en verder niets.

Het bericht Wat mediteren doet – deel 3 verscheen eerst op Michelle Houtman.

In de vorige blog beschreef ik meer algemene informatie over wat een zweethut ceremonie inhoud. In deze blog vertel ik over onze persoonlijke ervaringen met onze eerste keer zweethut ceremonie doen.

We kwamen die dag aan met een flinke tas vol badjassen, handdoeken, kleding, eten en drinken. En ook wel een beetje zenuwen, want we zijn beiden geen fan van de warmte, en ik heb altijd het idee dat ik er niet zo goed tegen kan. Toch was ik vooral heel nieuwsgierig en benieuwd naar deze dag. We werden lief en hartelijk ontvangen door de gastheren en na een tijdje startten we met het aansteken van het vuur, het eerste ritueel. Elke windrichting heeft zijn eigen element en seizoen, met zijn eigen specifieke eigenschappen. Er werden kruiden en tabak op de stenen gelegd in het vuur. Vervolgens mocht iedereen om de beurt een steen met zijn of haar intentie neerleggen. Gek genoeg merkte ik toen al dat ik was geraakt, vooral vanwege het feit dat we dit met elkaar deden en hoewel vertrouwen en verbondenheid er nu al was gecreëerd. Mijn intentie ging daar ook over: meer verbinding, liefde en vertrouwen in elkaar, de ander en de wereld.

Windrichtingen en elementen

Na het aansteken van het vuur, waar ook de oude liederen van een indianenstam bij werden gezongen, verzamelden we als groep in een grote tipitent. Hier deelden we wat ons hier bracht en met welke issues we graag aan de slag wilden vandaag. Wat we hoopten. Steef gaf aan dat hij vooral in zijn hoofd leeft, en wat meer wil leren voelen. Ik wilde vooral gaan ervaren wat deze dag me zou brengen, ik hoopte ergens op een diepere laag van mezelf ontdekken, nieuwe inzichten. Tijdens het rondje viel het me op dat er zoveel gelijkgestemden waren, zoveel mensen die hier open minded ingingen en niet bang waren om zichzelf tegen te komen. Het was heel fijn om meteen zo de diepte in te kunnen qua gesprekken.

Intenties richten

Daarna gingen we de hut bekleden met dekens. Er liggen vier lagen dekens over de hut heen, waar in totaal 35 mensen in passen. Wij waren met z’n 20en, maar ik kan me niet voorstellen hoe er 35 in passen. Want nu al zaten we hutje mutje naast elkaar op de grond, in een dubbele cirkel. Ondertussen bleven de stenen in het vuur, die zo’n 2,5 uur nodig heeft om warm genoeg te zijn. In de tussentijd werden er door de helpers vlaggetjes gemaakt, waar bij elk vlaggetje een intentie werd meegegeven. Deze slinger werd uiteindelijk ook in de hut opgehangen. Deze intenties zijn voor de mensen die niet aanwezig zijn: intenties richting de samenleving, de wereld, de mensen die kracht, moed of liefde nodig hebben. Ik vind dat mooi: wij delen hier een bijzondere ervaring, maar op deze manier betrekken we ook de mensen die de positiviteit van deze dag kunnen gebruiken er ook bij.

De eerste sessie

Uiteindelijk was het dan zover: tijd voor de eerste sessie. We moesten ons omkleden: naakt, met enkel een omslagdoek en een handdoek om op te zitten. Als de tent dicht ging, was het aardedonker en zouden we elkaar dus ook niet meer zien. We werden gereinigd (gesmudged) met een bosje salie en gingen in de hut zitten, vlak naast elkaar, met onze neuzen richting het gat waar straks de stenen in kwamen. De stenen werden weer met een gebed binnengebracht en wederom werden de windrichtingen aangehaald en bedankt. Er werden kruiden op de stenen gegooid die heerlijk roken, en je voelde direct de warmte toenemen.

Naakt in het donker

Toen uiteindelijk alle stenen er lagen, de doeken dichtgingen en het aardedonker was, werd er een lied ingezet. Van tevoren was al aangegeven dat het de moeite waard is om te proberen mee te zingen, omdat het ook helpt je ademhaling te reguleren. Het was iets wonderlijks: de klanken van de oude indiaanse liederen waren compleet nieuw, maar toen ik probeerde meezong, leek het alsof ik ze kende, en lukte het vrijwel automatisch om (min of meer) mee te zingen. Het was een magische ervaring, zo dicht bij elkaar, kwetsbaar in onze naaktheid, omhuld door de duisternis en warmte, met elkaar zingend. We waren op onszelf aangewezen en tegelijkertijd voelde ik me juist een groep, een eenheid. Ik moest al wat drempels overwinnen om ergens naakt te zijn, maar toen ik die drempel eenmaal over was, was het ook helemaal niet meer relevant. Het is heel mooi om te ervaren hoe zaken ineens in perspectief worden gezet. Wat heb je nog meer nodig nu dan dit? Vroeg onze gastheer. Hij had gelijk. Het was helemaal goed zo.

Inzichten en ervaringen

De tweede en derde sessie hadden de stenen natuurlijk nog langer op het vuur gelegen, wat de sessies intenser maakte. Ik merkte dat ik het echter veel beter trok dan ik had verwacht. Het zingen hielp, en ik bleef ondanks de hitte, die soms bijna pijn deed, redelijk ontspannen. Ik genoot vooral van de ervaring, het deed me beseffen dat ik helemaal leefde, hoe gezond en rijk ik eigenlijk ben. Steef had in de tweede sessie ineens veel meer lichaamsbewustzijn gekregen, waarbij hij merkte hoe gespannen hij eigenlijk was, hoeveel spanning hij in zijn lijf meedraagt, en hoeveel leren ontspannen hem kan opleveren. Het was een mooi inzicht, waar hij ook de dagen erna makkelijk in kon tunen.

Buigen in nederigheid

De derde sessie was intens: alle stenen werden gebruikt, en er werd geadviseerd echt te liggen als het too much werd. Bij deze sessie merkte ik inderdaad dat het nodig was: ik boog, liet me zakken, omdat het lager bij de grond iets minder heet was. Ik voelde de pijn op mijn lijf van de hitte, maar bleef erbij. Er kwam een gevoel van nederigheid bij me op: het is goed om te buigen, het is oké om nederig en bescheiden te zijn. Je kunt niet overal je wil opleggen, je hoeft niet overal boven te kunnen staan. Je mag ook buigen voor de grootsheid die het leven bied. In eerbied en bewondering. Ken je plek. Het leek een belangrijke boodschap die ik daar voelde. Niet in woorden, maar ik voelde hem vooral in mijn lichaam. Het was een bevestiging voor mij, omdat ik eerder die week tijdens een meditatie steeds 3 woorden terug kreeg: liefde, vertrouwen, bescheidenheid. Hier, in de zweethut, voelde ik ineens waar die bescheidenheid mee te maken had.

Na de sessies

Na de sessies voelde ik me heel schoon. Het leek wel of de zweethut me van binnenuit gezuiverd had. Ik voelde me ook goed gegrond, in contact met de aarde, iets waar ik in het dagelijks leven vaak meer moeite mee heb. En ontspannen. De dag erna voelde ik mijn hele lijf en spieren, alsof ik een flinke massage had gehad of had gesport. Steef had hetzelfde. Blijkbaar doet de zweethut fysiek dus ook een boel met je. Het was een ontzettend mooie ervaring en ook heel fijn om dit samen te kunnen doen. Een hele dag optrekken met gelijkgestemden en samen zo’n ervaring doorgaan is iets heel bijzonders. Het maakt me ook nieuwsgierig naar andere ervaringen die je dichter bij jezelf kunnen brengen.

Het bericht Zweethut ervaringen deel 2 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Het is de week van autisme. Inmiddels een bekende en ingeburgerde term in onze samenleving. Toch? En toch is er elk jaar een Autismeweek, waarin allerlei activiteiten worden georganiseerd rondom dit thema. Niet per sé omdat het onbekend is, maar nog meer omdat er blijvend aandacht nodig blijft voor iedereen die deze classificatie heeft gekregen.

Verschillen en nuances

Zoals wij verschillen van elkaar, zo verschilt ook iedereen met een autisme spectrum stoornis (ASS) diagnose. In de Autismeweek worden door het hele land activiteiten georganiseerd, speciaal voor deze doelgroep. Zo kan iedereen deze verschillende mensen leren kennen, en ontstaat er meer begrip en acceptatie. Onbekend maakt onbemind. Als mensen meer begrijpen van autisme, is de kans groot dat dit bijdraagt aan meer verbinding met deze mensen.

Vermoeden van autisme

In mijn praktijk zien we ook op regelmatige mensen met (een vermoeden van) autisme. Ze worden soms aangemeld zonder dat ouders of kind denken in de richting van autisme. Andere ouders zijn er bijna al van overtuigd dat er autisme speelt. Sommige kinderen komen er pas op hun 18e achter dat zij ASS hebben, andere ouders komen al met hun peuter langs omdat zij vermoedens in die richting hebben. In de intake is het daarom altijd belangrijk dat we veel uitvragen en duidelijk krijgen, zowel over de huidige ontwikkeling als de jaren daarvoor.

Vaststellen van ASS

Het woord autisme is inmiddels bij de meeste mensen wel bekend. Veel mensen weten dat deze kinderen (en volwassenen) ´anders´ zijn en dat er soms rekening mee moet worden gehouden. Toch blijkt steeds maar weer in de praktijk dat er ook heel veel misvattingen zijn, of wordt gegeneraliseerd. Als ik onderzoek doe, vind ik een classificatie eigenlijk niet belangrijk. Of er wel of geen autisme wordt vastgesteld is eigenlijk niet zo relevant.

Klachtgedrag

Waar ik naar op zoek ga, is het begrijpen van het klachtgedrag, en snappen waar de oorzaak ligt. De diagnose die ik stel, moet daarom altijd verklarend zijn. Het moet duidelijk zijn waar het ´mis´ gaat in de informatieverwerking. Er zijn grofweg drie gebieden waarop klachten kunnen voorkomen als we het hebben over ASS: de sociale omgang, de communicatie en de stereotiepe gedragingen. De belangrijkste reden waarom er klachten zijn op deze gebieden, is omdat de informatieverwerking bij deze kinderen anders verloopt. De stoornis ligt dus in de hersenen.

Verschillende visies

Er zijn veel dingen die van daaruit anders lopen, waar verschillende visies op zijn om dit goed te verklaren. Elke visie richt zich op nét een ander aspect van bijvoorbeeld het sociaal inzicht of de sociale communicatie. Daardoor kan het ene kind goed functioneren op het ene gebied, maar zwak scoren op het andere. Daardoor ontstaat een unieke blauwdruk voor elk kind, wat het tegelijkertijd moeilijk maakt voor de omgeving. Het vraagt van ons namelijk om te kijken naar de specifieke behoeftes van het kind. Een kind kan bijvoorbeeld veel sturing van de omgeving nodig hebben, terwijl anderen meer vrijgelaten kunnen worden. Precies zoals het bij kinderen zonder autisme ook is, eigenlijk.

Specifieke behoeften

In de 9 jaar dat ik nu in de praktijk werk, heb ik talloze cliënten gehad waarbij ik wel of geen ASS heb vastgesteld, maar waarbij ik in ieder geval heb geprobeerd duidelijk te krijgen waar de specifieke ontwikkelingsbehoeftes van dit kind liggen. Wat dit kind nodig heeft van zijn ouders, de school en de omgeving om zo goed mogelijk binnen zijn eigen mogelijkheden te kunnen groeien en ontwikkelen. Het vaststellen van ASS is daarmee eigenlijk pas de eerste stap. Het komt voor dat het onderzoek en verslag al zoveel inzicht verschaft, dat ouders zelf verder kunnen, maar het mooiste is wanneer er een aanvullend traject volgt, met psycho-educatie.

Psycho-educatie

Psycho-educatie is een stukje voorlichting en uitleg, over autisme, de stoornis, de beperkingen die dat geeft en de mogelijkheden. Wat het betekent voor dit kind, dit gezin, deze situatie. Het leren dat het kind niet zijn stoornis is, maar dat een stoornis slechts een deel uitmaakt van het totaalbeeld. Dat een kind bovendien ook niet veranderd door het krijgen van een classificatie. Het kind blijft dezelfde, het gedrag krijgt alleen een naam.

Behandeling

Psycho-educatie is voor mijn gevoel een noodzakelijke stap om als ouder je eigen kind beter te snappen. Voor het kind geeft het rust, herkenning en acceptatie. Heel regelmatig is dit voldoende om de ergste klachten van de aanmelding te doen afnemen. En als dat niet zo is, dan is er gelukkig nog voldoende mogelijk aan behandeling voor deze kinderen.

Meer over autisme…

Er is nog altijd veel onderzoek naar autisme, en langzaam wordt er steeds meer duidelijk over deze complexe stoornis, die je voor het leven hebt. Dat is heel waardevol, omdat hiermee steeds vroeger gesignaleerd wordt en ook vroeger kan worden ingespeeld op de situatie, waardoor kinderen zich beter ontwikkelen. In de toekomst zal ik hier ook meer over delen. Bijvoorbeeld over autisme bij meisjes, de verschillende oorzaken, de rol van spiegelneuronen, de verschillen in het brein en de behandeling van autisme.

Het bericht Autismeweek 2018 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Op 1 januari 2018 was het zover: de datum waar ik al jaren daarvoor naartoe heb gewerkt. Ik ben ondernemer! En heb nu een heuse eigen praktijk voor kind&jeugd GGZ. Hoe cool is dat. Maar hoezeer het tromgeroffel ook aanzwol tot deze heuglijke dag, zo groot was ook de deceptie op diezelfde dag. Want ja, 1 januari is natuurlijk gewoon een vrije dag. En laat ik nou nog in mijn herstelperiode zitten en gewoon ook nog kerstvakantie hebben… Dus geen cliënten, roodgloeiende telefoon of avonden lang verslagen schrijven. Neejoh.

Regeldingen

In plaats daarvan was ik wel keihard bezig met het in orde maken van de laatste zaken. Ik had zo gehoopt dat alles echt rond was voor 2018, maar helaas kun je niet blind vertrouwen op stiptheid en vooral niet op snel werken als het om ambtenarenwerk gaat. Dus was ik die week nog bezig met het uitzoeken van verzekeringen, het eindeloos wachten op alle benodigdheden voor het (dacht ik) simpel openen van een zakelijke rekening en het definitief maken van de overnamecontracten. Oh en ik vergeet natuurlijk het doorvoeren van alle wijzigingen bij de gemeente. De grootste hobbel, waar ik nu 2 weken later, nog steeds geen zicht op heb. Frustrerend, zeker als er een keiharde 0 op je banksaldo staat en de kosten zich in de tussentijd geduldig steeds verder opstapelen.

Het leven van een starter

Ja, het leven van een starter gaat niet over rozen. Ik besloot me er bij neer te leggen. Ik kon hemel en aarde niet bewegen om andere mensen hun taken te laten uitvoeren. Dan ga ik maar leuke dingen doen en genieten van de laatste vrije dagen met de kinderen. Een leuk feestje met sportmaatjes het weekend voor ik écht begon voelde voor mij als een feestje om dit nieuwe tijdperk te vieren. En dat is goed gelukt. Blijkbaar stroomt er deze laatste weken nogal wat adrenaline door mijn aderen, want het nachtelijk wakker liggen (gelukkig zonder lekkages nu) is inmiddels eerder regel dan uitzondering. Ik keek er gewoon ook onwijs naar uit om eindelijk weer lekker te werken. Ja, echt!

Eindelijk, het begint nu echt!

En 8 januari was het dan zover. Het was een dag waarin ik gelukkig veel tijd had voor (nog meer) regelzaken. De voicemail had zich aardig gevuld met nieuwe aanmeldingen en andere vragen en ook de lopende cliënten werden wakker uit de sluimerstand van de vakantie. De dagen ervoor had ik me al zitten verheugen op de dag dat ik mijn collega’s weer zou zien, nu in de rol van werkgever. Nieuw en spannend. Ik kreeg van tevoren echter al zoveel steun en vertrouwen uitgesproken, dat ik ook wat leuks wilde terug doen. Dus shopte ik de afgelopen dagen allerlei cadeautjes bij elkaar tot een ‘hoe overleef ik mijn nieuwe werkgever’ pakket. Leuk om te doen, en nog leuker om te zien hoe enthousiast iedereen dit nieuwe avontuur met me wilde aangaan!

Frustraties

Helaas was ook in de tweede week van de vakantie lang niet alles rond. Ik wachtte nog altijd tot mijn bankzaken geregeld waren, en zat me te frustreren dat de gemeente maar niet opschoot met het wijzigen van de overname gegevens in hun systemen. Plus dat er nog zeer weinig duidelijk is over de betalingswijze van de gegeven zorg. In de praktijk leef ik nu op de pof en werk ik gratis. Een situatie die niet héél lang houdbaar is, dus inmiddels word ik lichtelijk nerveus.

De vrijheid van werktijden

Woensdags is nu mijn vrije dag. Ik heb mezelf de luxe gegeven om dan wél onze oppas aan huis te hebben ’s ochtends, zodat ik dan kan sporten (eindelijk!) en wat andere regelzaken kan doen. ’s Middags blijft vrij voor de kinderen. De donderdagmiddag had ik geen afspraken, en kon ik ineens de kinderen zelf uit school halen. Ik genoot met volle teugen van deze rijkdom van de vrijheid in het bepalen van je eigen werktijden. Al stond Steef een beetje te brommen dat ik niet moest vergeten te werken. Grappenmaker.

Het contract tekenen

Donderdag was sowieso een bijzondere dag, want op deze dag hebben we de overeenkomst officieel getekend. Het had wat voeten in de aarde, maar het is eindelijk zover, mijn lot is bezegeld! Dat voelt heel vrij! Van mijn nu ex-werkgever kreeg ik een bijzonder cadeau. Een beeld met de titel ‘een goed gevoel’. Wat onze wederzijdse gevoelens mooi symboliseert. Dit mooie kunstwerkje krijgt straks een goed plekje in mijn eigen praktijk.

Uitwerken in joggingbroek

Vrijdag ging ik alweer vroeg aan de bak, met weer een volle dag voor de boeg. In de avonden plande ik wat uitwerkwerkzaamheden. Heerlijk, ongestoord achter elkaar door kunnen werken aan een verslag of stapel behandelplannen. Gewoon in joggingbroek met Spotify op de achtergrond. Tot ik geen zin meer heb, want ik hoef aan niemand verantwoording af te leggen over mijn uren. Heerlijk, kan ik wel aan wennen!

Goede voornemens

Er zijn deze week al flink wat nieuwe voornemens ingeslopen, die ik ten uitvoer heb gebracht. De belangrijkste en fijnste is toch wel een wandelingetje maken. Ja, geen wereldschokkend revolutionair idee, maar daarom niet minder effectief of gewaardeerd. Mijn werk blijft immers toch vooral zittend werk, waarbij wat beweging tussendoor sowieso een goed idee is. Maar het werkt ook om je hoofd helder te krijgen, dingen te overdenken of op nieuwe ideeën te komen. Of om gewoon eens je collega te kunnen spreken over het weekend en letterlijk pauze van je werk te nemen.

Niet inhoudelijk werk

In dezelfde week zijn er ook een heleboel andere zaken om de hoek komen kijken, die niet direct met de GGZ te maken hebben. Telefoontjes met de gemeente, met de accountant en uitzoeken welk boekhoudkundig programma gebruikt moet worden. Aanleveren van bergen papierwerk, om bijvoorbeeld de arbeidsovereenkomsten van mijn personeel te kunnen opstellen. De gemeenteambtenaar achter haar broek aan zitten zodat ik eindelijk eens geld krijg om dat fijne personeel ook te kunnen betalen straks. Een mobieltje van de zaak regelen. Een account regelen voor het declaratiesysteem voor de zorg. Privacywet uitzoeken. Agenda’s laten synchroniseren. Dat soort dingen.

Terugblik op de eerste week

Terugkijkend op mijn eerste week (nou vooruit, eerste twee weken), kan ik alleen maar heel trots, blij en enthousiast zijn. En wel een beetje moe. De spanningen tot aan het moment van tekenen lijken er nu ineens een beetje uit te komen. Maar het is ontzettend gaaf om dit te kunnen en mogen doen, om met zulke fijne collega’s samen te werken en om zo’n lieve teamgenoot naast je te hebben staan. Het voelt echt als samen doen. Ik kijk er naar uit om al mijn ideeën straks echt in de praktijk te kunnen brengen!

Het bericht De eerste week als ondernemer verscheen eerst op Michelle Houtman.

“Het is alweer veel te lang geleden dat ik een review schreef over een boek. Het was zelfs een goed voornemen van me om meer reviews te schrijven (en dus meer boeken te lezen), maar in een gezin met 3 kinderen is lezen een absolute luxe die als één van de eerste zaken van de lijst verdwijnt. Er is simpelweg teveel te doen.

Maar toch is het me gelukt het boek “opvoeden doe je met je brein” uit te lezen. En dat heeft me behoorlijk wat uurtjes gekost. Het is een flinke kluif om je hier doorheen te lezen, hoewel de voorkant dat absoluut niet doet vermoeden.”

Inzicht in ouderschap

Ondanks dat is het een absolute aanwinst voor mijn boekenkast en haal ik héél veel theorie uit dit boek die ik gebruik in mijn praktijk met cliënten. Ik raad hem niet zo snel aan, omdat het hele technische en moeilijke materie is, maar áls je hem hebt door weten te ploeteren, heb je een schat aan hele belangrijke informatie en begrijp je eigenlijk alles wat ik probeer uit te dragen als hulpverlener ineens een stuk beter.

De feiten

• Titel: Opvoeden doe je met je brein. Wat de neurowetenschap je leert over een hechte band met je kind.
• Auters: Daniel Hughes en Jonathan Baylin
• Uitgever: Hogrefe
• Publicatiedatum: 2014
• Aantal pagina’s: 222
• Prijs: €24,95

Algemeen

Het boek zegt geschreven te zijn voor alle ouders en in tweede instantie voor hulpverleners. Ik deel deze mening niet: het is voor ouders geen makkelijke materie en ik denk juist dat het literatuur is die veel meer hulpverleners die met kinderen werken zich eigen zou moeten maken, omdat het zal leiden tot veel meer inzicht en begrip van problemen in de opvoeding van kinderen.

De pluspunten

• De inhoud van dit boek vind ik van héle grote waarde. Ik ben ontzettend blij dat ik dit boek heb en gebruik hem intensief, om de stof zoveel mogelijk eigen te maken. Het geeft heel veel inzicht in het werken aan een goede ouder-kindrelatie, het begrijpen van je kind, het bijdragen aan gezonde hersenontwikkeling van je kind en het beter begrijpen van jezelf als ouder.
• Wanneer je dit boek hebt gelezen, heb je veel meer begrip voor en acceptatie van hoe opvoedingssituaties lopen en ook veel meer tools en mogelijkheden in handen om hier vervolgens op te reageren.
• Het is naar mijn idee echt basisliteratuur voor elke therapeut (in opleiding) die met kinderen en/of ouders werkt. Dit vormt de basis van (het voorkomen en begrijpen van) heel veel andere problematiek en pakt de situatie bij de kern aan.
• Alles wat wordt uitgelegd over de ouder-kindrelatie, wat hierin mis kan gaan en wat je er aan kunt doen, wordt onderbouwd met hersenonderzoek. Zo wordt inzichtelijk dat je echt verschil kunt maken in de ontwikkeling van de hersenen van je kind.

De minpunten

• Met stip op nummer 1: het is erg moeilijk. Ik ben behoorlijk ingelezen in de stof, maar moest echt al mijn aandacht erbij houden om goed te begrijpen wat er wordt bedoeld. Het is echt geen huis, tuin en keukenboek dat je even wegleest.
• Voor mijn gevoel wilden de auteurs teveel in te weinig tijd zeggen. En dat is best begrijpelijk: er zijn ontzettend mooie hersenonderzoeken waarin zo duidelijk wordt hoe essentieel het is om op een bepaalde manier om te gaan met kinderen, dat ze dat graag allemaal aan de orde laten komen. Maar de psychologie is zó breed, en er komen zóveel aspecten bij kijken, dat er nu af en toe doorheen wordt geracet. Ik kan me voorstellen dat dit soms meer vraagtekens oproept bij ouders.
• Het is een droog boek. Het leest niet makkelijk weg, heeft veel vaktermen, lange teksten en weinig illustraties. Ook de opbouw draagt niet bij aan het beter weg lezen. Het is soms een beetje onduidelijk waar je je nu precies bevindt in het boek.

Eerste indruk

Het boek heeft een A5 formaat, een slappe kaft en oogt niet zo dik. Door de vrij simplistische, vrolijk gele voorkant, wordt de indruk gewekt dat het een makkelijk weg te lezen boekje is. De praktijk is echter anders. Het verbergt een schat aan informatie achter de voorkant. Door mijn veelvuldig en intensief gebruik, wordt het boek snel afgeleefd: ezelsoortjes, wat vouwen in de kaft, etc. Het papier is gebleekt papier, zonder opsmuk in de lay out. Er is veel witruimte om de tekst heen, wat ik prettig vindt, want dan kan ik zelf aantekeningen maken in de kantlijn. Er zitten weinig afbeeldingen in het boek en soms forse lappen tekst.

Opbouw van het boek

Dit is één van de minpunten van dit boek: ik mis een duidelijk opbouw, waardoor het terugzoeken van bepaalde informatie lastiger wordt. Het boek begint met een theoretische uitleg over de ontwikkeling van de hersenen van jonge kinderen. Dit is als het ware de noodzakelijke opstap naar de rest van het boek. Het tweede hoofdstuk richt zich op de domeinen van het ouderschap die nodig zijn om je kind op te voeden. Het derde hoofdstuk legt uit wat er mis kan gaan in elk van deze vijf domeinen van ouderschap. De auteurs spreken dan van geblokkeerde zorg. De schrijvers promoten een bepaalde handelswijze in de opvoeding van kinderen. Kortweg SANE, wat een afkorting is van de begrippen Speelsheid, Acceptatie, Nieuwsgierigheid en Empathie. Deze wordt in de hoofdstukken hierna verder uitgelegd. Deze hoofdstukken zijn ook wat makkelijker om te lezen: ze bevatten af en toe uitgeschreven dialogen tussen een therapeut en een ouder.

Vertaalslag naar de praktijk

Dit boek nodigt uit tot een vervolg. Ik word er persoonlijk heel enthousiast van, omdat ik voel hoe belangrijk deze informatie is, en hoeveel verschil het kan maken voor ouders in de opvoeding, wanneer ze dit goed begrijpen. Ik voel dan ook de behoefte om deze vertaalslag te maken. Allereerst doe ik dat al in gesprekken met ouders, waarin ik aan de hand van door hen aangedragen voorbeelden, een koppeling maak naar de theorie uit dit boek. Later, wanneer ik mijn eigen praktijk draai op eigen locatie, wil ik lezingen gaan geven over deze onderwerpen. In de tussentijd wil ik vooral schrijven, uitleg geven en begrippen uit dit boek toelichten.  Om een vertaalslag te maken naar de praktijk, zodat de gemiddelde ouder ook snapt waar het over gaat en het behapbaar is. Zodat het praktisch en concreet wordt en je ermee aan de slag kan. Dus volg vooral mijn blog als je meer wilt lezen.

Conclusie

Werk je zelf met kinderen of houd je wel van een uitdagend boek wat je wereld zal verrijken? Neem dan de proef op de som en duik in dit boek. Ik raad je aan vooral aantekeningen voor jezelf te maken en de tijd te nemen om te snappen wat er wordt beschreven. Ik ben heel benieuwd hoe jullie ervaringen zijn na het lezen van dit boek en hoor het graag van je terug!

Het bericht Review: “opvoeden doe je met je brein” verscheen eerst op Michelle Houtman.

Dit is deel 3 in de reeks over de werking van symbooldrama. In deel 1 ging ik in op de start van het dagdromen en het reguleren van emoties. Deel 2 legt meer uit over hoe het voorstellen van beelden betekenis kan hebben. In dit deel wordt dieper ingegaan over de woorden die je kunt geven aan de dagdromen. En welke effecten dagdromen kunnen hebben.

Nog meer regulatie

Bij alles geldt: je mag het doen op jouw manier. Er is geen oordeel, het gaat om jouw gevoel en jouw betekenis. Na het tekenen doe ik soms nog een extra verwerking. Dit kan op allerlei manieren. Ik maak veel gebruik van woordkaarten, gevoelskaarten en beeldkaarten. Ik vraag een kind kaartjes te zoeken die voor zijn gevoel belangrijk zijn bij de dagdroom. Ook hier vindt weer extra regulatie plaats, omdat een kind moet kiezen en zijn gedachtes en gevoelens moet kaderen. Samen bespreken we de keuzes die het kind maakt, zodat hij geholpen wordt om betekenis te geven aan zijn ervaringen.

Nieuwe verbanden

Vaak is het tijdens het tekenen en de verdere verwerking dat kinderen ineens beginnen te vertellen. Over wat ze voor heftigs meemaakten van de week. Of ervaringen van langer geleden. Soms lijkt dit een lukrake associatie, maar heel vaak zit er een verband tussen wat het kind doormaakte in de dagdroom en wat het kind nu vertelt. Zonder dat zij het zelf hoeven te snappen, is dit verband gelegd. Ik vind dat nog altijd iets fascinerends.

Titel voor de dagdroom

De laatste stap om het geheel af te ronden is om te proberen een titel te geven aan de dagdroom. Een titel kan opnieuw weer symbool staan voor wat een kind in de dagdroom heeft doorgemaakt. Een soort kernachtige samenvatting van het geheel. En vaak is dat daarom ook erg lastig: er gebeurt teveel of de indrukken moeten nog even ‘landen’. Het niet (direct) weten van een titel is dan ook niet erg. Soms komt het later, soms komt het niet, het is beiden goed.

Verandering

Het effect van de dagdroom stopt hier niet: het is pas het begin van de verandering. Als cliënten een paar keer hebben gedagdroomd, merken kinderen en ouders vaak uiteenlopende effecten. Niet zelden hebben kinderen bijvoorbeeld minder nachtmerries, kunnen ze hun emoties beter reguleren, gaat het beter in sociale contacten en zijn ze in het algemeen gelukkiger. Ze zijn, kort gezegd, emotioneel veel stabieler. Er is een gezonde basis gelegd van waaruit ze zich beter kunnen gaan ontwikkelen.

Symbooldrama is effectief

Symbooldrama. Het klinkt een beetje in de categorie van familieopstellingen of IPT. Niet dat ik per se iets tegen deze interventies heb: ze kunnen zeker effect hebben. Maar deze interventies bevinden zich in een grijs gebied. Het feit dat iedereen zich coach mag noemen en zonder gedegen opleiding of registratie aan de slag mag met niet goed onderzochte interventies brengt een gevaar met zich mee. Namelijk dat je als cliënt wordt blootgesteld aan een slecht uitgevoerde ‘behandeling’, waar je niets mee op schiet of zelfs een negatieve ervaring overhoudt.

Gedegen opleiding

Als Orthopedagoog Generalist en Symbooldramatherapeut wil ik daar een duidelijk onderscheid in maken. Symbooldrama is geen interventie die niet lichtzinnig mag worden ingezet: er gaat een opleiding van drie jaar aan vooraf, met constante supervisie. Ook na het afronden van de opleiding wordt verwacht dat je intervisie doet, om de kwaliteit van je behandelingen te waarborgen. Hoe je de interventie toepast, kijkt namelijk zeer nauw. De manier van behandelen heeft effect op o.a. veilig gehechtheidsgedrag, verwerking van trauma’s en het versterken van de identiteit van mensen.

Het bericht Wat is symbooldrama? Deel 3 verscheen eerst op Michelle Houtman.