In deel 1 van deze reeks ging ik al in op mijn reflecties op de woorden in combinatie met mijn toekomstige plannen. In deel 2 ging ik verder over de plek in de natuur en de verschillende manieren om naar vrijheid te kijken. Vandaag deel 3 van deze reeks.

Verschil tussen eenzaamheid en alleen zijn

‘wie de zoetheid geproefd heeft van afzondering en rust, is vrij van leed en vrij van zonde, wijl hij de zoete drank indrinkt der waarheid.’

Er is meer eenzaamheid dan ooit in de wereld, terwijl er tegelijkertijd meer mensen zijn dan ooit. Eenzaamheid hangt niet samen met alleen zijn. Wie alleen is, hoeft niet eenzaam te zijn. Je kunt andersom eenzaam zijn te midden van anderen. Dat is de meest pijnlijke vorm van eenzaamheid, omdat je op die momenten geen verbinding voelt met anderen. Alleen zijn is wat mij betreft een staat die iedereen zo nu en dan nodig heeft. Me-time in moderne begrippen. Dat alleen zijn is in ons drukke bestaan geen vanzelfsprekendheid meer. In Nederland moet je echt je best doen om alleen te zijn, zonder afleidingen en zonder door anderen gestoord te worden.

In het buitenland lukt dit al wat gemakkelijker. Maar ook op andere tijdstippen lukt het nog prima om in afzondering en rust te zijn. Zo loop ik heel graag met de zonsopgang, zeker in de winterperiode, waar het nog vroeg is en fris, waardoor de kans op andere mensen een stuk lager is. Als ik doordeweeks loop kom ik ook minder mensen tegen. Maar als ik deze uitspraak lees, bedoeld de Boeddha hier misschien wel een langdurige ervaring, omdat mensen tijd nodig hebben om zich te ontdoen van alle prikkels en indrukken van alledag, en in een vertraging te komen, waarin ze gaan ervaren dat rust en afzondering inderdaad heel fijn kan zijn.

Ik weet uit ervaring dat de eerste uren en dagen juist heel erg confronterend kunnen zijn: de verveling slaat toe, je hebt allerlei standaard neigingen zoals je telefoon erbij pakken of iemand bellen om dingen te delen. Het is dus echt afkicken om jezelf als enige gezelschap te kunnen verdragen én waarderen. Je leert jezelf dan op een heel andere manier kennen. Dat is naar mijn idee wat de Boeddha bedoelt met de zoete drank van de waarheid: inzichten in jezelf, zonder alle laagjes eromheen die we normaal gesproken in het leven hebben.

Het leven in afzondering en rust is iets dat ik ook doelbewust wil opzoeken. Ik weet dat daar nogal wat angsten bij mijzelf liggen, die misschien niet helemaal terecht zijn. Door de ervaring van afzondering en alleen zijn, tot rust komen, hoop ik ook tot nieuwe inzichten en ervaringen te komen, en uiteindelijk tot meer vertrouwen in mezelf. En daarmee dus ook tot meer verbinding met mezelf. Als je goed verbonden bent met je zelf, dus goed in contact staat met jezelf, dan is het ook gemakkelijker om in verbinding met anderen te komen. Wat een opstapje is tot minder eenzaamheid en meer écht contact.

Het zoeken van rust en afzondering is in mijn ogen juist niet egoïstisch, maar nodig om sterker in je schoenen te staan en daarmee een voorbeeld te zijn voor anderen, om ook ontvankelijker en toegankelijker te worden voor anderen. Wat mij betreft is persoonlijke ontwikkeling altijd een goed idee, omdat je indirect de mensen om je heen positief beïnvloed.

Afgezonderd van de rest van de wereld

‘alleen zittend, alleen slapend, alleen gaande zonder ophouden, alleen zich bedwingende, laat zo de mens gelukkig leven aan de rand van het woud.’

Wat een prachtige tekst vind ik dit, omdat het mijn grote dromen raakt. Ik zou zo graag een huisje in de natuur willen bewonen, aan de rand van het woud, of misschien in het bos. In de heuvels, met kreekjes en riviertjes in de buurt. Met genoeg plek voor moestuinen, boomgaarden met fruit- en notenbomen, een plek voor dieren, een plek om mensen te ontvangen voor ultieme natuurbeleving. Waar mijn kinderen boomhutten bouwen en schommelen tussen de bomen. Waar we vanuit onze voordeur de natuur instappen en eindeloze wandelingen kunnen maken. Waar mijn man het hout hakt van onze eigen bomen op ons terrein, om het vuur op onze vuurplaats mee aan te steken. Waar we zomers op onze rug in het gras liggen en ons vergapen aan de sterren boven onze hoofden en vuurvliegjes vangen. Waar ik de rust vind om te schrijven, te mediteren, te zijn, zonder iets te hoeven worden, zonder iets na te streven.

Maar dat is nog niet alleen, hoewel het wel alleen is in de betekenis van afgezonderd zijn van de rest van de wereld. Het echte alleen zijn is weer een andere ervaring, die zoals eerder genoemd meer zit in het geconfronteerd worden met jezelf om zo meer te leren over jezelf op een andere manier. Ik vind het bijzonder hoeveel van dit soort teksten de Boeddha heeft gezegd of opgeschreven. Pelgrimstochten zijn van alle tijden en momenteel zelfs populairder dan ooit. Dat is naar mijn idee geen toeval. Mensen zijn op zoek naar zingeving, en zoeken die vaak in de vorm van pelgrimstochten.

Al eeuwenlang gaan monniken en andere gelovigen alleen op pad en trekken de wereld over. Ze worden bovendien met veel respect begroet en onthaald. Nog steeds hebben reizigers en pelgrims een bijzondere status in veel landen. Ik vind dit mooi, en hoewel het misschien niet goed in woorden is uit te leggen, geeft het naar mijn idee wel aan hoe waardevol een langere solotocht is. Veel mensen die bijvoorbeeld de camino de Santiago de Compostella of een thruhike zoals de PCT hebben gelopen, geven na afloop aan dat ze zijn veranderd. Vaak voorgoed. Ze voeren veranderingen door in hun leven, in hun baan, huisvesting, relaties, mindset en andere grote levensgebieden. Blijkbaar is de voorwaarde om dit alleen aan te gaan en door te maken om tot zulke belangrijke wijsheid en inzichten te komen.

De waarde van samen de natuur in trekken

‘als iemand een verstandig makker vindt, die met hem wandelt, ernstig, vastberaden, ingetogen, dan kan hij met hem trekken, alle gevaren trotserend, gelukkig, maar bedachtzaam.’

Dit is precies waarom ik met mensen de natuur in trek. Waarom ik en anderen tot hun recht komen in gesprek tijdens het lopen in de natuur. Waarom je de beste gesprekken hebt als je met iemand wandelt, met wie je de diepte in kan gaan, met wie je kan reflecteren en spiegelen in een omgeving die zo natuurlijk is, dat we onszelf helemaal veilig en op onze plek voelen. Waarin de setting, van het naast elkaar zijn, samen in dezelfde richting lopend, in verbinding en contact maar zonder de bedreigende confrontatie van direct oogcontact helpt om jezelf en de ander beter te leren kennen. Waarin stiltes mogen vallen zonder ongemakkelijk te worden, waarin gemijmerd en overdacht kan worden, terwijl ons lichaam nog in beweging is, om ons brein te helpen het gezegde te verwerken.

In het wandelen is concentratie nodig, de focus in het hier en nu, om obstakels te omzeilen, je richting te bepalen, je voeten goed neer te zetten. Maar ook om uit je comfort zone te stappen, je grenzen te verleggen en jezelf op andere manieren te leren kennen. Waar je te maken krijgt met tegenslagen, vermoeidheid, pijn, honger, dorst, kou, gevaren en angsten. Maar waarin je leert dat dit relatief is, altijd in beweging, dat er altijd een oplossing is en een einde komt aan lijden, dat je bovendien veel méér kan dan je dacht, dat je trots kunt zijn op wat je presteert, dat je afziet maar daar tevreden en voldaan op terug kan kijken.

De natuur, het wandelen met een sparringpartner, vooral gedurende langere tijd, is wat mij betreft een perfecte metafoor voor het leven zelf, en kan tot diepgaande en verrijkende inzichten leiden, die je, letterlijk en figuurlijk, een andere weg kunnen doen inslaan in je leven. Dat is waarom ik wandelcoaching geef, mini avonturen doe en hiken & helen aanbied. Ga mee naar buiten, voor een reis naar binnen.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 3 verscheen eerst op Michelle Houtman.

In het eerste deel nam ik je al mee in mijn reflecties naar aanleiding van het lezen van het boekje ‘Woorden van Boeddha’, die met mijn plannen in het vooruitzicht nu goed op zijn plek lijken te vallen. Hier volgt deel 2 van de reeks.

Onbegrensde vrijheid

‘die geen bezittingen hebben en van liefdegaven leven, die verwijlen in het ledig en de onbegrensde vrijheid, het spoor derzulken is moeilijk meer te vinden als dat van vogels in de lucht. ‘

Deze uitspraak moet ik een aantal keer lezen voordat ik hem kan plaatsen, en nog steeds twijfel ik of ik hem goed begrijp. Wat ik er uit haal is dat je vrijheid kan ervaren door juist minder te bezitten. Dat herken ik van reizen met minimale bepakking, waarin je er achter komt hoe weinig je maar nodig hebt. Alles wat je daadwerkelijk nodig hebt past in een tasje. Dat besef geeft me ontzettend veel vrijheid. Iedere keer dat we op vakantie zijn geweest neem ik me voor om het met minder te doen. Ieder jaar maken we daarin kleine stapjes. We kopen sowieso niet veel spullen, of het moet functioneel zijn voor de uitvoering van onze sporten. Waar we kunnen, kopen we tweedehands en veel van wat we vroeger kochten, zoeken we simpelweg niet meer op. Door ook niet meer zo vaak in winkels te komen, word je minder verleid en beïnvloed om zaken te kopen die je totaal niet nodig hebt. Elk jaar brengen we meer spullen weg naar de kringloop, omdat we blijkbaar door de tijd heen alsnog veel rotzooi verzamelen met z’n vijven. Onze droom is om ergens een klein huisje te hebben en vooral in de buitenlucht, in de natuur te leven. Niet per sé spartaans. Ik kan een goed bed, een fijne douche én een houtvuur namelijk wel heel erg waarderen. Maar dat gaat ook over onze menselijke behoeftes van rust, slaap, warmte en hygiëne.

Het stukje ‘van liefdegaven leven’ slaat op het leven van monniken die leefden van bedelen en de gaven van anderen, van wie zij afhankelijk waren voor het vullen van hun maag. Maar als ik het metaforisch interpreteer zit er ook een vorm van dankbaarheid in door met meer respect en waardering om te gaan met wat je wel hebt, wat je krijgt, wat je gebruikt van de spullen die van moeder aarde komen. Dat je, in andere woorden, veel bewuster omgaat met alles en je bewust bent van de oorsprong van zaken, en de consequenties van gebruik voor de wereld. Dit klinkt misschien wat hoogdravend, en ik beken meteen dat ik zeker hierin geen heilige ben. Maar misschien staat het wel symbool voor het bewustwordingsproces waar we met z’n allen in zitten, en dat we een beetje lief voor elkaar en met elkaar moeten zijn om überhaupt nog normaal op deze planeet te kunnen leven. Zo eten wij bijvoorbeeld wel af en toe vlees, maar kiezen wel zoveel mogelijk biologische varianten en ik bedank met mijn kinderen dan ook het dier dat ons voedt.

‘het spoor derzulken is moeilijk meer te vinden’  zegt deze uitspraak. Ook dit is weer op verschillende manieren op te vatten. Je kunt denken aan de footprint die je achterlaat als je erg materialistisch leeft. Maar ook meer letterlijk: hoe onafhankelijker en meer zelfvoorzienend je leeft, hoe meer je loskomt van alle bestaande systemen en instituties, hoe moeilijker je te vinden of te volgen bent, en hoe vrijer je leeft. De andere interpretatie is vrijheid door steeds minder nodig te hebben. En wie weet welke vormen er nog meer mogelijk zijn?

We staan niet bóven de natuur

‘In een hut of woud, op bergen of in een vlakte: waar heiligen wonen, daar is het heerlijk.’

Wie er met heiligen worden bedoeld is me niet helemaal duidelijk, maar dat ze het goed hebben bekeken wél. Ik moet de eerste persoon nog tegenkomen die niet onder de indruk raakt van de prachtige landschappen van bergen, wouden en uitgestrekte vlaktes. Waar de natuur nog vrij ongerept is, en de scheppende kracht van moeder aarde nog zichtbaar. Niet voor niets scoren foto’s met vergezichten, machtige bergketens of stille meren hoog op Instagram. Het zijn natuurfenomenen die iedereen aanspreken, en volgens mij komt dat omdat iedereen het op een bepaalde manier herkent. We worden stil en nederig als we zoveel moois zien, we voelen ons nietig onder de met sterren bezaaide hemel. Het zijn plekken waar iedereen graag is, en waar iedereen ook van opknapt als die er is. Naar mijn idee komt dat omdat we dan des te meer beseffen dat we hier deel van uitmaken. Dat wij niet bóven de natuur staan, dat wij deze niet naar onze hand kunnen zetten. Dat we er goed aan doen om hier met respect mee om te gaan. Misschien zijn heiligen in deze zin wel een metafoor voor de natuur zelf. Daar waar de natuur is, daar is het heerlijk.

Steeds minder nodig hebben

‘Wouden zijn heerlijk; waar de wereld geen vreugde vindt, zullen de hartstochtelozen vreugde vinden, want zij zoeken niet naar geneugten.’

In 2022 waren we in de zomervakantie backpacken in Griekenland. We hadden een heerlijke vakantie en deden maar liefst 3 eilanden en Athene aan, dus zagen veel van het land. Maar hoe mooi en fijn het ook was, ik merkte na verloop van tijd iets bijzonder op bij mezelf: ik miste de bomen, de bossen, de kreekjes en rivieren. Het ruisen van de takken, het groene gras. Het landschap van Griekenland bestaat vooral uit lage begroeiing, en bomen zijn voornamelijk olijfbomen. Het geheel is dor en droog, sommige delen worden geteisterd door bosbranden. Ik kreeg heimwee naar de vruchtbare gronden zoals ik die in west- en Oost-Europa ken. Het deed me beseffen dat iedereen zo zijn voorkeuren heeft, en ik heb me bovendien altijd al sterk verbonden gevoeld met Oost-Europa. Toen ik plannen maakte voor mijn lange solotocht heb ik hier dan ook rekening mee gehouden. Ik heb dus een route gekozen die ook door deze loofbossen gaat, waar ik me zo thuis voel.

Maar in bovenstaande zin staat nog veel meer: ‘waar de wereld geen vreugde vindt, zullen de hartstochtlozen vreugde vinden, want zij zoeken niet naar geneugten’. Het woord hartstochtelozen betekent in dit geval niet dat je geen gevoel meer hebt, maar meer dat je hebt geleerd situaties gelijkmoedig te betreden. Dat je geen speelbal bent van je emoties, maar dat je je emoties opmerkt en kan voelen, maar je er niet door uit het veld laat slaan, of juist erdoor laat meeslepen. Dat je ondanks je gevoelens en emoties tevreden kunt blijven. Gelijkmoedigheid is de staat van zijn dan binnen het boeddhisme wordt geoefend en wat door middel van meditatie getraind kan worden. Ik heb het tijdens mijn vipassana retraite elke dag geoefend, maar ook binnen de zen traditie is dit een hoger doel, voor zover je van een doel mag spreken.

Wat deze zin me verder zegt, is dat het veel mensen vroeg of laat een punt bereiken in hun leven, waarin ze beseffen dat het heel hard rondrennen in het hamsterrad, op weg naar meer prestaties, het aan de gang houden van het kapitalisme met meer spullen, dure vakanties, grotere auto’s of hippere kleding uiteindelijk niet leidt naar meer geluk en voldoening in hun leven. Iedereen maakt op zijn eigen tempo dit proces door. Soms duurt het een heel leven, soms zijn er meerdere levens voor nodig. Anderen hebben dit al sneller door. Maar er komt een moment dat je beseft: geluk zit niet in meer spullen, status of luxe. Het geluk vind je uiteindelijk in jezelf. Wanneer je dat beseft, hoef je niet meer streven naar al die uiterlijkheden en oppervlakkigheden, maar kun je leren tevreden te zijn met wat er is, zonder dat je daar iets voor nodig hebt.

Waar het voor mij nog meer op neer komt, is dat de natuur, of de wouden in deze zin dus, onze natuurlijke habitat is, en dat we ons uiteindelijk gelukkig voelen als we daar zijn, omdat we daar herinneren wie we werkelijk zijn, en dat we onderdeel zijn van de natuur. Uiteindelijk maken we, denk ik, allemaal een ontwikkeling door waarin we dit weer gaan voelen. Niet voor niets is er steeds meer aandacht voor natuur, klimaat en natuurbeleving. Als we kunnen ervaren dat we compleet zijn, vrij zijn en niks meer nodig hebben in de natuur, dan zijn we wat mij betreft compleet gelukkig en tevreden.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 2 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Ik las laatst het boekje ‘woorden van Boeddha’, waarin ik getroffen werd door een aantal van zijn uitspraken. Ze vielen voor mijn gevoel meer op hun plek in al mijn gepeins en plannenmakerij van afgelopen maanden. Zittend bij ons haardje onder een dekentje, las ik de volgende uitspraken. Ik neem je mee in mijn gedachten hierbij en hoe ik ze plaats in mijn huidige situatie.

Je bent zelf je beste leraar

‘Als een reiziger niemand ontmoet, die zijn meerdere of zijn gelijke is, laat hij moedig volharden in zijn eenzame reis; daar is geen samenwezen met een dwaas.’

Nu wil ik niet beweren dat ik van niemand iets kan leren. Ik denk eerder dat het momenteel zo is dat ik de juiste leraar nog niet ben tegengekomen. En tegelijkertijd leer ik meer dan ooit, door me meer in mijn eigen binnenwereld te verdiepen. Ik denk dat ik ook het meest te leren heb als ik juist alleen ben. Dit heb ik tijdens mijn 10 daagse Vipassana al ontdekt: ik was eenzamer dan ooit, iets wat ik zwaar onderschat heb. Het heeft me doen beseffen dat ik veel meer afhankelijk ben van anderen dan ik dacht. In het noodgedwongen alleen zijn, kwamen ook andere inzichten die waardevol waren. Maar de setting was voor mij niet prettig. Als ik straks op solotocht ga, dan bepaal ik zelf voor een groot deel de omstandigheden, en dat voelt passender. Ik weet nu al dat het alleen zijn in het donker, het niet kunnen delen van ervaringen, last of bijvoorbeeld de tent afbreken, zal ook het nodige teweeg brengen. Ik ben compleet op mezelf aangewezen. Als ik pijn heb, verdwaald ben, me ellendig voel. Ik zie daar op een gekke manier ook naar uit, terwijl ik ook besef dat dit juist mijn grootste leermeester zal zijn. Hetgene dat me aanspreekt, is het onderliggende vertrouwen dat ik er, hoe dan ook, sterker uit ga komen. Ik heb al vaker de grenzen opgezocht en verlegd, en daarmee de ervaring dat ik veel meer kan dan ik denk. Niet alleen ik, iedereen. Maar niet iedereen zoekt nog die ervaring op.

Status en ego zijn niet meer nodig

‘Kennis voert tot gewin, kennis voert tot Nirwana. De leerling van boeddha, die dit doorziet, zal onverschillig zijn voor eerbetoon; hij zal streven naar afzondering van de wereld.’

Wat is dat toch, dat mensen soms streven naar afzondering van de wereld? Dat pelgrimstochten en thruhikes steeds populairder worden, als een bron van zingeving? Ik vermoed dat het terugtrekken uit de maatschappij en je eigen, vertrouwde omgeving, je in een andere modus plaatst, waardoor je gedwongen wordt op een andere manier tegen het leven en gebeurtenissen aan te kijken. Het helpt om anders, meer flexibel te gaan denken en ander gedrag uit te proberen, simpelweg omdat je in een situatie zit waarin je oude gewoontes, neigingen en patronen niet meer toegepast kunnen worden. Je valt daarmee als het ware door de mand, tenzij je je aanpast. In deze uitspraak van Boeddha is afzondering van de wereld misschien een gevolg van kennis en verlichting, maar voor mijn gevoel kan het beiden kanten opgaan: in afzondering leven, al is het maar een poosje, kan helpen om tot kennis en inzichten te komen. Om zaken meer in perspectief te plaatsen. Om alles wat je vanzelfsprekend neemt, met dankbaarheid te benaderen. Om weer te herinneren wat er écht toe doet. Ik verwacht niet direct dat ik, of welke langeafstandswandelaar dan ook, verlicht terug kom, maar misschien wel in een laagdrempelige, praktischere uitleg: het is een verlichtende gedachte als je beseft maar weinig nodig te hebben, dat je dingen kunt wegstrepen die er bij nader inzien toch niet toe doen. Het helpt, vermoed ik, relativeren.

Moderne nomaden?

‘De wijze moet de duisternis verlaten en het licht volgen. Zijn huis verlatende en huisloos zwervend, moet hij vreugde zoeken in de eenzaamheid, waar het moeilijk scheen vreugde te vinden.’

De duisternis wordt ook wel als ‘huis’ vertaald. De wijze moet zijn huis verlaten en het licht volgen. Het is een intrigerende zin. Wat ik eruit haal is dat het verlaten van je huis, en meer gaan zwerven zonder vaste verblijfplaats, je wijzer kan maken. Het is toch bijzonder dat er staat dat je in plaats van thuis te blijven, het licht moet volgen. Alsof ‘thuis’ of ‘huis’ een donkere, vervelende plek is. Zo ervaar ik dat niet. En tegelijkertijd herken ik het wél. Ik schreef in mijn blog over de gouden kooi, daar heeft het volgens mij mee te maken. Het huis bind ons, het kooit ons deels. Wat thuis is, zit hem niet in de stenen muren, maar veel meer in een gevoel in jezelf, en wat je verbindt met belangrijke anderen, die het voor jou tot thuis maken. Toch zou ik niet zwervend willen bestaan, ik zou ergens die stabiliteit willen hebben van een eigen plekje, hoe klein ook. Iets om naar terug te kunnen keren. De tweede zin herken ik als een grote uitdaging bij mijzelf: vreugde zoeken in de eenzaamheid, waar het moeilijk scheen vreugde te vinden. Het geeft in ieder geval de belofte dat het mogelijk is, om je goed te voelen in eenzaamheid. Ik heb inderdaad ondervonden dat die eenzaamheid heel erg naar en beklemmend kan voelen, maar ik heb ook een vermoeden dat dit niet altijd zo hoeft te zijn. Ik heb andere ervaringen waarin ik inderdaad prima alleen kan zijn. Ik wil verder onderzoeken en ervaren waar die verschillen dan in zitten.

Verhuizen en emigreren, of loskomen van het bekende?

‘tot inzicht gekomen, gorden zij zich aan. Zij blijven niet in hunne woonplaats; als zwanen die hun poel verlaten, verlaten zij hun huis en hof.’

Waarom zou dit zijn? Ik merk zelf dat ik de laatste jaren inderdaad tot inzicht ben gekomen dat ik veel meer in de natuur wil leven, buiten wil zijn, mijn kinderen lessen wil meegeven over wat echt belangrijk is. Ze weer leren bomen herkennen en onderscheiden, in plaats van fast food ketens aan hun logo’s. Ik ben tot inzicht gekomen dat het belangrijk is zélf actie te ondernemen en niet je vertrouwen buiten jezelf te plaatsen, zeker niet in handen van grote instanties of overheden, omdat de belangen en motieven van hun optreden discutabel zijn, en vaak ver afstaan van wat er in jouw belang ligt. Daarvoor is het belangrijk je intuïtie te leren gebruiken, en die train je naar mijn idee door veel meer in de natuur te zijn, weg van alle prikkels, afleidingen en verstoringen die je waarneming verder vertroebelen. Win-win dus, om meer de natuur in te gaan. En voor mij staat dat trouwens niet gelijk aan je woonplaats verlaten. Die natuur vind ik in mijn geval al in mijn woonplaats. Ik denk dat de Boeddha het hier meer heeft over even afstand nemen van je woonplaats, om je leven meer in perspectief te kunnen plaatsen. Om ook te ontdekken wat er nog meer mogelijk is, om je te helpen inzien hoe het eventueel anders kan. Daarbij kan weggaan, al is het maar tijdelijk, wel behulpzaam zijn vermoed ik.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 1 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Mensen gaan massaal over hun grenzen heen. Half Nederland zit voor mijn gevoel thuis met een burn-out. Hier zijn legio redenen voor, en allemaal zijn ze wat mij betreft legitiem. Het feit dat zoveel mensen last hebben van burn-out klachten geeft enkel aan hoe groot de mismatch is tussen ons mensen en de samenleving met bijbehorende verwachtingen die wij hebben ingericht. Het moet anders, zoveel is duidelijk. Voor de meeste mensen is het wel duidelijk dat het thema grenzen vaak een rol speelt. Maar laatst viel me op hoe subtiel dit thema tot uiting kan komen in de dagelijkse gang van zaken, waardoor we beetje bij beetje verleren om die grenzen goed te bewaken voor onszelf.

Luie sporter

Zo was ik gaan sporten vandaag, een lesje crossfit. Soms staan er trainingen op het programma die behoorlijk imponerend zijn. Maar ik heb in de jaren geleerd dat ik me niet gek laat maken door wat er ook op het bord staat, omdat ik sport voor mijn plezier en zeker in de winter niet altijd gemotiveerd ben om keihard te trainen. Een beetje een luie sporter misschien. Maar bij cross-fit is dat lastig, omdat het zo opzwepend is en je toch wordt uitgedaagd tot het gaatje te gaan. en daar ligt wat mij betreft een hele lastige grens. Dat merkte ik in deze les, waarbij een medesporter wat kreunde tijdens een lesje, en ik hem hoorde mompelen dat hij pijn in zijn voet had, waarna ik hem even een rekoefening zag doen. maar tegelijkertijd riep de trainer, goed bedoeld uiteraard, ‘kom op jongen, nog 1 minuut vol gas, geef alles!’, waarna ik de betreffende sporter weer verder zag strompelen en die minuut inderdaad nog alles gaf.

Comfort zone oprekken, of grenzen overgaan?

Wat leren we op zulke momenten? Dat we onze signalen die ons lichaam geeft moeten wegdrukken en toch door moeten gaan? of is het juist dat extra zetje om uit die comfort zone te komen en jezelf te leren dat je meer kunt dan je dacht? Ik heb namelijk ook weleens trainingen gedaan waarbij ik achteraf concludeerde dat het eigenlijk te gemakkelijk ging, dat ik het mezelf stiekem toch te makkelijk had gemaakt en die uitdaging uit de weg was gegaan. Hier ligt een lastig grijs gebied: hoe weet je nou of je je eigen grenzen goed bewaakt?

Opmerken van subtiele lichamelijke sensaties

Ik heb hier op de terugweg over nagedacht en denk dat het neerkomt op het goed leren voelen. Wanneer je je lichaam goed kent, en weet wanneer het welke signalen geeft, kun je een betere inschatting maken wanneer het veilig is of onverstandig om iets te doen. Het goed leren voelen is een vaardigheid die veel mensen niet meer goed kunnen. Ik ben zelf ook hard aan het oefenen om hier steeds beter in te worden, en het helpt dat het in de meditatielessen toevallig (of niet) ook hierover gaat. Voor de meeste mensen is het wel te doen om te voelen als je pijn in je rug hebt, jeuk aan je neus, of een slapende voet. Maar de veel genuanceerdere sensaties, de opbouw naar pijn of stress is veel lastiger om te merken. Een blessure is er niet ineens. Een burn-out evenmin. Die heeft zich in de tijd ervoor allang kenbaar gemaakt en ons lichaam laat al talloze rode vlaggen zien, maar we horen de signalen niet. Het is daarom een kunst om in stilte en rust de aandacht en tijd te nemen om te luisteren naar ons lichaam, naar de boodschap die onze lichamelijke sensaties hebben. en daar tijdig naar te handelen.

Oefenen in opmerkzaamheid

In de cross-fit kan dit het verschil maken tussen spieropbouw of een blessure oplopen. In je werk tussen een uitdaging aangaan en een burn-out krijgen. Door meer in contact te zijn met je lijf, krijg je meer opties om te handelen op een manier waarop je jezelf verder helpt, op welke manier dan ook. Mijn uitdaging van de komende tijd is om actief een bodyscan te doen tijdens mijn lunchpauze, om op te merken hoe met name mijn benen en knieën voelen. Ik heb namelijk al vaker knieblessures gehad en wil verstandig trainen. Ik wil meer vertrouwen krijgen in mijn lichaam en voorkomen dat ik teveel ga vermijden vanuit angst.

Het bericht Balanceren tussen grenzen bewaken en uitdaging aangaan verscheen eerst op Michelle Houtman.

In de winter heb ik altijd een beetje een dip. De laatste jaren merk ik dit steeds duidelijker, maar kan ik er tegelijkertijd ook meer vrede mee hebben. sinds ik me meer heb verdiept in de seizoenen, hun kenmerken en effecten op ons bioritme en daarmee ons leven, kan ik veel beter plaatsen waarom ik me voel zoals ik me voel en waarom ik doe zoals ik doe. Natuurlijk heb je daar voor het grootste gedeelte zelf wat over te zeggen en kun je daar ook zelf verandering in brengen, maar voor een ander gedeelte is het ook simpelweg een natuurwet.

Natuurwetten

De wet van cycli, van komen en gaan, ontstaan en vergaan. De zomer wordt altijd gevolgd door de herfst en tenslotte de winter. Waar de zomer het seizoen is van energie, naar buiten gericht zijn, contact zoeken en maken, ondernemen en veel doen, is de winter juist het tegenovergestelde. De dieren trekken zich terug in hun hol voor een lange winterslaap. Ze eten zich eerst nog even rond voor een goede vetreserve om het warm te houden in de koude maanden. Wij mensen zijn niet veel anders. In de winter staat er niet voor niets stevige stamppot boerenkool met vette worst op tafel. We hebben meer behoefte om te cocoonen, ons terug te trekken bij de haard. We verzinnen excuusjes om onder verplichte sociale activiteiten uit te komen, omdat we veel liever een boek lezen met een dampende mok thee. Schaam je niet, het is de normale cyclus van de seizoenen. We zijn echter vergeten om hier naar te luisteren en om hier respectvol mee om te gaan. In plaats daarvan proberen we alle dagen, weken, maanden en seizoenen hetzelfde te laten zijn en dwingen we onze lichamen in eenzelfde toestand, ongeacht welke dag van het jaar het is.

Reflecteren en terugtrekken

Dat probeer ik nu anders te bekijken. Ik heb in de donkere maanden inderdaad veel meer behoefte om me terug te trekken. Het is ook het seizoen van reflecteren, mijmeren, terugkijken op zaken en daar lessen of conclusies uit trekken. In de lente komt er juist voor nieuwe plannen en ideeën. Wat dat betreft is het moment van oud&nieuw met de goede voornemens ook totaal niet ideaal. Die kun je beter in de lente maken. In de winter lees ik graag veel, en ben ik minder gemotiveerd om te sporten, hoe leuk ik dat op andere momenten ook vind. Voorheen voelde ik me hier schuldig en rot over. Ik vond dat ik een voorbeeldfunctie had en dat ik vooral moest doorzetten en volhouden. Daarin ben ik milder geworden. In plaats van mezelf nog eens een extra rotgevoel aan te praten, zoek ik juist naar waar ik wél motivatie voor voel. In de winter komt dat vaak neer op wandelen en cross fit, omdat dit binnen is. Het werkt voor mij ook heel goed om rond de feestdagen minstens een week vrij te nemen, om écht uit te rusten. Gewoon bij de open haard een boekje lezen, luisteren naar de top2000, spelletjes doen en een grote legpuzzel maken.

Meer eten, minder sporten

De meeste moeite heb ik met dagen dat het zwaar grijs bewolkt is en maar blijft regenen of miezeren. Het donkere weer drukt zwaar op mijn stemming als dit langer aanhoud. Gek genoeg maak ik vaak lange wandelingen in dit weer, alsof ik toch af en toe snak naar een glimpje zonlicht of die vitamine D. Als ik dan een dagje buiten ben geweest voel ik me beter om de donkere dagen die volgen aan te komen. Intussen heb ik geleerd dit niet teveel te analyseren, maar vooral de behoefte te volgen. In de winter snoep en eet ik ook meer. Een beetje zoals die beer die zich volpropt voordat hij in winterslaap gaat. Ook hier probeer ik me niet meer zo druk om te maken. Het is nu eenmaal zo, en ik weet ook dat dit in de lente altijd weer goed komt. Ik ken mezelf intussen om dit vertrouwen te hebben.

Lente en nieuwe motivatie

En nu de luchten weer openbreken en de hemel weer blauw kleurt, de kleuren in de natuur ineens weer feller en sprankelender worden, voel ik ook weer iets openbreken in mijzelf. Alsof er iets nieuws wordt aangeboord van binnen, wat het licht zoekt en tot bloei wil komen. Alsof ook de zaadjes in mij beginnen te ontkiemen. Ik voel me lichter, vrolijker, heb vaker een glimlach en kijk meer de wereld in, in plaats van ingedoken van de kou naar beneden te kijken. Het is bijzonder om te merken hoeveel effect dit heeft op me, en hoe verbonden we uiteindelijk allemaal zijn met de natuur om ons heen.

Kunstmatig ingericht leven

Als ik zie hoe kunstmatig en geforceerd we ons leven allemaal proberen in te richten en vorm te geven, ligt hier volgens mij nog een hele grote kans voor mensen: wanneer we zouden leren meer in sync met de seizoenen en ons bioritme te leven, zou het leven veel natuurlijker en moeitelozer verlopen. We zouden meer van onszelf begrijpen en beter afgestemd zijn op de wereld om ons heen. We zouden daarbij stoppen met veroordelen van onszelf en minder last hebben van negatieve gedachtes of belemmerende overtuigingen aangaande ons gedrag. Uiteindelijk gaat dit ook over jezelf beter leren kennen, jezelf meer leren aanvoelen en opnieuw leren afstemmen op de natuur en zijn wetten. We staan er tenslotte niet boven, we zijn slechts onderdeel van het geheel.

Het bericht De invloed van seizoenen op ons verscheen eerst op Michelle Houtman.

De laatste tijd lees en luister ik veel over mensen die het anders doen. Die niet kiezen voor het standaard plaatje van carrière maken, huisje, boompje beestje. En ik vind dat zo onwijs inspirerend, dat het me heel erg aan het denken zet. De waarde vrijheid is voor mij altijd al een belangrijke waarde geweest. Vrijheid en avontuur, die voor mij ook hand in hand gaan. waar mogelijk zoek ik die twee waarden op en leef ik er naar. Maar naarmate ik ouder word, merk ik dat dit soms steeds lastiger wordt, en dat het steeds meer gaat wringen. Ik heb nog steeds diezelfde behoeften, maar ik kom er onvoldoende aan toe. Ik conformeer me naar mijn zin te vaak en te veel naar een leven dat niet het leven is dat mij past. Alsof ik een te kleine jas draagt, die steeds meer gaat knellen.

Moderne zwerver

Als ik dan luister naar mensen, die als een moderne zwerver leven, dan kan ik daar heel veel bewondering voor voelen. Ik besef me terdege dat de situaties van een ander nooit vergelijkbaar zijn met die van ons, maar ben wel van mening dat ik van al deze voorbeelden iets kan leren, en kan onderzoeken wat er voor ons leven misschien wél mogelijk is.

Zo lees ik nu het boek van Miriam Lancewood, over haar leven in de wildernis van Nieuw-Zeeland. Maar ook luister ik naar de avontuurlijke vrouwen podcast, waar bijvoorbeeld Eva Smeele, die zichzelf heeft uitgeschreven uit Nederland fulltime wandelt met haar rugzak door Oost-Europa en op die manier vrijwel geen vaste lasten heeft, en daardoor ook bijna niks aan inkomen nodig heeft. Of mensen die hun huis hebben verkocht en leven in een tipitent, of met de camper de wereld door trekken. Vrienden die met elkaar in een commune of een grote woonboerderij zijn gaan wonen. Of hun handen ineen slaan om een onderneming in Spanje te starten. Er zijn, kom ik steeds meer achter, veel meer mogelijkheden dan ons wordt geleerd als we opgroeien.

Angstcultuur

Ik raak steeds meer overtuigd van het feit dat we worden grootgebracht in een angstcultuur. Je moet goede cijfers halen, anders haal je je diploma niet. Als je je diploma niet haalt, heb je geen baan, en dan heb je geen huis, en moet je onder een brug gaan wonen. Of wordt je vuilnisman (alsof daar wat mis mee is) of putjesschepper, en moet je de rest van je leven op een houtje bijten. Je moet vooral carrière maken, want dan pas krijg je die lease auto. Je moet wel promotie krijgen, want dan kun je eindelijk die twee onder één kap kopen en pas aan kinderen beginnen. Je moet wel voor een vast inkomen en een vast contract zorgen, want anders hebben de kinderen geen stabiliteit en zekerheid als ze opgroeien. Een zorgverzekering is wel heel verstandig, want stel dat je wat overkomt…

‘Wat doen we onze kinderen aan?’

Langzamerhand word ik er een beetje klaar mee. Het gaat me steeds meer tegenstaan. Ik voel me er soms gewoon een beetje ingeluisd, in die gouden kooi waar ik laatst over schreef. Als ik dan weer eens mijn plannen deel met Steef, reageert hij, verstandig als hij is, altijd vanuit de ratio: maar hoe zie je dat dan voor je? Hoe moet dat dan met de kinderen, met school, waar ga je van leven? Ik word altijd kribbig van die reacties, want dat vindt de romanticus in mij natuurlijk nooit leuk om te horen. Toch is het goed dat ook die kant van de zaak wordt belicht. Het houdt me met beide benen op de grond en laat me opnieuw de zaak van verschillende kanten bekijken.

Maar toen hij de opmerking plaatste ‘maar wat doen we de kinderen daarmee aan’, voelde ik me boos worden van binnen. Hoezo, wat doen we de kinderen daarmee aan? Draai het eens om: wat willen we uiteindelijk het liefst voor onze kinderen, en is het leven wat wordt voorgeschoteld, door in dezelfde platgetreden paadjes mee te lopen niet net zo goed een vorm van iets ‘aandoen’? Wat doen we de kinderen aan door hen niet de mogelijkheden te tonen die er óók zijn? je weet nooit hoe de keuzes die je maakt uiteindelijk uitpakken, en we gaan sowieso fouten maken als ouders. Waarom dan niet bewuste keuzes maken, vanuit de juiste intenties? Ik denk dat daarmee juist veel deuren kunnen worden geopend.

Micro-avontuur

Zo mijmer ik momenteel heel erg van een plekje in Oost-Europa, met een groot stuk grond, in de heuvels met veel bos en groen om ons heen. Waar we zelf een klein huisje op een groot stuk grond kunnen bouwen. Ik hoor van andere avonturiers dat ze hun huis succesvol voor langere tijd onderverhuren, zodat de kosten daar gedekt zijn, en ze langere tijd van huis kunnen gaan. Ook dat is iets dat ik in mijn achterhoofd houd. Net als het gezamenlijk trekken met het gezin. Dat willen we sowieso gaan uitproberen de komende tijd. Binnenkort ga ik met mijn oudste dochter een nachtje weg, in april ga ik met mijn zoon bikepacken (hip woord voor fietsvakantie met een tentje) in een weekend, en in maart ga ik nog eens een kleine week alleen op pad in Duistland. Dit soort microavonturen zijn ook één van mijn waardevolste herinneringen uit mijn kinder- en tienertijd en mede de grondlegger van mijn plannen van nu. Ik hoop dat ook aan mijn kinderen mee te geven.

Los van deze plannen hebben we nog geen concreet antwoord of andere invulling gevonden op de behoefte aan meer vrijheid en avontuur. Het is een potje dat op het vuur staat, wat langzaam pruttelt, en ook niet in de snelkookpan moet. Ik voel aan alles dat er veranderingen gaan komen, maar op welke wijze en wat de precieze invulling is, dat laat ik voorlopig nog aan het universum over.

Het bericht Drang naar vrijheid en avontuur verscheen eerst op Michelle Houtman.

We zijn er met z’n allen een beetje ingeluisd, in dit leven. Terugkijkend op mijn leven tot nu toe, ga ik steeds meer doorzien wat een illusies we voor onszelf creëren en hoe we onszelf massaal gek maken (en houden) met overtuigingen en verwachtingen die nergens op gebaseerd zijn. Het lijkt wel een besmettelijke ziekte, dat we maar overnemen van elkaar wat we vinden en geloven. Ergens in de evolutie lijken we gestopt met denken, met kritisch zelf nadenken over je eigen leven, je waarden, de betekenis die je zelf aan dingen geeft.

En nu zitten veel mensen in een stressvol leven, met een torenhoge hypotheek en te weinig vrije dagen per jaar. Gevangen in een gouden kooi. De afgelopen week zit het liedje ‘another brick in the wall’ van Pink Floyd steeds maar in mijn hoofd. ‘We don’t need no thought control’. Uiteindelijk ben je slechts een steentje in de muur. Betekenisloos. Is dat wat we willen, ten diepste in ons hart? Wat willen we onze kinderen meegeven? Wat voor leven wil je zélf leiden? Mag je pas genieten als je vakantie hebt? Ben je pas vrij als je je kapot hebt gewerkt en met een gebroken lijf van je magere pensioen mag genieten?

Wiens leven leef je?

Ik kan me hier over blijven verbazen. Als tiener kon ik al in discussie gaan hierover, als mijn stiefvader zijn plannen noemde, zijn dromen opsomde, die van gitaarles nemen en in een band spelen tot wilde reisplannen en boeken lezen gingen. Zoveel leuke dingen waar hij nu ‘geen tijd voor had’ maar ging doen als hij met pensioen ging. Ik kon daar niet in meegaan. Wat nou als je morgen onder een bus komt? Wat nou als je straks ziek word, of je lijf niet meer in staat is om te reizen? Wat een deceptie heb je dan in geleefd. Als die dromen die als zeepbellen uit elkaar spatten, omdat je de conclusie moet trekken dat je uiteindelijk niks van dat al hebt kunnen doen. omdat je jezelf je eigen dromen en wensen hebt ontzegd. Voor wat? Voor wie? Leef je je leven voor de bank, aan wie je je schulden afbetaald? Of voor het bedrijf waar je werkt, staat jouw leven in dienst van die machines die je repareert, of de spullen die je verkoopt, of wat je maar doet om een salaris te verkrijgen?

Wat is er nog meer naast werken?

Ik voelde al héél vroeg dat ik daar niet op ging wachten. Al tijdens mijn studie heb ik gezegd dat ik niet fulltime wilde werken. Ik werd raar aangekeken. Waarom zou je niet lekker knaken verdienen? Je bent jong en ambitieus, je wilt die sociale, maatschappelijke ladder op toch? Dat wilde ik toen ook. Maar ik voelde ook heel duidelijk dat fulltime werken teveel voor mij was. Niet omdat ik het niet aan zou kunnen, maar omdat ik nog zoveel andere plannen had. Ik wilde schrijven, sporten, fotograferen, uitstapjes maken, of gewoon lekker uitgebreid koken of een boek lezen op de bank. Het kon me gestolen worden dat de rest van mijn generatie fulltime werkte. Ik wilde max 4 dagen werken, liever 3. Dat is door de jaren heen eigenlijk altijd zo gebleven. De periodes waarin ik wél fulltime werkte, waren de zwaarste en minst leuke. Ze regen zich aaneen als een onduidelijke brei van indrukken. Zonder kans om te verwerken, op te laden, af te schakelen en je zinnen even helemaal ergens anders op te zetten.

Het kan ook anders

Maar ik ben net zo goed in die valkuilen getrapt. Het is een gemeenschappelijke cultuur die we hebben gecreëerd, die zo’n sterke greep doet op ons, dat vrijwel niemand hier immuun voor is. Althans, dat denk ik, maar ik ontmoet de laatste tijd wel steeds meer vrije geesten die hun leven nét even een beetje anders inrichten. Super inspirerend en het laat zien dat er veel meer mogelijk is dan ons platgetreden paadje van huisje, boompje, beestje. Ik mijmer steeds meer over welke mogelijkheden er voor ons in het verschiet liggen, maar moet dan ook de conclusie trekken dat het lastig is het nu ineens helemaal anders te gaan doen, door de keuzes die we hebben gemaakt. Want ook wij leven in die gouden kooi, met een fijn huis op een fijne plek, die grote verplichtingen met zich meebrengt.

Loskomen uit de thought control

Toch weerhoud het me er niet van te blijven fantaseren over mogelijkheden om uit de gouden kooi te kunnen stappen en wat meer vrijheid te ervaren, met ons als hele gezin. Die vrijheid ben ik momenteel aan het onderzoeken in mijn eigen leertraject binnen de zen meditatie. Daar komen al mooie en verrassende inzichten aan bod die helpend zijn om zaken vanuit andere perspectieven te bekijken. Het loskomen uit de thought control (Pick Floyd) is naar mijn idee een belangrijke, zo niet essentiële stap om je leven steeds meer in te richten op een manier die past bij jou. Bij wat je écht belangrijk vindt en wat je wit. Dat kunnen kleine of grote stappen zijn. Het overwegen van mogelijkheden die buiten de gebaande paden liggen is al een stap richting vrijheid en nieuwe mogelijkheden.

‘Dat zou ik nooit kunnen’

Veel mensen reageren in de trant van ‘dat zou ik nooit kunnen’ of ‘dat durf ik echt niet’ als ze horen over iemand die bijvoorbeeld het roer om heeft gegooid, zijn baan op heeft gezegd, is geëmigreerd, iets totaal anders is gaan doen of zijn huis heeft verkocht en met een camper Europa doorreist. Die uitspraken houden je eigen beperkte wereldbeeld in stand en neemt alle kansen weg om het anders te zien of doen. ‘Dat zou ik nooit kunnen’ betekent eerder ‘dat zou ik nooit willen’ en dan is de volgende vraag waarom niet? Het kan natuurlijk heel goed dat je iets écht niet ziet zitten omdat je het gewoon geen aantrekkelijk idee vind. Maar het kan ook zijn dat je beren op de weg ziet of je vastigheid en veiligheid niet wilt of durft op te geven. Vaak is de angst voor het onbekende te groot en weerhoud het je ervan om keuzes te maken.

Niets is voor altijd

Maar hoe heerlijk is het, om het leven als een avontuur te zien, waarin in principe alle opties nog open liggen. Het feit dat je een vast contract hebt, een goed betaalde baan of een koopwoning doet daar niks aan af. Niks is namelijk voor altijd. Dat is een natuurwet die we met z’n allen moeten accepteren. We worden allemaal geboren en gaan weer dood. Na de zomer volgt de herfst, de zon komt op en gaat weer onder. Deze principes, hoe traag ze soms ook lijken te verlopen, blijven altijd gelden. Alle zogenaamde vastigheden die we hebben zijn daarmee dus relatief. Het is een illusie dat de omstandigheden waarin we zitten voor altijd zijn. We hebben daar veel meer invloed op dan we zelf denken.

Het bericht Leven in een gouden kooi verscheen eerst op Michelle Houtman.

Een ander ding wat ik steeds meer merk naarmate ik vaker mediteer, is dat ik inderdaad gelijkmoediger kan blijven. Waar ik eerder ergernissen had, als dingen niet snel genoeg gingen, als zaken in de soep liepen, kinderen niet luisterden, etc. kan ik nu vaker (lang niet altijd, maar toch, elke verbetering is meegenomen!) m’n schouders ophalen en de situatie accepteren. Ik blijf vaker gelijkmoedig. In de file staan is niet langer vervelend. Ik leg me er gemakkelijk bij neer en zoek een leuk muziekje op om mee te zingen. Ik kan nu toch niets aan de situatie veranderen.

Relativeren

Als er zaken moeilijk zijn of tegenvaller, als ik me frustreer of frustraties merk bij anderen, dan kan ik gemakkelijker relativeren: het gaat wel over, niks is blijvend. Het voelt nu moeilijk, maar ook dit gevoel gaat voorbij. Die wetenschap stelt me gerust. En het helpt me uitzoomen op de situatie: wat is er nu echt belangrijk, wat doet er echt toe? Ik maak me gewoon minder druk om veel dingen, omdat het in m’n ogen ineens een stuk onbeduidender is. En als die dingen wegvallen, blijft vanzelf over wat wél belangrijk is. Dat helpt me om richting te bepalen.

Elke week een thema

Wat ik verder heel prettig vind aan de cursus, is dat er elke week een thema wordt behandeld. Bijvoorbeeld het gebruik van symbolen, rituelen, lichaamsbewustzijn of over geluk. Hierbij zitten altijd prikkelende vragen en opdrachten, ook om thuis mee aan de slag te gaan. om bijvoorbeeld bij jezelf dingen over het thema te gaan opmerken, of juist iets te gaan uitproberen.

Het helpt om de thema’s meer te integreren in je dagelijkse doen en laten, waardoor het effect van de cursus verder strekt dan alleen tot het mediteren zelf. Elke keer wordt er ook gevraagd naar je leerpunten, waardoor je steeds actief blijft reflecteren op je eigen gedrag en blijft bijsturen. Het houdt me scherp, ik heb hierin al zoveel meer over mezelf geleerd dan in al die opleidingsjaren als orthopedagoog generalist. Het is veel meer ervaringsgericht, niet zo talig, maar je gaat echt doén. Elke week voelt daarom nog steeds als een feestje.

Energie van de groep

Het is voor mij altijd een hele drukke werkdag, en om dan ’s avonds naar het meditatiecentrum te gaan voelt als een kadootje. Het gezamenlijk mediteren is bovendien ook prettig, omdat je daarmee een sterkere energie opbouwt, en het helpt mij om dieper in meditatie te komen. Om gelijkmoedig te worden. Ik zou het liefst vaker in de week met een groep mediteren, maar om dat praktisch vorm te geven is nog een uitdaging.

Ohja, nog een aardse opmerking tenslotte, die voor mij wel meespeelde aan het begin: de mensen die meedoen met de cursus zijn lang niet allemaal geitenwollensokken types, maar ook jongere mensen en ook mannen. Het lijkt er bovendien op dat onze generatie sowieso steeds bewuster wordt en daardoor ook meer open staat voor dit soort activiteiten.

Het bericht Wat mediteren doet – deel 6 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Ook lichamelijk gebeurt er van alles. Je lichaam onthoudt tenslotte alles, en er bestaat zoiets als celgeheugen. Dus als je ervaringen niet bewust kan terughalen uit je brein, weet je lichaam het nog wel. Dat kan zich uiten op allerlei manieren, zoals de sankara’s in de vipassana waarover ik sprak. Zo krijg ik het met regelmaat heel erg warm tijdens het mediteren. Ik ben ook al een aantal keren echt flink misselijk geworden. Of ik moest ineens naar de wc.

Stress release

Andere dingen die ik heb gemerkt is bijvoorbeeld dat mijn lichaam onwillekeurig schokt, soms gekoppeld aan een herinnering. Ik vermoed dat dit het loslaten van oude stress is. Ook heb ik regelmatig heel prettige sensaties, zoals tintelingen, het zien van allerlei kleuren, lijnen en vormen, het gevoel los te komen van de werkelijkheid. Of het gevoel dat je lichaam opzij valt, op een heel prettige manier. Dat zijn de fijnste sensaties, maar in de vipassana heb ik geleerd dat alles ontstaat en vergaat en dat het belangrijk is nergens aan vast te klampen.

Vrij van verlangen

Het is fijn om te beseffen dat ellendige sensaties vanzelf voorbijgaan, maar hetzelfde geldt dus ook voor prettige sensaties. Op het moment dat je ernaar gaat verlangen, ontstaat er een hunkering, een vastklampen. Het mediteren leert je juist daarin gelijkmoedig te blijven, zodat je niet van genot naar genot gaat, maar de situatie kan nemen zoals die komt.

Praktische uitwerking

Terug naar het begin. Waarin we direct de vraag kregen waarom we willen leren mediteren. Waarop ik aangaf dat mediteren ook een praktische uitwerking heeft. Welke dan? Hoor ik je vragen. Waarom zou je het overwegen? Ik ga proberen het zo goed mogelijk uit te leggen aan de hand van mijn ervaringen tot nu toe, in het besef dat ik echt nog een beginneling ben op dit gebied. Maar juist daarom wel fijn om te lezen wat het als beginner voor je kan doen.

Remedie tegen interne onrust

Zoals ik al noemde ben ik vanuit mijzelf vaak onrustig. Ik kan niet goed stilzitten, dat voelt als verloren tijd, zinloos, nutteloos. Alles wat ik doe moet ‘nuttig zijn’, een kernovertuiging die er al sinds kleins af aan in zit. Dat is bij tijd en wijle best irritant en vermoeiend. Want eer dat ik dan lekker genesteld in een stoel zat met een boekje om te lezen, was ik alweer opgestaan om nog even wat te pakken, checken of doen. En dat vervolgens een uur lang, waarna ik besloot dat ik nu geen tijd meer had om te lezen en uiteindelijk dus niks was gekomen van mijn lanterfantmomentje. Bloed irritant.

Terugschakelen

Nu ik mediteer, en vooral als ik bijvoorbeeld een stilteochtend heb gedaan waarin ik langer achter elkaar mediteer, ervaar ik veel meer rust. Het voelt alsof ik ineens de eerste en tweede versnelling bij mezelf heb gevonden, waarvan ik niet wist dat ik die had. Ik merkte dat van de zomer heel goed, tijdens open monumentendag, een dag waarop ik graag zoveel mogelijk wil zien. Dit keer kon ik helemaal in het moment blijven en bijvoorbeeld genieten van een pianospel van iemand die daar toevallig ging spelen.

In het moment blijven

Ik was niet meer bezig met gedachtes over hoeveel er nog te zien of te doen was, maar kon gewoon lekker luisteren en genieten van dat moment. Totaal nieuw voor me! En ik vond het een verademing. Ik hoefde niks extra’s, ik was gewoon tevreden zo. Als ik die dag niks meer zou zien zou het ook goed zijn. Het deed me beseffen dat ik altijd een gejaagdheid had, vaak wel vanuit enthousiasme, maar desalniettemin gejaagd en daarmee onrust met zich meebrengend.

Het bericht Wat mediteren doet – deel 5 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Tijdens de meditaties kwamen allerlei soorten gedachtes op, uiteraard. Toch kon ik er al snel een aantal rode draden uitpikken, waar ik soms best door verrast was. Ik zag mezelf bijvoorbeeld totaal niet als faalangstig. Ik ga altijd van alles aan, en oefen het liefst direct met dingen die ik heb geleerd, om iets onder de knie te krijgen. Ik ben niet bang om daarin fouten te maken, of dat dingen mislopen: ik die het als manieren om erachter te komen of iets bij me past, bijvoorbeeld.

Onbewuste angst

Maar tot mijn verbazing kwamen er regelmatig gedachtes op die ik plaats in de categorie faalangst, maar die een wat diepere angstlaag aanraakten. Voorbeelden: gedachtes over mijn identiteit, wie ben ik nu helemaal? Kan ik nog wel waar ik voor heb geleerd? Wat ben ik nou eigenlijk aan het doen, wat stel ik nu eigenlijk voor? Ik kan dit (dingen die ik moet doen) toch helemaal niet. Wat wil je nou doen met je leven? Gedachtes met onzekerheid over werkgebied: straks heb ik niet genoeg werk/inkomen, wie denk ik wel niet dat ik ben, dat ik een boek wil schrijven? Zitten ze wel op mij te wachten? Wat zijn die cursussen nou eigenlijk allemaal waard geweest? Wat kan ik nou helemaal? Gedachtes in strengheid over mezelf: ik moet beter voor mezelf zorgen, waarom heb je dit nu gedaan, ik ben te dik, etc. Deze gedachtes gingen m.n. over mijn lichaamsbeeld en bepaalde normen die ik mezelf opleg (ongemerkt dus).

Innerlijke criticus

Het is best wel confronterend om te merken dat er zoveel kritische stemmen op de achtergrond draaien die je niet bewust bemerkt. En daarmee tegelijkertijd ook een heel prettig idee dat ik door te mediteren een deel van die stemmen op kan ruimen, en mijn systeem wat neutraler of eerlijker kan maken om meer onbevangen een dag te beginnen. De innerlijke criticus die steeds commentaar levert, is direct ook een uitnodiging om een ander antwoord op te geven.

Een antwoord vormen

Bijvoorbeeld het zinnetje ‘wie ben ik nu helemaal’ heb ik vervolgens in positieve zin voor mijzelf beantwoord. Ik heb bedacht hoe ik mijzelf nu zie (in positieve, opbouwende termen), en vooral ook bedacht wie ik wíl zijn. Daarmee heb ik voor mijn gevoel ook steeds een tegenwicht om die kritische stemmen op te vangen.

Ruimte voor nieuwe overtuigingen

Het mooie is ook om te merken dat ze wegebben, die stemmen. Niet helemaal hoor, en soms zijn ze er ineens weer in volle hevigheid, maar er komt ook ruimte voor ander soort gedachtes of herinneringen of ervaringen. Gewoon de dagelijkse mijmerzaken, to-do lijstjes of andere onbelangrijke zaken. Maar ook bijvoorbeeld ineens weer een herinnering aan iemand die ik al heel lang niet meer heb gezien of gesproken. Of ineens een ingeving die ik kan gebruiken in mijn werk.

Het bericht Wat mediteren doet – deel 4 verscheen eerst op Michelle Houtman.