Wat ik misschien nog wel het ergste vindt is de polarisatie, de tweedeling. Ik krijg meer en meer het gevoel dat er 2 kampen bestaan, waarbij de niet-gevaccineerde de impopulaire minderheid vertegenwoordigd. Ik begeef me nu op glad ijs, maar ik wil juist deze discussie opengooien, wat ik merk dat mensen, wederom uit angst, dit gesprek niet meer durven aan te gaan. Uit angst voor kritiek, afwijzing, belediging of ongemakkelijke situaties wordt de ‘elephant in the room’ liever onbesproken gelaten. Is dat het waard? Is sowieso deze tweedeling nodig? Is het nodig om een oordeel de iemand te hebben, over iemand die op basis van zijn eigen ar­gumenten en afwegingen iets besluit wel of niet te doen?

Wie wil jij zijn?

Wat mij betreft niet. Wat mij betreft zijn we in de af­gelopen 2 jaar héél ver afgedwaald van hoe we eens met elkaar omgingen en is ineens wat we eens zo belang­rijk vonden naar de achtergrond verdwenen. Met welke opbrengst? Tegen welke prijs?

QR-maatschappij

Er komen ontzettend rare en ongemakkelijke situaties van. Voorbeeld 1. Ik ben aan het wandelen met een vriendin in het bos. We drinken thee tijdens een pauzemoment, als er een ouder stel met een hondje langsloopt. De hond komt speels naar me toe, ik aai hem en klets vriendelijk over de hond met de man. De man geeft ons een compliment, dat we op deze manier onze vrije tijd besteden, nu we nergens heen kunnen en alles dicht is. Op dat moment is er een avondlockdown, en ik zeg tegen de man dat je in principe wel overdag ergens heen kunt, tenminste, als je een QR code hebt. Als je die niet hebt, dan kom je nergens binnen. “Maar daar hoor jij toch zeker niet bij?” reageert de man verbaasd. Blijkbaar voldoe ik niet aan het stereotiepe beeld van een ongevaccineerde, misschien omdat ik best vriendelijk ben, ik weet het niet. Dus ik vraag de man op mijn beurt: “waarom niet?”. Het ongemak groeit, de man zwaait wat onhandig naar ons en draait zich rap om en loopt verder. Wat gebeurt hier? Wat bedoelt deze man met ‘daar’, wat voor soort club of mens heeft hij in zijn hoofd gemaakt van mensen zonder QR-code? Er is sprake van aannames, oordelen en verwarring. De polarisatie leidt tot vooroordelen en dualisme: goed en slecht. De grijstinten zijn nog maar moeilijk te vinden.

Verwarring

Voorbeeld 2. Er staat een moeder bij het schoolplein te praten met een andere vader, ze hebben een gezellig gesprek over koetjes en kalfjes, tot het op corona als onderwerp komt. De vader laat zich uit over de huidige situatie en steekt niet onder stoelen of banken hoe hij denkt over ongevaccineerden die hun verantwoordelijkheid niet nemen in het oplossen van de crisis. De moeder onderbreekt hem op een gegeven moment door aan te geven: “u gaat er blijkbaar van uit dat ik gevaccineerd ben?”. De man valt even stil en raakt in verwarring. Hij stamelt een halve verontschuldiging en zoiets als “blijkbaar verschillen we daarin van mening”. Het is van zijn gezicht en houding af te lezen dat hij deze zaken niet met elkaar kan rijmen: de vrouw met wie hij stond te praten was vriendelijk en redelijk, ze hadden een geamuseerd gesprek. Dat paste blijkbaar niet in zijn beeld van ‘de ongevaccineerde’. Nog zo’n grijstint waarmee mensen geen rekening houden.

Het bericht Weg van polarisatie en tweedeling verscheen eerst op Michelle Houtman.

We stapten de trein uit. Het was intussen donker geworden en het was een lange dag geweest. Ik zocht half naar m’n OV-chipkaart toen ik links en rechts van me twee mensen staande gehouden zag worden. Ze werden onvriendelijk te woord ge­staan door BOA’s, die hen vervolgens een boete gaven voor het niet dragen van een mondkapje. Op dat moment gingen er verschillende dingen door me heen: woede, verontwaardiging, een gevoel van onrust, angst en opluchting. Opluchting dat ik het niet was, angst dat ik ook gepakt zou worden. Woede dat dit gebeurde.

Ben ik gevaarlijk?

Hoe kan het, dat ik in de buitenlucht loop en BANG wordt gemaakt omdat ik niet doe wat iemand anders pretendeert dat goed voor me is? Het is niet te bevatten dat dit nu gebeurt, en dat iedereen dit omarmt als “gewoon”. Hoezo gevaar? Twee jaar terug hadden we dit niet kunnen denken! Waarom gaan we hiermee dan akkoord? Waarom blijven we kiezen voor angst en controle, zelfs als we de conclusie moeten trekken dat deze maatregelen niet tot een beter resultaat leiden? Is er dan niet iets anders nodig?

Wanneer voel jij je veilig?

Nou goed, ik ontsnapte de dans, en liep mokkend naar huis. Ik baalde, omdat ik ook even angst had gevoeld, en zat mijn hoofd te breken over hoe het kan dat mensen, de BOA’s, het inmiddels als ‘goed werk’ zien om anderen op zo’n manier te behandelen. Te controleren. Te beperken in hun vrijheid. Onder de noemer van ‘gezondheid’ en ‘veiligheid’ wordt alles weggeschreven. Dit staat niet in verhouding tot de kosten die we hiervoor maken. Vroeger werd er afgegeven op agenten die laserden of parkeerboetes uitschreven als je even moest pinnen. Hoe kan het dan dat we het beboeten van het niet dragen van een mondkapje wel normaal vinden? Waar zijn onze principes gebleven? Ook hier lijkt angst te regeren boven al het andere. Het geeft mij géén veilig gevoel als mensen mij staan te controleren. Jou wel?

Het bericht Angst als middel? verscheen eerst op Michelle Houtman.

Laatst was ik met Meia naar een lessenmiddag op een school in Rotterdam. We gingen met de trein, want als ze straks voor deze school kiest, moet ze straks met het OV. “Moet ik dan ook een mondkapje op?” vroeg ze met een mengeling van verontwaardiging en angst. “Nee, dat heeft niet, je bent nog geen 12”. Het feit dat hier al een gesprek over plaatsvindt kun je al je vraag­tekens bij zetten. Mondkapjes? Voor kinderen? Wat suggereer je ermee? Het geeft de impliciete boodschap: ‘wees bang voor el­kaar, er is gevaar, je hebt bescherming nodig van buitenaf’. Van buitenaf! Dus word je afhankelijk. In vaktermen spreek je van aangeleerde hulpeloosheid. Want blijkbaar kan je niet op je eigen wijsheid of eigen gevoel vertrouwen. Blijkbaar is het “nieuwe normaal” om per definitie de ander te wantrouwen en te vrezen en uit te gaan van ge­vaarlijke situaties. Blijkbaar is zelf nadenken ongewenst en is het beter om dit over te laten aan anderen.

Wie kent jou het best?

Lees nog even teug wat ik hier zeg. Blijkbaar vindt intussen de grote meerderheid dan een ander, één of andere politieke figuur die jij nog nooit in het echt hebt gezien of gesproken, dat diegene beter weet wat goed voor jou is dan jij zelf? Hoever zijn we eigenlijk van onszelf af gaan staan? In hoeverre durven we nog te vertrouwen op onze intuïtie, ons onderbuikgevoel? Wanneer nemen we die nog als wijze raadgever in de ethische kwesties? Want die zijn inmiddels aan de orde van de dag.

Aan de kant

Zo werd ik laatst aan de kant gesnauwd door een oudere vrouw, toen ik een trekkende beweging maakte om langs haar een winkel in te gaan. Ze snauwde dat ik geen 1,5 meter afstand hield. Of ik dat soms vergeten was! Ik schrok van de scherpte van de toon en de absurditeit van de inhoud van die woorden. Het is in nog geen twee jaar tijd gelukt om mensen bang voor elkaar te maken en tegen elkaar op te zetten. Blijkbaar was ik nu in haar ogen een bron van gevaar of ander kwaad. Ik heb niet gereageerd, behalve misschien door mijn verbaasde frons.

Het bericht Vertrouwen op je intuïtie verscheen eerst op Michelle Houtman.

Laatst deed ik boodschappen in een supermarkt waar mensen geen mondkapjes dragen. Heerlijk. Waar mensen zichzelf kunnen zijn en vrij kunnen zijn, waar vertrouwen boven angst regeert. En ik weet zeker dat er nu veel mensen opstandig en boos worden als ze dit lezen Dat is oké. Ik heb geen oordeel over jou en respecteer je mening. Ik wil hem graag begrijpen en het gesprek aangaan. Waar komt die boosheid vandaan? Is het misschien vanuit een oordeel naar mij? Dat ik misschien onverantwoordelijk, egoïstisch, naïef of gewoonweg dom ben? Of is het vanuit angst? In beide gevallen nodigt dit uit tot een gesprek.

Nieuw normaal?

Ik kies ervoor te leven vanuit vertrouwen, vanuit mogelijkheden. Ik weiger mee te gaan in de angst. Zelfs als die terecht is. Zelfs al zou ik zeker weten dat ik morgen doodga, dan zou ik nóg kiezen vanuit vertrouwen en het beste maken van de tijd die me nog rest.

Twee jaar terug liep niemand met een mondkapje. Hoe kan het, dat dit in zo’n korte tijd het nieuwe normaal is geworden? Hoe kan het dat mensen bang zijn voor een boete als BOA’s staan te controleren bij het station als de treinen tijdens de spits leegstromen? Hoe kan het een onderwerp van gesprek zijn geworden waarop je mensen afwijst of veroordeelt? Wat is er met ons gebeurd?

Begrip opbrengen

Het kiezen voor het dragen van een mondkapje, is een keuze die ieder voor zichzelf kan en mag nemen. Het staat haaks op een democratie om dit te verplichten, en druist in tegen onze kern als mens, waarin we allen vrij worden geboren. Natuurlijk, wanneer jij het een goed idee vindt, draag dan een mondkapje. Maar het kan toch niet zo zijn dat een ander jou daartoe verplicht of daar zelfs een oordeel over velt als je dit niet doet? Wanneer je zelf een mondkapje draagt, bescherm je tenslotte jezelf. Zo neemt ieder zijn eigen verantwoordelijkheid. Althans dit is mijn mening.

Maar laten we er vooral over in gesprek gaan, zodat we begrip voor elkaar opbrengen en elkaar respecteren in de keuze die we maken en de redenen daarvoor. Want onbegrip is in alle gevallen een uitnodiging tot gesprek. 

Het bericht Respecteren van elkaars mening verscheen eerst op Michelle Houtman.

Het is kerstvakantie. Of althans, eigenlijk is het gewoon een Zware Lockdown waar de kinderen wederom de dupe zijn van een wanbeleid, waardoor hen opnieuw hun recht op onderwijs wordt onthouden Maar goed, ik ga de laatste tijd sowieso al veel meer zaken in perspectief zien, en dan maakt zo’n weekje langer thuis ineens ook niet mee uit. Als er tenminste iets tegenover staat wat minstens zo fijn en waardevol is. Het is soms zoeken naar de juiste invulling, maar met stip op 1 staat dan wel het kunnen spelen met andere kinderen. Want op school zijn de kinderen toch vooral het liefst omdat ze weer hun vriendjes en vriendinnetjes zien. De overheid lijkt er echter alles aan te doen om deze normale en essentiële contacten tussen mensen (en dus ook tussen kinderen) uit elkaar te drijven, en drempels op te werpen om normaal met elkaar om te gaan.

Wegkwijnen

In de eerste lockdown had ik een kleuter thuis die ik langzaam maar zeker zag wegkwijnen. De dagelijkse inter­acties waren abrupt en op ingrijpende wijze tot een einde ge­komen. Er was een hevig ontmoedigingsbeleid als het om afspreken met andere kinderen ging, wat voor onze kleuter betekende dat ze was veroordeelt tot 2 werkende ouders thuis en 2 brussen die eveneens aan het werk waren achter een beeld­scherm. De ontwikkeling van onze jongste leek tot een stilstand te komen en daarvoor in de plaats kwamen huilbuien en buien van ‘nergens zin in’.

Waar ligt de prioriteit?

Mijn alarmbellen gingen af. Dit is niet oké! Het kan niet zo zijn dat er een hele generatie lijdt uit angst voor besmettingen bij de ouderen (dat was toen het argument). Voor mij was dit totaal uit verhouding en één van de vele momenten waarop ik besloot te kiezen voor menselijkheid boven angst: ik liet mijn kinderen afspreken met andere kinderen van school, hun nichtjes, de buurkinderen en besloot dat mijn werk van ondergeschikte prioriteit was ten opzichte van mijn gezin: ik klapte die laptop vaker dicht en ging erop uit. Maar het werd voor mijn kleuter pas écht beter toen ze weer volledig naar school kon gaan, waar zij ook weer haar zinvolle dagbesteding mee terug kreeg.

Investeren in de jeugd, onze toekomst

Nu laat ik het absoluut niet meer zover komen. Hoe meer kinderen om mee af te spreken, hoe beter. Regelmatig dek ik hier de tafel van een mannetje of 7-8, en trekken we er als een grote stoet ganzen op uit, de stad in, naar de skatebaan of juist de natuur in. Ik laat mijn kinderen niet ook hun kind-zijn in hun sociale contacten afnemen. Zij vormen de generatie die veerkrachtig en sterk moet zijn om de puin die wij straks achterlaten weer op te ruimen. Daar voel ik een grote verantwoordelijkheid om in te investeren, en ik hoop veel ouders met mij.

Het bericht Over het afnemen van kind-zijn van onze jeugd verscheen eerst op Michelle Houtman.

Begin 2020 gingen we naar Sevilla, Steef en ik. Dat was fantastisch, de tijd aan onszelf, de zon, de stad, het eten… Maar op de luchthaven zagen we Chinezen met mond­kapjes. Ze zaten vast hier, konden niet terugreizen. Ik voelde angst want het was de eerste keer dat de media- berichten over het dodelijke virus uit China ineens voor m’n neus vorm kregen. Het gaf een unheimisch gevoel. Even later zagen we ze ook in cafés en restaurantjes, met mondkapjes. We lachten erom: geen gezicht die dingen, waar slaat dat nou op. Alsof je een milkshake met zo’n kapje op kunt drinken, gaan ze er dan een gat in pikken voor hun rietje? Wat een waanzin! Alsof ze na ineens hier worden aangevallen door “het kwaad!”.

Humor als medicijn

De eerste schik werd al snel vervangen door humor en rela­tivering: ja, we hadden er immers niks aan onze tijd te verdoen met druk maken om iets wat ons misschien wel, misschien niet ’te grazen zou nemen’. En eigenlijk, als ik erop terugkijk, is dat misschien wel de meest ge­zonde instelling. Waarom zou je je leven laten stoppen of beperken als je er toch weinig aan kunt doen? We waren maar 3 dagen in Sevilla en haalden alles eruit wat erin zat. Is dat niet wat we ook in ons leven willen? Eruit halen wat erin zit? Leven? Dat deden wij toen en dat doen we nog.

Vertrouw méér op je intuïtie

Maar ik ben dit blog niet voor niets weer gaan oppakken, natuurlijk. Ik wil, ik hoop, vooral weer onze blik op de realiteit te kunnen richten. Ik hoop mensen te herinneren aan wat eens nog zo belangrijk voor ons was, misschien zelfs wel vanzelfsprekend. Ik hoop, door zaken aan de tand te stellen, weer mensen te inspireren om te kiezen vanuit intuïtie, vanuit je eigen gevoel en op basis van je waarden en principes.

Het bericht Moreel kompas in de coronacrisis verscheen eerst op Michelle Houtman.

In Wuhan waren in de quarantaine periode de cijfers van huiselijk geweld en misbruik verdubbeld. Verdubbeld! In Groenland hebben ze de alcoholverkoop tijdelijk verboden, omdat het land al bekend is met een misbruik- en mishandelingpercentage van 1 op de 3 inwoners. Met deze maatregel willen ze de kinderen in de quarantaine tijd zoveel mogelijk beschermen. De kindertelefoon is de afgelopen week al 1,5x vaker gebeld dan gemiddeld. Unicef maakt zich zorgen over de wereldwijd thuiszittende kinderen met onomkeerbare schade die dit geeft in hun leerontwikkeling.

Immateriële schade

Met andere woorden, de emotionele schade die deze situatie op de lange termijn geeft is (nog) niet te overzien. Mondjesmaat wordt er nu de impopulaire vraag gesteld of schade die deze ingrijpende maatregelen om het virus te beteugelen het waard is. Een ethische kwestie, maar wel een goede discussie om over te filosoferen. Ik verwacht dat na deze situatie de vraag wél wordt gesteld of er bij herhaling op dezelfde manier moet worden ingegrepen.

Het blijft linksom of rechtsom een verschrikkelijke situatie. De reactie van alle landen is in mijn ogen niet meer dan begrijpelijk, en ook noodzakelijk: we zitten niet in een luxepositie dat verschillende scenario’s en de gevolgen daarvan tegen elkaar kunnen worden afgewogen. Er moet direct gehandeld worden. Maar of dit op de lange termijn ook het meest voordelig is, moet nog maar blijken.

Respect en waardering

Ik maak me nu al zorgen. Een economische crisis lijkt onvermijdelijk, en dat zal (wederom) een kaalslag voor verschillende branches gaan betekenen. Niet zelden is de jeugdzorg en de GGZ dan ondergeschoven kindje. Ik vrees dat onze kinderen nu letterlijk kind van de rekening zullen worden. Maar aan de andere kant ben ik hoopvol. Nooit is er zoveel aandacht en lof geweest voor de zorg, en ook voor het onderwijs. Wat altijd als vanzelfsprekend werd beschouwd, krijgt nu eindelijk het respect en de waardering die ze verdient. Ik heb een stille hoop dat dit ook door zal sijpelen in de jeugdzorg, en dat het belang van déze zorg ook steeds duidelijker wordt.

Jeugd is de toekomst

Het zou ook eens tijd worden dat er in de politiek aandacht komt voor de voordelen van de lange termijn investering die psychische zorg is, en jeugdzorg al helemaal. Het psychisch sterk maken van een persoon, zodat die weer mee kan draaien in de maatschappij, het sociaal-emotioneel stabiel maken van een kind of het optimaliseren van de ontwikkelingskansen levert enkel voordelen op voor de economie. Meer werknemers, minder uitval en meer veerkracht. De jeugd is immers de toekomst.

Daarom lieve ouders, kinderen en gezinnen, wil ik jullie op het hart drukken: wees een beetje mild. Voor jezelf, voor je kinderen. Je doet wat je kunt, en dat is genoeg nu. Vraag om steun als het nodig is, en gun elkaar wat meer ruimte. Heb af en toe plezier samen, en accepteer het ook als het even niet gaat. Het psychisch en emotioneel welbevinden is uiteindelijk belangrijker dan de rapportcijfers of een schoon huis.

Het bericht Kind van de rekening? verscheen eerst op Michelle Houtman.

Ik ging net even brood halen bij de Albert Heijn. En terwijl ik mijn neus in een schap stak, begon er een bandje over de speakers, die minutenlang waarschuwingen en maatregelen opsomde. Variërend van afstand houden, tot handen wassen, lief zijn voor elkaar en contactloos betalen. Ineens voelde ik een lichte spanning opkomen. Het wordt steeds serieuzer. Slalommend om de mensen heen, soms paniekerig een ander pad kiezend, vond ik mijn weg naar de, uiteraard, zelfscankassa’s. Eenmaal buiten in de zon ontsnapte een zucht van opluchting.

Andere prioriteiten

Mensen kennen mij als rustig, en niet zo snel van slag of gestrest. Maar ik kan niet ontkennen dat de hele situatie natuurlijk óók invloed heeft op hoe ik mij voel. Ik pieker soms over de komende weken en maanden, en de gevolgen die dit geeft op grotere schaal. Voor ons gezin, onze kinderen, mijn werk en praktijk, de financiën. Ineens vallen we massaal terug op andere, meer basale prioriteiten.

Onzekerheid en angst

Iedereen voelt zich nu onzeker, sommigen zelfs angstig, en voor niemand is er duidelijkheid. Niet iets om nu grootschalige plannen te maken, want wie kan garanderen of dat nu een goed idee is? Zoals ik in mijn vorige blog ook schreef, staan er ineens veel meer primaire behoeftes voorop. Dat deed me denken aan de piramide van Maslow. En de situatie van de coronacrisis tekent deze behoeftenhiërarchie heel mooi uit.

Billen afvegen

Zo zie je direct dat het hamstergedrag goed verklaarbaar is: mensen hebben angst dat ze tekort komen, en willen garanderen dat ze voldoende te eten en te drinken hebben. Ook andere primaire fysieke levensbehoeften gaan spelen: je billen kunnen afvegen en medicijnen scoren staan momenteel hoog op de behoefteladder.

Veiligheid

De situatie rondom corona tast ons gevoel van veiligheid aan. We zijn niet meer gegarandeerd veilig, en wantrouwen misschien zelfs anderen: buitenstaanders worden vermeden en als potentiële besmettingsbron gezien. De maatregelen die steeds ingrijpender worden, het feit dat dit een wereldwijd gebeuren is én dat er geen medicijn of vaccin is die hiertegen opgewassen is, voedt de onzekerheid en de angst bij mensen. Iedere dag checken we de nieuwsupdates, en massaal bekijken we de persconferenties. We vallen terug in ons gedrag: ineens is die opleiding die je aan het doen bent niet meer zo belangrijk. Er moet eerst genoeg rijst in huis zijn.

“Ik heb wel wat anders aan mijn hoofd”

Die afspraken met vrienden kunnen wel even wachten, want eerst moet er paracetamol op voorraad zijn. Kampte je een paar weken terug nog flink met een laag zelfbeeld, mogelijk lijkt dat nu ineens minder relevant, omdat je ‘wel even andere dingen aan je hoofd hebt’. Want Maslow gaat ervan uit dat deze behoeftenpiramide hiërarchisch is opgebouwd. Dat betekent dat je pas voldoende aan een niveautje hoger kunt werken, als de niveaus eronder voldoende stevig zijn.

Reptielenbrein

Zoals een jenga-toren: de fundering moet stevig zijn om de toren hoger te laten komen, anders dondert de boel in elkaar. We schakelen daarmee ook terug op meer primaire breinfuncties: we handelen in stress situaties (wat de coronacrisis is) niet meer weloverwogen en evenwichtig, maar zijn korter voor de kar, meer gericht op eigen behoeftes en eigen belangen. In andere situaties gebruiken we vooral onze prefrontale cortex, die ons gedrag aanstuurt. Nu vallen we terug op ons oudere reptielenbrein en hebben we de basale reacties van vechten, vluchten en bevriezen (zie ook mijn eerdere blog over het reptielenbrein).

Zorg goed voor jezelf

Wat het nu voor jou betekent? Misschien heb jij nu, net als de meeste mensen, ook wel extra behoefte aan veiligheid. Dan kan het helpen als je inventariseert wat jouw gevoel van veiligheid vergroot: misschien minder vaak die nieuwsupdates checken, wat vaker met je familie bellen, en vooral afleiding zoeken met leuke activiteiten. Probeer dat gevoel te versterken. Zo help je jezelf, en ook je omgeving.

Het bericht Terugval in behoeften verscheen eerst op Michelle Houtman.

Nog steeds word ik soms wakker met een schok van besef: dit is echt. Dit is nu de nieuwe realiteit. De onwerkelijke situatie van een virus die greep heeft gekregen op de hele wereld. Er wordt genoeg over geschreven, en dat is maar goed ook. Want in deze tijd heeft men behoefte om zijn hart te luchten, om te ventileren. Maar tussen al de angst, onzekerheid en soms regelrechte paniek gebeuren er ook een heleboel mooie dingen.

Als ik overdag door de winkelstraten loop, langs de halsoverkop gesloten restaurantjes, zie ik de personeelsleden geconcentreerd achter de laptop, met een berg papierwerk naast zich. Nieuwe plannen worden gesmeed, en de creativiteit wordt noodgedwongen aangeboord. Mensen komen tot ideeën waar ze anders nog op waren gekomen. Er wordt samenwerking gezocht met partners die eerder werden gemeden als concurrentie.

Nieuwe prioriteiten

Als ik mijn collega bel, geeft ze aan dat zij wonderwel vrij kalm is in de situatie. Ze besefte per direct wat eigenlijk écht belangrijk is, en al het andere werd ineens in een ander perspectief geplaatst. Ik herken dat: ineens zijn we met zijn vijven thuis, en mijn prioriteit ligt boven alles bij mijn gezin. Zorgen dat zij vrij van stress blijven, voldoende aandacht, voldoende structuur, en gezond leven. Mijn werk? Hoe belangrijk ook, dat moet éven wachten.

Ineens beseffen we met elkaar wat er écht toe doet. Tijd doorbrengen met elkaar, aandacht hebben voor elkaar. Wat ben ik blij dat we samen zijn, dat we elkaar hebben en dat we gezond zijn. Dat de zon schijnt en we nog naar buiten mogen. Een dreigende lock down? Ik pak elke kans om de zonnestralen mee te nemen, om mijn kinderen te laten genieten in de buitenlucht, om nog éven dat hardlooprondje te doen.

Niets is vanzelfsprekend

De scholen zijn dicht, de ic’s slibben langzaam dicht. Nog nooit is er in korte tijd zoveel besef geweest van het belang van deze vanzelfsprekendheden: dat we een goed werkend zorgstelsel hebben, dat onze kinderen elke dag liefdevol worden onderwezen door ervaren leerkrachten. Met je gezin thuis zijn en ook nog moeten werken: mopperde je een paar weken terug nog dat je wekker ging, nu besef je hoe belangrijk dat eigenlijk is, een fijne werkplek, een plek waarin je je eigen ruimte hebt, een ander rol dan thuis.

Innovatie en creativiteit

Ik heb te doen met de kleine ondernemers, maar ben tegelijkertijd onder de indruk van hun vindingrijkheid en optimisme in deze tijd van onzekerheid. We kunnen niet meer uit eten. In plaats daarvan wordt er weer tijd uitgetrokken om eens lekker te koken voor elkaar. Een prachtig voorbeeld van mindfulness. De spellen- en bouwpakketwinkels hebben nog nooit zoveel omzet gedraaid. Ook komen mensen eindelijk eens toe aan die klussen die al jaren op de lange baan zijn geschoven: eindelijk eens die badkamer aanpakken, terras schoonspuiten of kinderkamer afmaken. Onze ruimtes krijgen eindelijk de aandacht die ze verdienen.

Oprechte aandacht

We missen elkaar. We beseffen ineens dat we toch niet zo onafhankelijk zijn als we deden voorkomen. Het gevaar van eenzaamheid en afzondering ligt op de loer, er worden zelfs grote pieken in psychische klachten voorspeld. Omdat mensen nu eenmaal sociale dieren zijn, en daar worden we ons nu meer dan ooit bewust van. Waar het contact voorheen altijd in snelheid was, met een chronisch vluchtig karakter, pakken we nu de telefoon om elkaar op te bellen. We skypen, en zijn oprecht blij om te horen hoe het met de ander is. We hebben eindelijk écht tijd om naar elkaar te luisteren.

Klimaatdoelen

Elke dag zie ik meer winkels sluiten, vooral kleding- en schoenenzaken. Logisch ook, het is nu misschien niet zo’n goed idee om te gaan shoppen met de sociale quarantaine waarin we zitten. Bijkomend voordeel? Er wordt een stuk minder geconsumeerd. En laat de kledingindustrie nou één van de meest vervuilende zijn, is dat helemaal niet zo erg nu.

In lijn daarvan: hebben jullie toevallig de laatste dagen al eens omhoog gekeken op een heldere nacht? Zoals een vriendin van het omschreef: het is alsof de sterren zijn afgestoft, ze schitteren fel aan de hemel. Niet zo gek nu veel auto’s op hun plek blijven, en de vliegtuigen aan de grond. Wie weet worden die klimaatdoelen dan tóch nog gehaald, en dat zou dikke winst zijn.

Mindfulness

Nu we met z’n allen meer dan ooit thuis zitten, waarderen we het des te meer dat we nog lekker naar buiten kunnen. Hoewel het een slecht plan is om hier de drukte op te zoeken, is het buiten zijn, in de natuur zijn en in beweging zijn wél heel verstandig. Nog een mooi voorbeeld van mindfulness: genieten in het hier en nu, met misschien wel tijd voor goede gesprekken, en aandacht voor je omgeving.

Saamhorigheid

Dan heb ik nog niet genoemd dat er in deze tijd ook ontzettend veel initiatieven worden gestart om anderen te helpen. Het opvangen van kinderen, terug de zorg ingaan, het uitlaten van de hond van de buren of halen van een boodschap… Het naaien van mondkapjes, doneren van babyfoons en andere medische hulpmiddelen, het bieden van een luisterend oor voor de ouderen… Je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt aangeboden, geregeld of georganiseerd. Hartverwarmend en ook hoopgevend. Deze goede daden zijn een voorbeeld voor veel anderen, en geven het gevoel van vertrouwen en saamhorigheid in een tijd waarin we ons onzeker en angstig voelen.

Ik ben benieuwd of jullie nog andere positieve bijwerkingen hebben ontdekt afgelopen dagen? Hier kwamen mijn vriendinnen alvast mee:

• Uitslapen (als je tenminste geen kinderen hebt)
• Geen gehaast meer ’s ochtends
• Geen brooddozen meer vullen
• Je hoeft je kinderen niet weg te brengen, dus heb je meer aandacht voor verbinding en hechting
• Je ziet je kind vaker (vooral leuk voor de fulltime werkende ouders)
• Minder stress van je werk, als het werk door de situatie is teruggelopen
• Minder hektiek in de week omdat het halen/brengen, sporten, kinderfeestjes, etc. wegvallen

Het bericht De positieve bijwerkingen van het coronavirus verscheen eerst op Michelle Houtman.