Een ander pijnlijk gevolg van de polarisatie en verdeeldheid, waar ik er één van ben, en die helaas wordt herkend door velen, is dat mensen af­stand nemen van elkaar vanwege elkaars medische beslissing. Wanneer is ooit gebeurd, dat mensen elkaar afwijzen op basis van een persoonlijke of medische keuze? Ik heb het nooit eerder meegemaakt.

Begrip opbrengen

Je kunt het oneens zijn met iemands besluit, natuurlijk. Dat is een groot (verworven!) recht dat we hier hebben. Zo kun je het oneens zijn met iemands beslissing om abortus te plegen. Maar sluit je diegene dan uit? Of probeer je diegene te begrij­pen, probeer je je eigen oordelen te parkeren en liefdevol te zijn naar die ander? Want diegene gaat een periode door wat al een afstraffing op zichzelf is. Is het dan nodig om daar jouw oordeel ook aan toe te voegen?

Ook kun je het oneens zijn met iemands besluit om geen chemotherapie te kiezen als be­handeling bij kanker. Wijs je diegene dan af? Verbreek je het contact? Vindt je het een ronduit egoïstisch besluit van die persoon, omdat het wellicht ook af gaat van jouw tijd met die geliefde persoon? Of probeer je, hoe moeilijk je het ook vindt, die keuze te respecteren en er voor diegene te zijn in deze lastige tijd?

Zo kun je het ook oneens zijn met iemands besluit tot euthanasie. Maar het diegene verwijten? Staat dat niet gelijk aan oordelen? Waarom zou jij in de positie zijn, om te bepalen wat de beste keuze is voor iemand? Geldt hier niet het recht op autonomie, zelfbeschikking en integriteit van je lichaam? 

Kies je voor liefde, of polarisatie?

Je kunt een ander hooguit proberen te begrijpen. Vanuit liefde en acceptatie. Als dat tenminste de waardes zijn waar je naar handelt en die hoog in het vaandel staan. Hoe kan het dan dat er snoeihard een grote groep mensen wordt afgeschreven als tweederangs burgers, als een minderwaardige klasse? Hoe kan het dat er wordt toegestaan dat wereldwijd deze groep van miloenen mensen de Zwarte Piet krijgt toegespeeld en tot zondebok wordt gemaakt?

Welke waardes prevaleren hier? Wat is nu écht belang­rijk? Veiligheid? Tegen welke prijs? Hoe ver wil je gaan voor de schijn van veiligheid? Zijn we echt zó ver dat we, voor een gevoel van veiligheid, miljoenen mensen gaan uitsluiten en bestraffen? Want dat doen we. Aan jou de keus wie jij wilt zijn.

Het bericht Afstand tussen mensen verscheen eerst op Michelle Houtman.

Wat ik misschien nog wel het ergste vindt is de polarisatie, de tweedeling. Ik krijg meer en meer het gevoel dat er 2 kampen bestaan, waarbij de niet-gevaccineerde de impopulaire minderheid vertegenwoordigd. Ik begeef me nu op glad ijs, maar ik wil juist deze discussie opengooien, wat ik merk dat mensen, wederom uit angst, dit gesprek niet meer durven aan te gaan. Uit angst voor kritiek, afwijzing, belediging of ongemakkelijke situaties wordt de ‘elephant in the room’ liever onbesproken gelaten. Is dat het waard? Is sowieso deze tweedeling nodig? Is het nodig om een oordeel de iemand te hebben, over iemand die op basis van zijn eigen ar­gumenten en afwegingen iets besluit wel of niet te doen?

Wie wil jij zijn?

Wat mij betreft niet. Wat mij betreft zijn we in de af­gelopen 2 jaar héél ver afgedwaald van hoe we eens met elkaar omgingen en is ineens wat we eens zo belang­rijk vonden naar de achtergrond verdwenen. Met welke opbrengst? Tegen welke prijs?

QR-maatschappij

Er komen ontzettend rare en ongemakkelijke situaties van. Voorbeeld 1. Ik ben aan het wandelen met een vriendin in het bos. We drinken thee tijdens een pauzemoment, als er een ouder stel met een hondje langsloopt. De hond komt speels naar me toe, ik aai hem en klets vriendelijk over de hond met de man. De man geeft ons een compliment, dat we op deze manier onze vrije tijd besteden, nu we nergens heen kunnen en alles dicht is. Op dat moment is er een avondlockdown, en ik zeg tegen de man dat je in principe wel overdag ergens heen kunt, tenminste, als je een QR code hebt. Als je die niet hebt, dan kom je nergens binnen. “Maar daar hoor jij toch zeker niet bij?” reageert de man verbaasd. Blijkbaar voldoe ik niet aan het stereotiepe beeld van een ongevaccineerde, misschien omdat ik best vriendelijk ben, ik weet het niet. Dus ik vraag de man op mijn beurt: “waarom niet?”. Het ongemak groeit, de man zwaait wat onhandig naar ons en draait zich rap om en loopt verder. Wat gebeurt hier? Wat bedoelt deze man met ‘daar’, wat voor soort club of mens heeft hij in zijn hoofd gemaakt van mensen zonder QR-code? Er is sprake van aannames, oordelen en verwarring. De polarisatie leidt tot vooroordelen en dualisme: goed en slecht. De grijstinten zijn nog maar moeilijk te vinden.

Verwarring

Voorbeeld 2. Er staat een moeder bij het schoolplein te praten met een andere vader, ze hebben een gezellig gesprek over koetjes en kalfjes, tot het op corona als onderwerp komt. De vader laat zich uit over de huidige situatie en steekt niet onder stoelen of banken hoe hij denkt over ongevaccineerden die hun verantwoordelijkheid niet nemen in het oplossen van de crisis. De moeder onderbreekt hem op een gegeven moment door aan te geven: “u gaat er blijkbaar van uit dat ik gevaccineerd ben?”. De man valt even stil en raakt in verwarring. Hij stamelt een halve verontschuldiging en zoiets als “blijkbaar verschillen we daarin van mening”. Het is van zijn gezicht en houding af te lezen dat hij deze zaken niet met elkaar kan rijmen: de vrouw met wie hij stond te praten was vriendelijk en redelijk, ze hadden een geamuseerd gesprek. Dat paste blijkbaar niet in zijn beeld van ‘de ongevaccineerde’. Nog zo’n grijstint waarmee mensen geen rekening houden.

Het bericht Weg van polarisatie en tweedeling verscheen eerst op Michelle Houtman.

Nou goed, we gingen dus met de trein, zonder mondkapje. Ik bracht mijn dochter weg en schuilde bij mijn oma voor de regen, die daar in de buurt in het verpleegtehuis zit. “Doe dat ding af” was één van de eerste dingen die ze zei toen ik binnenkwam, refererend aan m’n mondkapje die ik in het verpleegtehuis had opgedaan. We hadden een goed gesprek. Ze vertelde over haar volwassen jaren: dat ze stiekem werkte, wat in die tijd een schande was voor getrouwde vrouwen, want dat impliceerde dat haar man niet genoeg zou verdienen. Ze was de enige in haar omgeving die het werken dermate belangrijk vond, dat ze er zoveel voor op het spel zette. Mijn oma liet zich niet weerhouden door wat iedereen vond. Als het donker was, sloop ze via de achterdeur naar buiten, naar haar werk. En ach, het werk was ver beneden haar niveau, maar dat deerde niks, ze werkte! Dat betekende voor haar meer dan wat dan ook. Autonomie, vrijheid, bestaansrecht. Ook al kon ze er met niemand over praten en was zelfs haar eigen man het er niet mee eens: zij deed waar ze voor stond en in geloofde: “waarom zou ik minder kunnen, enkel omdat ik vrouw ben? Ik laat een ander niet voor mij bepalen wat ik wel of niet waard ben, kom nou, wat een onzin!”. Mijn oma ten voeten uit.

Vechtlust

Ik kwam al snel tot de corona situatie als gespreksonderwerp, omdat ik die vecht­lust en verontwaardiging terug herken in de huidige discussie tussen gevaccineerde en ongevaccineerde. Mijn oma was fel: “Het is toch jouw keuze? Waarom zou dat verder iemand moeten uitmaken?”. Ik beaamde dat, maar sprak mijn zorgen uit over de discussie en daaruit voortvloeiende polari­satie, waardoor er voor mijn gevoel verdeeldheid wordt gezaaid. “Dat is nooit goed”, beaamde ze. Ik putte hoop en kracht uit mijn oma, haar woorden en de strijd die zij al heeft geleverd vóór onze tijd. Die genen draag ik, en haar input zal ik eren, door trouw te blijven aan mijn waarden en niet alles te laten wegnemen waar zij mede voor heeft gestreden.

Doen wat goed is

Mijn oma bleef in haar tijd ook trouw aan haar principes, ook al was zij de impopulaire minderheid en moest ze daar offers voor brengen. Zij voelde dat dat nódig was om zichzelf te kunnen zijn. Daarmee dwong ze respect af, en plantte ze zaadjes bij anderen die deze kwesties eerder nooit aan de tand hadden gevoeld. Ik wil hetzelfde doen. Trouw blijven aan mijn principes, aan wat ik voel dat goed is, nodig is. Niet alleen voor mij, maar voor mijn kinderen en eigenlijk de hele samenleving. De toekomst.

Menselijkheid bóven regels

Het regende toen ik mijn dochter weer ophaalde bij de school. We mochten -coronabeleid- de school niet in, dus werden we nat en koud. Maar de docenten zegen ons staan, in de druilerige regen, en haalde ons naar binnen. Tegen de regels in, ja, maar omdat hier gelukkig normaal menselijk gedrag prevaleerde boven ‘regels’. Het was als een warm bad en gaf me een sprankje hoop dat de goedheid van de mens misschien toch wel sterker is dan de angst.

Het bericht Lessen van mijn oma verscheen eerst op Michelle Houtman.