In deel 1 van deze reeks ging ik al in op mijn reflecties op de woorden in combinatie met mijn toekomstige plannen. In deel 2 ging ik verder over de plek in de natuur en de verschillende manieren om naar vrijheid te kijken. Vandaag deel 3 van deze reeks.

Verschil tussen eenzaamheid en alleen zijn

‘wie de zoetheid geproefd heeft van afzondering en rust, is vrij van leed en vrij van zonde, wijl hij de zoete drank indrinkt der waarheid.’

Er is meer eenzaamheid dan ooit in de wereld, terwijl er tegelijkertijd meer mensen zijn dan ooit. Eenzaamheid hangt niet samen met alleen zijn. Wie alleen is, hoeft niet eenzaam te zijn. Je kunt andersom eenzaam zijn te midden van anderen. Dat is de meest pijnlijke vorm van eenzaamheid, omdat je op die momenten geen verbinding voelt met anderen. Alleen zijn is wat mij betreft een staat die iedereen zo nu en dan nodig heeft. Me-time in moderne begrippen. Dat alleen zijn is in ons drukke bestaan geen vanzelfsprekendheid meer. In Nederland moet je echt je best doen om alleen te zijn, zonder afleidingen en zonder door anderen gestoord te worden.

In het buitenland lukt dit al wat gemakkelijker. Maar ook op andere tijdstippen lukt het nog prima om in afzondering en rust te zijn. Zo loop ik heel graag met de zonsopgang, zeker in de winterperiode, waar het nog vroeg is en fris, waardoor de kans op andere mensen een stuk lager is. Als ik doordeweeks loop kom ik ook minder mensen tegen. Maar als ik deze uitspraak lees, bedoeld de Boeddha hier misschien wel een langdurige ervaring, omdat mensen tijd nodig hebben om zich te ontdoen van alle prikkels en indrukken van alledag, en in een vertraging te komen, waarin ze gaan ervaren dat rust en afzondering inderdaad heel fijn kan zijn.

Ik weet uit ervaring dat de eerste uren en dagen juist heel erg confronterend kunnen zijn: de verveling slaat toe, je hebt allerlei standaard neigingen zoals je telefoon erbij pakken of iemand bellen om dingen te delen. Het is dus echt afkicken om jezelf als enige gezelschap te kunnen verdragen én waarderen. Je leert jezelf dan op een heel andere manier kennen. Dat is naar mijn idee wat de Boeddha bedoelt met de zoete drank van de waarheid: inzichten in jezelf, zonder alle laagjes eromheen die we normaal gesproken in het leven hebben.

Het leven in afzondering en rust is iets dat ik ook doelbewust wil opzoeken. Ik weet dat daar nogal wat angsten bij mijzelf liggen, die misschien niet helemaal terecht zijn. Door de ervaring van afzondering en alleen zijn, tot rust komen, hoop ik ook tot nieuwe inzichten en ervaringen te komen, en uiteindelijk tot meer vertrouwen in mezelf. En daarmee dus ook tot meer verbinding met mezelf. Als je goed verbonden bent met je zelf, dus goed in contact staat met jezelf, dan is het ook gemakkelijker om in verbinding met anderen te komen. Wat een opstapje is tot minder eenzaamheid en meer écht contact.

Het zoeken van rust en afzondering is in mijn ogen juist niet egoïstisch, maar nodig om sterker in je schoenen te staan en daarmee een voorbeeld te zijn voor anderen, om ook ontvankelijker en toegankelijker te worden voor anderen. Wat mij betreft is persoonlijke ontwikkeling altijd een goed idee, omdat je indirect de mensen om je heen positief beïnvloed.

Afgezonderd van de rest van de wereld

‘alleen zittend, alleen slapend, alleen gaande zonder ophouden, alleen zich bedwingende, laat zo de mens gelukkig leven aan de rand van het woud.’

Wat een prachtige tekst vind ik dit, omdat het mijn grote dromen raakt. Ik zou zo graag een huisje in de natuur willen bewonen, aan de rand van het woud, of misschien in het bos. In de heuvels, met kreekjes en riviertjes in de buurt. Met genoeg plek voor moestuinen, boomgaarden met fruit- en notenbomen, een plek voor dieren, een plek om mensen te ontvangen voor ultieme natuurbeleving. Waar mijn kinderen boomhutten bouwen en schommelen tussen de bomen. Waar we vanuit onze voordeur de natuur instappen en eindeloze wandelingen kunnen maken. Waar mijn man het hout hakt van onze eigen bomen op ons terrein, om het vuur op onze vuurplaats mee aan te steken. Waar we zomers op onze rug in het gras liggen en ons vergapen aan de sterren boven onze hoofden en vuurvliegjes vangen. Waar ik de rust vind om te schrijven, te mediteren, te zijn, zonder iets te hoeven worden, zonder iets na te streven.

Maar dat is nog niet alleen, hoewel het wel alleen is in de betekenis van afgezonderd zijn van de rest van de wereld. Het echte alleen zijn is weer een andere ervaring, die zoals eerder genoemd meer zit in het geconfronteerd worden met jezelf om zo meer te leren over jezelf op een andere manier. Ik vind het bijzonder hoeveel van dit soort teksten de Boeddha heeft gezegd of opgeschreven. Pelgrimstochten zijn van alle tijden en momenteel zelfs populairder dan ooit. Dat is naar mijn idee geen toeval. Mensen zijn op zoek naar zingeving, en zoeken die vaak in de vorm van pelgrimstochten.

Al eeuwenlang gaan monniken en andere gelovigen alleen op pad en trekken de wereld over. Ze worden bovendien met veel respect begroet en onthaald. Nog steeds hebben reizigers en pelgrims een bijzondere status in veel landen. Ik vind dit mooi, en hoewel het misschien niet goed in woorden is uit te leggen, geeft het naar mijn idee wel aan hoe waardevol een langere solotocht is. Veel mensen die bijvoorbeeld de camino de Santiago de Compostella of een thruhike zoals de PCT hebben gelopen, geven na afloop aan dat ze zijn veranderd. Vaak voorgoed. Ze voeren veranderingen door in hun leven, in hun baan, huisvesting, relaties, mindset en andere grote levensgebieden. Blijkbaar is de voorwaarde om dit alleen aan te gaan en door te maken om tot zulke belangrijke wijsheid en inzichten te komen.

De waarde van samen de natuur in trekken

‘als iemand een verstandig makker vindt, die met hem wandelt, ernstig, vastberaden, ingetogen, dan kan hij met hem trekken, alle gevaren trotserend, gelukkig, maar bedachtzaam.’

Dit is precies waarom ik met mensen de natuur in trek. Waarom ik en anderen tot hun recht komen in gesprek tijdens het lopen in de natuur. Waarom je de beste gesprekken hebt als je met iemand wandelt, met wie je de diepte in kan gaan, met wie je kan reflecteren en spiegelen in een omgeving die zo natuurlijk is, dat we onszelf helemaal veilig en op onze plek voelen. Waarin de setting, van het naast elkaar zijn, samen in dezelfde richting lopend, in verbinding en contact maar zonder de bedreigende confrontatie van direct oogcontact helpt om jezelf en de ander beter te leren kennen. Waarin stiltes mogen vallen zonder ongemakkelijk te worden, waarin gemijmerd en overdacht kan worden, terwijl ons lichaam nog in beweging is, om ons brein te helpen het gezegde te verwerken.

In het wandelen is concentratie nodig, de focus in het hier en nu, om obstakels te omzeilen, je richting te bepalen, je voeten goed neer te zetten. Maar ook om uit je comfort zone te stappen, je grenzen te verleggen en jezelf op andere manieren te leren kennen. Waar je te maken krijgt met tegenslagen, vermoeidheid, pijn, honger, dorst, kou, gevaren en angsten. Maar waarin je leert dat dit relatief is, altijd in beweging, dat er altijd een oplossing is en een einde komt aan lijden, dat je bovendien veel méér kan dan je dacht, dat je trots kunt zijn op wat je presteert, dat je afziet maar daar tevreden en voldaan op terug kan kijken.

De natuur, het wandelen met een sparringpartner, vooral gedurende langere tijd, is wat mij betreft een perfecte metafoor voor het leven zelf, en kan tot diepgaande en verrijkende inzichten leiden, die je, letterlijk en figuurlijk, een andere weg kunnen doen inslaan in je leven. Dat is waarom ik wandelcoaching geef, mini avonturen doe en hiken & helen aanbied. Ga mee naar buiten, voor een reis naar binnen.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 3 verscheen eerst op Michelle Houtman.

In het eerste deel nam ik je al mee in mijn reflecties naar aanleiding van het lezen van het boekje ‘Woorden van Boeddha’, die met mijn plannen in het vooruitzicht nu goed op zijn plek lijken te vallen. Hier volgt deel 2 van de reeks.

Onbegrensde vrijheid

‘die geen bezittingen hebben en van liefdegaven leven, die verwijlen in het ledig en de onbegrensde vrijheid, het spoor derzulken is moeilijk meer te vinden als dat van vogels in de lucht. ‘

Deze uitspraak moet ik een aantal keer lezen voordat ik hem kan plaatsen, en nog steeds twijfel ik of ik hem goed begrijp. Wat ik er uit haal is dat je vrijheid kan ervaren door juist minder te bezitten. Dat herken ik van reizen met minimale bepakking, waarin je er achter komt hoe weinig je maar nodig hebt. Alles wat je daadwerkelijk nodig hebt past in een tasje. Dat besef geeft me ontzettend veel vrijheid. Iedere keer dat we op vakantie zijn geweest neem ik me voor om het met minder te doen. Ieder jaar maken we daarin kleine stapjes. We kopen sowieso niet veel spullen, of het moet functioneel zijn voor de uitvoering van onze sporten. Waar we kunnen, kopen we tweedehands en veel van wat we vroeger kochten, zoeken we simpelweg niet meer op. Door ook niet meer zo vaak in winkels te komen, word je minder verleid en beïnvloed om zaken te kopen die je totaal niet nodig hebt. Elk jaar brengen we meer spullen weg naar de kringloop, omdat we blijkbaar door de tijd heen alsnog veel rotzooi verzamelen met z’n vijven. Onze droom is om ergens een klein huisje te hebben en vooral in de buitenlucht, in de natuur te leven. Niet per sé spartaans. Ik kan een goed bed, een fijne douche én een houtvuur namelijk wel heel erg waarderen. Maar dat gaat ook over onze menselijke behoeftes van rust, slaap, warmte en hygiëne.

Het stukje ‘van liefdegaven leven’ slaat op het leven van monniken die leefden van bedelen en de gaven van anderen, van wie zij afhankelijk waren voor het vullen van hun maag. Maar als ik het metaforisch interpreteer zit er ook een vorm van dankbaarheid in door met meer respect en waardering om te gaan met wat je wel hebt, wat je krijgt, wat je gebruikt van de spullen die van moeder aarde komen. Dat je, in andere woorden, veel bewuster omgaat met alles en je bewust bent van de oorsprong van zaken, en de consequenties van gebruik voor de wereld. Dit klinkt misschien wat hoogdravend, en ik beken meteen dat ik zeker hierin geen heilige ben. Maar misschien staat het wel symbool voor het bewustwordingsproces waar we met z’n allen in zitten, en dat we een beetje lief voor elkaar en met elkaar moeten zijn om überhaupt nog normaal op deze planeet te kunnen leven. Zo eten wij bijvoorbeeld wel af en toe vlees, maar kiezen wel zoveel mogelijk biologische varianten en ik bedank met mijn kinderen dan ook het dier dat ons voedt.

‘het spoor derzulken is moeilijk meer te vinden’  zegt deze uitspraak. Ook dit is weer op verschillende manieren op te vatten. Je kunt denken aan de footprint die je achterlaat als je erg materialistisch leeft. Maar ook meer letterlijk: hoe onafhankelijker en meer zelfvoorzienend je leeft, hoe meer je loskomt van alle bestaande systemen en instituties, hoe moeilijker je te vinden of te volgen bent, en hoe vrijer je leeft. De andere interpretatie is vrijheid door steeds minder nodig te hebben. En wie weet welke vormen er nog meer mogelijk zijn?

We staan niet bóven de natuur

‘In een hut of woud, op bergen of in een vlakte: waar heiligen wonen, daar is het heerlijk.’

Wie er met heiligen worden bedoeld is me niet helemaal duidelijk, maar dat ze het goed hebben bekeken wél. Ik moet de eerste persoon nog tegenkomen die niet onder de indruk raakt van de prachtige landschappen van bergen, wouden en uitgestrekte vlaktes. Waar de natuur nog vrij ongerept is, en de scheppende kracht van moeder aarde nog zichtbaar. Niet voor niets scoren foto’s met vergezichten, machtige bergketens of stille meren hoog op Instagram. Het zijn natuurfenomenen die iedereen aanspreken, en volgens mij komt dat omdat iedereen het op een bepaalde manier herkent. We worden stil en nederig als we zoveel moois zien, we voelen ons nietig onder de met sterren bezaaide hemel. Het zijn plekken waar iedereen graag is, en waar iedereen ook van opknapt als die er is. Naar mijn idee komt dat omdat we dan des te meer beseffen dat we hier deel van uitmaken. Dat wij niet bóven de natuur staan, dat wij deze niet naar onze hand kunnen zetten. Dat we er goed aan doen om hier met respect mee om te gaan. Misschien zijn heiligen in deze zin wel een metafoor voor de natuur zelf. Daar waar de natuur is, daar is het heerlijk.

Steeds minder nodig hebben

‘Wouden zijn heerlijk; waar de wereld geen vreugde vindt, zullen de hartstochtelozen vreugde vinden, want zij zoeken niet naar geneugten.’

In 2022 waren we in de zomervakantie backpacken in Griekenland. We hadden een heerlijke vakantie en deden maar liefst 3 eilanden en Athene aan, dus zagen veel van het land. Maar hoe mooi en fijn het ook was, ik merkte na verloop van tijd iets bijzonder op bij mezelf: ik miste de bomen, de bossen, de kreekjes en rivieren. Het ruisen van de takken, het groene gras. Het landschap van Griekenland bestaat vooral uit lage begroeiing, en bomen zijn voornamelijk olijfbomen. Het geheel is dor en droog, sommige delen worden geteisterd door bosbranden. Ik kreeg heimwee naar de vruchtbare gronden zoals ik die in west- en Oost-Europa ken. Het deed me beseffen dat iedereen zo zijn voorkeuren heeft, en ik heb me bovendien altijd al sterk verbonden gevoeld met Oost-Europa. Toen ik plannen maakte voor mijn lange solotocht heb ik hier dan ook rekening mee gehouden. Ik heb dus een route gekozen die ook door deze loofbossen gaat, waar ik me zo thuis voel.

Maar in bovenstaande zin staat nog veel meer: ‘waar de wereld geen vreugde vindt, zullen de hartstochtlozen vreugde vinden, want zij zoeken niet naar geneugten’. Het woord hartstochtelozen betekent in dit geval niet dat je geen gevoel meer hebt, maar meer dat je hebt geleerd situaties gelijkmoedig te betreden. Dat je geen speelbal bent van je emoties, maar dat je je emoties opmerkt en kan voelen, maar je er niet door uit het veld laat slaan, of juist erdoor laat meeslepen. Dat je ondanks je gevoelens en emoties tevreden kunt blijven. Gelijkmoedigheid is de staat van zijn dan binnen het boeddhisme wordt geoefend en wat door middel van meditatie getraind kan worden. Ik heb het tijdens mijn vipassana retraite elke dag geoefend, maar ook binnen de zen traditie is dit een hoger doel, voor zover je van een doel mag spreken.

Wat deze zin me verder zegt, is dat het veel mensen vroeg of laat een punt bereiken in hun leven, waarin ze beseffen dat het heel hard rondrennen in het hamsterrad, op weg naar meer prestaties, het aan de gang houden van het kapitalisme met meer spullen, dure vakanties, grotere auto’s of hippere kleding uiteindelijk niet leidt naar meer geluk en voldoening in hun leven. Iedereen maakt op zijn eigen tempo dit proces door. Soms duurt het een heel leven, soms zijn er meerdere levens voor nodig. Anderen hebben dit al sneller door. Maar er komt een moment dat je beseft: geluk zit niet in meer spullen, status of luxe. Het geluk vind je uiteindelijk in jezelf. Wanneer je dat beseft, hoef je niet meer streven naar al die uiterlijkheden en oppervlakkigheden, maar kun je leren tevreden te zijn met wat er is, zonder dat je daar iets voor nodig hebt.

Waar het voor mij nog meer op neer komt, is dat de natuur, of de wouden in deze zin dus, onze natuurlijke habitat is, en dat we ons uiteindelijk gelukkig voelen als we daar zijn, omdat we daar herinneren wie we werkelijk zijn, en dat we onderdeel zijn van de natuur. Uiteindelijk maken we, denk ik, allemaal een ontwikkeling door waarin we dit weer gaan voelen. Niet voor niets is er steeds meer aandacht voor natuur, klimaat en natuurbeleving. Als we kunnen ervaren dat we compleet zijn, vrij zijn en niks meer nodig hebben in de natuur, dan zijn we wat mij betreft compleet gelukkig en tevreden.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 2 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Ik las laatst het boekje ‘woorden van Boeddha’, waarin ik getroffen werd door een aantal van zijn uitspraken. Ze vielen voor mijn gevoel meer op hun plek in al mijn gepeins en plannenmakerij van afgelopen maanden. Zittend bij ons haardje onder een dekentje, las ik de volgende uitspraken. Ik neem je mee in mijn gedachten hierbij en hoe ik ze plaats in mijn huidige situatie.

Je bent zelf je beste leraar

‘Als een reiziger niemand ontmoet, die zijn meerdere of zijn gelijke is, laat hij moedig volharden in zijn eenzame reis; daar is geen samenwezen met een dwaas.’

Nu wil ik niet beweren dat ik van niemand iets kan leren. Ik denk eerder dat het momenteel zo is dat ik de juiste leraar nog niet ben tegengekomen. En tegelijkertijd leer ik meer dan ooit, door me meer in mijn eigen binnenwereld te verdiepen. Ik denk dat ik ook het meest te leren heb als ik juist alleen ben. Dit heb ik tijdens mijn 10 daagse Vipassana al ontdekt: ik was eenzamer dan ooit, iets wat ik zwaar onderschat heb. Het heeft me doen beseffen dat ik veel meer afhankelijk ben van anderen dan ik dacht. In het noodgedwongen alleen zijn, kwamen ook andere inzichten die waardevol waren. Maar de setting was voor mij niet prettig. Als ik straks op solotocht ga, dan bepaal ik zelf voor een groot deel de omstandigheden, en dat voelt passender. Ik weet nu al dat het alleen zijn in het donker, het niet kunnen delen van ervaringen, last of bijvoorbeeld de tent afbreken, zal ook het nodige teweeg brengen. Ik ben compleet op mezelf aangewezen. Als ik pijn heb, verdwaald ben, me ellendig voel. Ik zie daar op een gekke manier ook naar uit, terwijl ik ook besef dat dit juist mijn grootste leermeester zal zijn. Hetgene dat me aanspreekt, is het onderliggende vertrouwen dat ik er, hoe dan ook, sterker uit ga komen. Ik heb al vaker de grenzen opgezocht en verlegd, en daarmee de ervaring dat ik veel meer kan dan ik denk. Niet alleen ik, iedereen. Maar niet iedereen zoekt nog die ervaring op.

Status en ego zijn niet meer nodig

‘Kennis voert tot gewin, kennis voert tot Nirwana. De leerling van boeddha, die dit doorziet, zal onverschillig zijn voor eerbetoon; hij zal streven naar afzondering van de wereld.’

Wat is dat toch, dat mensen soms streven naar afzondering van de wereld? Dat pelgrimstochten en thruhikes steeds populairder worden, als een bron van zingeving? Ik vermoed dat het terugtrekken uit de maatschappij en je eigen, vertrouwde omgeving, je in een andere modus plaatst, waardoor je gedwongen wordt op een andere manier tegen het leven en gebeurtenissen aan te kijken. Het helpt om anders, meer flexibel te gaan denken en ander gedrag uit te proberen, simpelweg omdat je in een situatie zit waarin je oude gewoontes, neigingen en patronen niet meer toegepast kunnen worden. Je valt daarmee als het ware door de mand, tenzij je je aanpast. In deze uitspraak van Boeddha is afzondering van de wereld misschien een gevolg van kennis en verlichting, maar voor mijn gevoel kan het beiden kanten opgaan: in afzondering leven, al is het maar een poosje, kan helpen om tot kennis en inzichten te komen. Om zaken meer in perspectief te plaatsen. Om alles wat je vanzelfsprekend neemt, met dankbaarheid te benaderen. Om weer te herinneren wat er écht toe doet. Ik verwacht niet direct dat ik, of welke langeafstandswandelaar dan ook, verlicht terug kom, maar misschien wel in een laagdrempelige, praktischere uitleg: het is een verlichtende gedachte als je beseft maar weinig nodig te hebben, dat je dingen kunt wegstrepen die er bij nader inzien toch niet toe doen. Het helpt, vermoed ik, relativeren.

Moderne nomaden?

‘De wijze moet de duisternis verlaten en het licht volgen. Zijn huis verlatende en huisloos zwervend, moet hij vreugde zoeken in de eenzaamheid, waar het moeilijk scheen vreugde te vinden.’

De duisternis wordt ook wel als ‘huis’ vertaald. De wijze moet zijn huis verlaten en het licht volgen. Het is een intrigerende zin. Wat ik eruit haal is dat het verlaten van je huis, en meer gaan zwerven zonder vaste verblijfplaats, je wijzer kan maken. Het is toch bijzonder dat er staat dat je in plaats van thuis te blijven, het licht moet volgen. Alsof ‘thuis’ of ‘huis’ een donkere, vervelende plek is. Zo ervaar ik dat niet. En tegelijkertijd herken ik het wél. Ik schreef in mijn blog over de gouden kooi, daar heeft het volgens mij mee te maken. Het huis bind ons, het kooit ons deels. Wat thuis is, zit hem niet in de stenen muren, maar veel meer in een gevoel in jezelf, en wat je verbindt met belangrijke anderen, die het voor jou tot thuis maken. Toch zou ik niet zwervend willen bestaan, ik zou ergens die stabiliteit willen hebben van een eigen plekje, hoe klein ook. Iets om naar terug te kunnen keren. De tweede zin herken ik als een grote uitdaging bij mijzelf: vreugde zoeken in de eenzaamheid, waar het moeilijk scheen vreugde te vinden. Het geeft in ieder geval de belofte dat het mogelijk is, om je goed te voelen in eenzaamheid. Ik heb inderdaad ondervonden dat die eenzaamheid heel erg naar en beklemmend kan voelen, maar ik heb ook een vermoeden dat dit niet altijd zo hoeft te zijn. Ik heb andere ervaringen waarin ik inderdaad prima alleen kan zijn. Ik wil verder onderzoeken en ervaren waar die verschillen dan in zitten.

Verhuizen en emigreren, of loskomen van het bekende?

‘tot inzicht gekomen, gorden zij zich aan. Zij blijven niet in hunne woonplaats; als zwanen die hun poel verlaten, verlaten zij hun huis en hof.’

Waarom zou dit zijn? Ik merk zelf dat ik de laatste jaren inderdaad tot inzicht ben gekomen dat ik veel meer in de natuur wil leven, buiten wil zijn, mijn kinderen lessen wil meegeven over wat echt belangrijk is. Ze weer leren bomen herkennen en onderscheiden, in plaats van fast food ketens aan hun logo’s. Ik ben tot inzicht gekomen dat het belangrijk is zélf actie te ondernemen en niet je vertrouwen buiten jezelf te plaatsen, zeker niet in handen van grote instanties of overheden, omdat de belangen en motieven van hun optreden discutabel zijn, en vaak ver afstaan van wat er in jouw belang ligt. Daarvoor is het belangrijk je intuïtie te leren gebruiken, en die train je naar mijn idee door veel meer in de natuur te zijn, weg van alle prikkels, afleidingen en verstoringen die je waarneming verder vertroebelen. Win-win dus, om meer de natuur in te gaan. En voor mij staat dat trouwens niet gelijk aan je woonplaats verlaten. Die natuur vind ik in mijn geval al in mijn woonplaats. Ik denk dat de Boeddha het hier meer heeft over even afstand nemen van je woonplaats, om je leven meer in perspectief te kunnen plaatsen. Om ook te ontdekken wat er nog meer mogelijk is, om je te helpen inzien hoe het eventueel anders kan. Daarbij kan weggaan, al is het maar tijdelijk, wel behulpzaam zijn vermoed ik.

Het bericht Woorden van Boeddha – deel 1 verscheen eerst op Michelle Houtman.

In de winter heb ik altijd een beetje een dip. De laatste jaren merk ik dit steeds duidelijker, maar kan ik er tegelijkertijd ook meer vrede mee hebben. sinds ik me meer heb verdiept in de seizoenen, hun kenmerken en effecten op ons bioritme en daarmee ons leven, kan ik veel beter plaatsen waarom ik me voel zoals ik me voel en waarom ik doe zoals ik doe. Natuurlijk heb je daar voor het grootste gedeelte zelf wat over te zeggen en kun je daar ook zelf verandering in brengen, maar voor een ander gedeelte is het ook simpelweg een natuurwet.

Natuurwetten

De wet van cycli, van komen en gaan, ontstaan en vergaan. De zomer wordt altijd gevolgd door de herfst en tenslotte de winter. Waar de zomer het seizoen is van energie, naar buiten gericht zijn, contact zoeken en maken, ondernemen en veel doen, is de winter juist het tegenovergestelde. De dieren trekken zich terug in hun hol voor een lange winterslaap. Ze eten zich eerst nog even rond voor een goede vetreserve om het warm te houden in de koude maanden. Wij mensen zijn niet veel anders. In de winter staat er niet voor niets stevige stamppot boerenkool met vette worst op tafel. We hebben meer behoefte om te cocoonen, ons terug te trekken bij de haard. We verzinnen excuusjes om onder verplichte sociale activiteiten uit te komen, omdat we veel liever een boek lezen met een dampende mok thee. Schaam je niet, het is de normale cyclus van de seizoenen. We zijn echter vergeten om hier naar te luisteren en om hier respectvol mee om te gaan. In plaats daarvan proberen we alle dagen, weken, maanden en seizoenen hetzelfde te laten zijn en dwingen we onze lichamen in eenzelfde toestand, ongeacht welke dag van het jaar het is.

Reflecteren en terugtrekken

Dat probeer ik nu anders te bekijken. Ik heb in de donkere maanden inderdaad veel meer behoefte om me terug te trekken. Het is ook het seizoen van reflecteren, mijmeren, terugkijken op zaken en daar lessen of conclusies uit trekken. In de lente komt er juist voor nieuwe plannen en ideeën. Wat dat betreft is het moment van oud&nieuw met de goede voornemens ook totaal niet ideaal. Die kun je beter in de lente maken. In de winter lees ik graag veel, en ben ik minder gemotiveerd om te sporten, hoe leuk ik dat op andere momenten ook vind. Voorheen voelde ik me hier schuldig en rot over. Ik vond dat ik een voorbeeldfunctie had en dat ik vooral moest doorzetten en volhouden. Daarin ben ik milder geworden. In plaats van mezelf nog eens een extra rotgevoel aan te praten, zoek ik juist naar waar ik wél motivatie voor voel. In de winter komt dat vaak neer op wandelen en cross fit, omdat dit binnen is. Het werkt voor mij ook heel goed om rond de feestdagen minstens een week vrij te nemen, om écht uit te rusten. Gewoon bij de open haard een boekje lezen, luisteren naar de top2000, spelletjes doen en een grote legpuzzel maken.

Meer eten, minder sporten

De meeste moeite heb ik met dagen dat het zwaar grijs bewolkt is en maar blijft regenen of miezeren. Het donkere weer drukt zwaar op mijn stemming als dit langer aanhoud. Gek genoeg maak ik vaak lange wandelingen in dit weer, alsof ik toch af en toe snak naar een glimpje zonlicht of die vitamine D. Als ik dan een dagje buiten ben geweest voel ik me beter om de donkere dagen die volgen aan te komen. Intussen heb ik geleerd dit niet teveel te analyseren, maar vooral de behoefte te volgen. In de winter snoep en eet ik ook meer. Een beetje zoals die beer die zich volpropt voordat hij in winterslaap gaat. Ook hier probeer ik me niet meer zo druk om te maken. Het is nu eenmaal zo, en ik weet ook dat dit in de lente altijd weer goed komt. Ik ken mezelf intussen om dit vertrouwen te hebben.

Lente en nieuwe motivatie

En nu de luchten weer openbreken en de hemel weer blauw kleurt, de kleuren in de natuur ineens weer feller en sprankelender worden, voel ik ook weer iets openbreken in mijzelf. Alsof er iets nieuws wordt aangeboord van binnen, wat het licht zoekt en tot bloei wil komen. Alsof ook de zaadjes in mij beginnen te ontkiemen. Ik voel me lichter, vrolijker, heb vaker een glimlach en kijk meer de wereld in, in plaats van ingedoken van de kou naar beneden te kijken. Het is bijzonder om te merken hoeveel effect dit heeft op me, en hoe verbonden we uiteindelijk allemaal zijn met de natuur om ons heen.

Kunstmatig ingericht leven

Als ik zie hoe kunstmatig en geforceerd we ons leven allemaal proberen in te richten en vorm te geven, ligt hier volgens mij nog een hele grote kans voor mensen: wanneer we zouden leren meer in sync met de seizoenen en ons bioritme te leven, zou het leven veel natuurlijker en moeitelozer verlopen. We zouden meer van onszelf begrijpen en beter afgestemd zijn op de wereld om ons heen. We zouden daarbij stoppen met veroordelen van onszelf en minder last hebben van negatieve gedachtes of belemmerende overtuigingen aangaande ons gedrag. Uiteindelijk gaat dit ook over jezelf beter leren kennen, jezelf meer leren aanvoelen en opnieuw leren afstemmen op de natuur en zijn wetten. We staan er tenslotte niet boven, we zijn slechts onderdeel van het geheel.

Het bericht De invloed van seizoenen op ons verscheen eerst op Michelle Houtman.

De zomervakantie is sinds wij kinderen kregen een beetje rommelige periode geweest. We hebben, toevallig, 3 zomerkindjes, waardoor ik dus driemaal beviel vlak voor of in de zomer. Die zomers zijn we niet op vakantie geweest. De vakanties ertussen werden gekenmerkt door herfstige temperaturen en stormachtige omstandigheden. Helaas voor ons, geen zon, zee, strand dus.

Niet op vakantie

En ook deze zomer loopt weer anders, nu we de sleutel van ons nieuwe huis kregen. Nu vind ik het natuurlijk helemaal niet erg dat we niet op vakantie kunnen, maar voor de kinderen vind ik het wel een beetje sneu. Vorig jaar hadden we eigenlijk voor het eerst een waanzinnig goeie vakantie, met goed weer en zonder moddervoeten in de tent die al doorzakt van de hoeveelheid regenwater die erop valt. En dat zou ik ons als gezin, maar vooral mijn kinderen vaker gunnen. Ze hebben het er nog steeds over.

Dagelijks naar buiten

Het is op de flat een kunst om dezelfde zomerervaringen voor ze te krijgen. Zon is er helaas al weken niet echt, en inmiddels is de temperatuur ook teruggezakt tot een magere 20 graden. Toch probeer ik de kinderen dagelijks buiten te laten spelen. Het helpt de energie kwijt te raken, ze doen vitamine D op en krijgen voldoende beweging. Ze hebben die ruimte ook nodig, nu alle sporten ook een zomerstop hebben.

Dus drink ik mijn koffie in de speeltuin naast de flat, wandel ik met ze door de straatjes naar de winkel en fietsen we naar het park, de speeltuin en de geitjes. Maar wat ik het allerfijnste ritueel vindt wat we nu hebben, is de avondwandeling.

Na het eten

Stiekem ben ik best wel gaar aan het einde van een dag met het zorgen voor de kinderen die in hoog tempo apenkooien door de woonkamer en met het proberen nog iets voor elkaar te krijgen op een dag. Om tijd te winnen, zorg ik dat het eten altijd klaar staat rond 17.00u, als Steef met een berenhonger thuiskomt van het klussen. Daardoor zijn we al vroeg klaar met eten en zijn de kinderen (volgens eigen zeggen) nog echt niet moe! Dan schuif ik alle vuile vaat de keuken in en hijs ik mezelf van de stoel, want: we gaan naar buiten!

De avondwandeling

Sinds de start van de vakantie gaan we, als het weer het toelaat, na het eten een avondwandeling maken. Gek genoeg is het rond dit tijdstip, ergens rond 18-19u, vaak erg mooi weer. Het lage avondzonnetje maakt het aangenaam en geeft de wereld mooie kleuren. Ik hijs de jongste in de draagzak, zodat ik daar geen omkijken naar heb en geniet van de kinderen die voor me uit rennen en op avontuur gaan door het hoge gras of langs de slingerpaadjes.

Relativeren

Het is even een moment om te relativeren. Van de beweging ontspan je, en in de buitenlucht zijn alle kleine en grote strijdjes van de dag ineens een stuk beter te overzien. De kinderen staan stil bij muizenholletjes, slakkenhuizen of andere ‘schatten’ langs de weg, die je dwingen om de aandacht naar het kleine geluk te brengen. Ze smokkelen bergen steentjes in hun zakken mee en maken allerlei plannen voor de komende dagen.

Fijne herinnering

De zon en het lopen maakt rozig, en als we dan weer moe thuis aankomen, is het naar bed gaan gelukkig ook een strijd minder. Vaak laat ik ze van tevoren al hun pyjamaatjes aantrekken en tanden poetsen, dan kunnen ze zo in bed worden geschoven. Geen verhaaltjes, zoals ik gewend was altijd te doen, maar ik weet zeker dat dit bijdraagt aan een fijne vakantieherinnering en een moment van ontspanning in alle hectiek.

Het bericht Avondwandeling verscheen eerst op Michelle Houtman.

We wonen nu een maandje in ons ’tussenhuis’. Een tussenstap op pad naar ons eindstation: een huis met praktijkruimte, om mijn droom te verwezenlijken. Het tijdelijk huren en met 5 man op 70m2 was daarom helaas een noodzakelijk kwaad. Nouja, dacht ik: dan maken we er gewoon het beste van. Een avontuur. Dus daarom vandaag een verslagje over de ervaringen tot nu toe.

Tijdelijk huren

Het was een stap die ik liever niet had gezet: tijdelijk huren. Omdat ik de onrust wel wat veel gevraagd vind voor het gezin. Maarja, sommige dingen heb je niet in de hand en ik besloot het over een andere boeg te gooien. Eens zien welke lessen we hier met zijn allen uit kunnen trekken. En welke positieve ervaringen we overhouden van ons tussenhuis. Want die zijn er! En sommige zaken had ik echt niet verwacht.

Kinderrijk en speeltuintjes

We zijn verhuisd met heerlijk weer, in het weekend van 8 april. Dat was al meteen genieten: balkondeuren open en in het zonnetje onze lunch eten. We kijken aan de voor- en achterzijde uit over groen. Het is, anders dan ik had gedacht, behoorlijk kinderrijk en overal zijn speeltuintjes. De kinderen kunnen een heel stuk de hort op zonder auto’s tegen te komen, ideaal!

Minder spullen, minder rommel

Toen alles in de flat stond en min of meer een plekje had gevonden, was de eerste hobbel al genomen: door de beperkte ruimte waren we gedwongen selectief te zijn in wat we meenamen. Er is daarom heel veel weggedaan. En eigenlijk voelde dat wel goed. Alles is verrassend overzichtelijk! Wat ik al jaren poogde, is hier eindelijk gelukt: alles heeft een vaste plek, want er is geen ruimte voor iets anders. Minder vloeroppervlak, betekent dus ook minder om schoon te maken. Ik kan nu in één ochtend het hele huis door. Dat lukte me eerder nooit!

Alles binnen handbereik

Door de beperkte ruimte is ook nog eens alles binnen handbereik. Een tijdje terug keek ik een documentaire over minimalisme. Hoewel wij nog teveel spullen hebben om over minimalisme te spreken, wordt wel iets anders duidelijk: je hebt in feite maar weinig ruimte nodig om effectief te zijn. Dat ik meer ruimte om me heen wil omdat ik me anders onrustig voel, is weer iets anders.

We doen het samen

Wat even slikken was, was dat we geen vaatwasser meer hebben. Maar ook dit biedt een les: de kinderen helpen ons mee met afdrogen en het wegzetten van de vaat. Ze gaan zuiniger om met het vies maken van het servies. Ze worden zich bewust dat dat directe consequenties heeft. Doordat alles zo dicht bij elkaar is, vinden ze het minder vervelend om even te helpen met het afruimen van de tafel bijvoorbeeld. Kortom, er wordt meer samengewerkt.

Midden in de natuur

Nog een ander voordeel is dat we vlakbij de natuur zitten. We zitten aan het water, en hebben al regelmatig gefietst en gewandeld in de groene omgeving hier. Iets waar we nu in dit seizoen extra van genieten. Bovendien zit mijn sportclub op struikelafstand en hoop ik, als mijn blessure weer wat hersteld is, hier in de natuur mijn eerste hardloopkilometers weer te gaan maken.

Fietsen naar het werk

Ook ons werk zit op steenworp afstand, waardoor we nu op de fiets naar het werk kunnen en bovendien wat later van huis kunnen omdat het zo dichtbij zit. Zeker met de zomermaanden voor de deur is het geen straf om lekker je kop in de wind te steken om je hoofd te legen na het werk.

Alleen naar de winkel

Nog een voordeel: de lokale supermarkt zit op loopafstand, zonder gevaarlijke straten over te hoeven. Meia vond het maar wat leuk dat ze voor het eerst helemaal zelf een boodschap mocht gaan doen. Wordt er direct gewerkt aan een stukje autonomiegevoel. En scheelt natuurlijk weer een extra handeling voor ons, ideaal!

Het avontuur

Zo beschreven zou je bijna denken dat we niet meer weg willen. Dat ligt natuurlijk iets genuanceerder. Maar het wonen in ons vorige huis en nu in dit huis, leert je wel wat je waardeert en wat je mist. Het maakt ons ideaalplaatje voor ons ‘echte’ huis straks nog scherper. En wakkert de kriebels en het enthousiasme voor de toekomst alleen maar verder aan. Wat een leuke avontuur, en wat voel ik me gezegend dat wij dit als gezin samen aan mogen gaan!

Het bericht Hoe bevalt het tijdelijk huren? verscheen eerst op Michelle Houtman.