Een ander ding wat ik steeds meer merk naarmate ik vaker mediteer, is dat ik inderdaad gelijkmoediger kan blijven. Waar ik eerder ergernissen had, als dingen niet snel genoeg gingen, als zaken in de soep liepen, kinderen niet luisterden, etc. kan ik nu vaker (lang niet altijd, maar toch, elke verbetering is meegenomen!) m’n schouders ophalen en de situatie accepteren. Ik blijf vaker gelijkmoedig. In de file staan is niet langer vervelend. Ik leg me er gemakkelijk bij neer en zoek een leuk muziekje op om mee te zingen. Ik kan nu toch niets aan de situatie veranderen.

Relativeren

Als er zaken moeilijk zijn of tegenvaller, als ik me frustreer of frustraties merk bij anderen, dan kan ik gemakkelijker relativeren: het gaat wel over, niks is blijvend. Het voelt nu moeilijk, maar ook dit gevoel gaat voorbij. Die wetenschap stelt me gerust. En het helpt me uitzoomen op de situatie: wat is er nu echt belangrijk, wat doet er echt toe? Ik maak me gewoon minder druk om veel dingen, omdat het in m’n ogen ineens een stuk onbeduidender is. En als die dingen wegvallen, blijft vanzelf over wat wél belangrijk is. Dat helpt me om richting te bepalen.

Elke week een thema

Wat ik verder heel prettig vind aan de cursus, is dat er elke week een thema wordt behandeld. Bijvoorbeeld het gebruik van symbolen, rituelen, lichaamsbewustzijn of over geluk. Hierbij zitten altijd prikkelende vragen en opdrachten, ook om thuis mee aan de slag te gaan. om bijvoorbeeld bij jezelf dingen over het thema te gaan opmerken, of juist iets te gaan uitproberen.

Het helpt om de thema’s meer te integreren in je dagelijkse doen en laten, waardoor het effect van de cursus verder strekt dan alleen tot het mediteren zelf. Elke keer wordt er ook gevraagd naar je leerpunten, waardoor je steeds actief blijft reflecteren op je eigen gedrag en blijft bijsturen. Het houdt me scherp, ik heb hierin al zoveel meer over mezelf geleerd dan in al die opleidingsjaren als orthopedagoog generalist. Het is veel meer ervaringsgericht, niet zo talig, maar je gaat echt doén. Elke week voelt daarom nog steeds als een feestje.

Energie van de groep

Het is voor mij altijd een hele drukke werkdag, en om dan ’s avonds naar het meditatiecentrum te gaan voelt als een kadootje. Het gezamenlijk mediteren is bovendien ook prettig, omdat je daarmee een sterkere energie opbouwt, en het helpt mij om dieper in meditatie te komen. Om gelijkmoedig te worden. Ik zou het liefst vaker in de week met een groep mediteren, maar om dat praktisch vorm te geven is nog een uitdaging.

Ohja, nog een aardse opmerking tenslotte, die voor mij wel meespeelde aan het begin: de mensen die meedoen met de cursus zijn lang niet allemaal geitenwollensokken types, maar ook jongere mensen en ook mannen. Het lijkt er bovendien op dat onze generatie sowieso steeds bewuster wordt en daardoor ook meer open staat voor dit soort activiteiten.

Het bericht Wat mediteren doet – deel 6 verscheen eerst op Michelle Houtman.

Zes keer per jaar heb ik een 4 uur lang supervisie over de behandelmethode symbooldrama. Na 3 jaar intensieve opleiding, waarin ook een groot deel leertherapie en supervisie zat, lukt het nog steeds om na elke supervisiedag weer met nieuwe kennis en vooral nieuw enthousiasme naar huis te gaan. Het werken met beelden, het lichaamsgerichte en het inzetten van de zintuigen is zo´n ontzettend krachtig middel!

Wietplant in de woonkamer

En voordat je afhaakt omdat je verwacht dat dit één of andere muffe toestand is: dat valt wel mee. Mijn supervisor, een Duits-Nederlandse vrouw van ruim in de 80, heeft een heuse wietplant in haar woonkamer staan en haar kleinzoon een zaadje van eigen teelt cadeau gedaan. Grinnikend vertelt ze over de raakvlakken tussen de groei van deze geestverruimende plant en de behandeling via symbooldrama.

Ervaringsgerichte therapie

De laatste tijd verdiep ik me meer en meer in therapievormen en behandelmethodes die niet talig zijn, maar zich richten op het ervaren. Ik ontkom er vrees ik niet aan om wat taaie stof uit te leggen, maar het is zo´n fascinerend iets, dat ik me er toch aan ga wagen. En trouwens, het brein is booming, tenslotte. Wist je dat de meeste therapievormen in GGZ land talig zijn, en proberen je denken en je gedrag te veranderen?

Limbisch systeem

Prima doel natuurlijk, maar deze methodes doen allemaal een beroep op je prefrontale cortex. In gewoon Nederlands: dat is het meest ontwikkelde stuk van je hersenen, aan de voorkant van je brein. Héél lang geleden hadden wij, net als reptielen en amfibieën, een heel basaal brein. Die regelde je ademhaling, hartslag, bloeddruk, je honger en dorstgevoel, angst en gevaar, je slaap, etc. Dit is je limbisch systeem, het ´oudste´ gedeelte van je hersenen, waarin ook al je primaire emoties zitten.

Executieve functies

Door de duizenden jaren heen is dat geëvolueerd door het slimme brein van nu, waarin we heel veel meer vaardigheden hebben, zoals de executieve functies (nog zo´n populaire term). Het is, in simpele taal, het stuk waarin alle meer abstracte en complexe vaardigheden zitten zoals de taal, plannen, organiseren, doelen stellen, jezelf inhouden, etc. Alle vaardigheden waarin logisch nadenken nodig zijn.

Cognitieve gedragstherapie

En precies op dit gedeelte richten de meeste therapievormen zich. Maar omdat dit de buitenkant van onze hersenen zijn (hersenschors), is dat een grote omweg om uiteindelijk bij ons gevoel te komen (in dat limbisch systeem dus). Het is zelfs maar de vraag of dit überhaupt lukt. Regelmatig moeten behandelaars toch vaststellen dat cognitieve gedragstherapie (CGT) niet werkt. Dat is dus niet vreemd, als je bedenkt dat ook met CGT wordt ingezet op de prefrontale cortex (denken over, praten over…), terwijl het voelen en ervaren wordt overgeslagen.

Lichaamsgericht

Wat werkt dan wel? Zonder heel zweverig te zijn: via het lichaam bereik je vaak meer. Wat ik daarmee bedoel, is dat je bijvoorbeeld bij bewegen of door je zintuigen te gebruiken, allerlei hersengebieden actief maken, die ervoor zorgen dat de aandacht niet meer naar de prefrontale cortex gaat. Daardoor stop je bijvoorbeeld direct met piekeren, of richt je je aandacht op wat je in je lijf merkt, waardoor je hartslag weer kan stabiliseren.

Eerst zelf ervaren

Om die reden ben ik natuurlijk ook beweging als behandeling gaan inzetten. Maar er leiden meer wegen naar Rome. Want ook EMDR, Symbooldrama en lichaamsgericht werken zijn technieken die direct inzetten op het limbisch systeem, en daardoor vaak veel sneller effect hebben. En er is nog veel meer te leren. Over hartcoherentie bijvoorbeeld, en ademhalingstechnieken. En zoals bij veel dingen in het leven en mijn werkveld wil ik dat eerst zelf hebben ervaren. Ik kan pas achter een behandelmethode staan, als ik er zelf ook in geloof en er zelf ervaring mee heb.

Wietplant en LSD

Je vraagt je nu misschien af wat die wietplant van mijn supervisor hier nou mee te maken heeft? Symbooldrama werkt met beelden. De naam ´symbooldrama´ is eigenlijk slecht gekozen, het doet me eerder denken aan een soort mime spelende toneelspelers. Dagdroomtherapie past beter, hoewel dat ook wat vrijblijvend klinkt. Deze methode is ontstaan nadat er is geëxperimenteerd met LSD bij getraumatiseerde mensen. De LSD hielp om een drempel over te gaan om toch bij trauma´s te komen, die soms diep weggestopt waren.

Geestverruimend

Inmiddels wordt LSD natuurlijk niet meer gebruikt, maar is er tegelijkertijd steeds meer onderzoek (opnieuw) naar het gebruik van medicinale drugs bij o.a. trauma en depressie. Symbooldrama is, zo concludeer ik steeds weer, toch een hele moderne en doeltreffende manier van therapie geven bij zoveel verschillende problemen. En misschien is de wiet dan niet eens nodig om tot geestverruimende ervaringen te komen.

Het bericht Ervaringsgerichte therapie verscheen eerst op Michelle Houtman.