Archief van
Categorie: Gezin

Kind van de rekening?

Kind van de rekening?

Over de emotionele gevolgen van de coronacrisis

In Wuhan waren in de quarantaine periode de cijfers van huiselijk geweld en misbruik verdubbeld. Verdubbeld! In Groenland hebben ze de alcoholverkoop tijdelijk verboden, omdat het land al bekend is met een misbruik- en mishandelingpercentage van 1 op de 3 inwoners. Met deze maatregel willen ze de kinderen in de quarantaine tijd zoveel mogelijk beschermen. De kindertelefoon is de afgelopen week al 1,5x vaker gebeld dan gemiddeld. Unicef maakt zich zorgen over de wereldwijd thuiszittende kinderen met onomkeerbare schade die dit geeft in hun leerontwikkeling.

Immateriële schade

Met andere woorden, de emotionele schade die deze situatie op de lange termijn geeft is (nog) niet te overzien. Mondjesmaat wordt er nu de impopulaire vraag gesteld of schade die deze ingrijpende maatregelen om het virus te beteugelen het waard is. Een ethische kwestie, maar wel een goede discussie om over te filosoferen. Ik verwacht dat na deze situatie de vraag wél wordt gesteld of er bij herhaling op dezelfde manier moet worden ingegrepen.

Het blijft linksom of rechtsom een verschrikkelijke situatie. De reactie van alle landen is in mijn ogen niet meer dan begrijpelijk, en ook noodzakelijk: we zitten niet in een luxepositie dat verschillende scenario’s en de gevolgen daarvan tegen elkaar kunnen worden afgewogen. Er moet direct gehandeld worden. Maar of dit op de lange termijn ook het meest voordelig is, moet nog maar blijken.

Respect en waardering

Ik maak me nu al zorgen. Een economische crisis lijkt onvermijdelijk, en dat zal (wederom) een kaalslag voor verschillende branches gaan betekenen. Niet zelden is de jeugdzorg en de GGZ dan ondergeschoven kindje. Ik vrees dat onze kinderen nu letterlijk kind van de rekening zullen worden. Maar aan de andere kant ben ik hoopvol. Nooit is er zoveel aandacht en lof geweest voor de zorg, en ook voor het onderwijs. Wat altijd als vanzelfsprekend werd beschouwd, krijgt nu eindelijk het respect en de waardering die ze verdient. Ik heb een stille hoop dat dit ook door zal sijpelen in de jeugdzorg, en dat het belang van déze zorg ook steeds duidelijker wordt.

Jeugd is de toekomst

Het zou ook eens tijd worden dat er in de politiek aandacht komt voor de voordelen van de lange termijn investering die psychische zorg is, en jeugdzorg al helemaal. Het psychisch sterk maken van een persoon, zodat die weer mee kan draaien in de maatschappij, het sociaal-emotioneel stabiel maken van een kind of het optimaliseren van de ontwikkelingskansen levert enkel voordelen op voor de economie. Meer werknemers, minder uitval en meer veerkracht. De jeugd is immers de toekomst.

Daarom lieve ouders, kinderen en gezinnen, wil ik jullie op het hart drukken: wees een beetje mild. Voor jezelf, voor je kinderen. Je doet wat je kunt, en dat is genoeg nu. Vraag om steun als het nodig is, en gun elkaar wat meer ruimte. Heb af en toe plezier samen, en accepteer het ook als het even niet gaat. Het psychisch en emotioneel welbevinden is uiteindelijk belangrijker dan de rapportcijfers of een schoon huis.

 

Terugval in behoeften

Terugval in behoeften

Maslow in Coronatijden

Ik ging net even brood halen bij de Albert Heijn. En terwijl ik mijn neus in een schap stak, begon er een bandje over de speakers, die minutenlang waarschuwingen en maatregelen opsomde. Variërend van afstand houden, tot handen wassen, lief zijn voor elkaar en contactloos betalen. Ineens voelde ik een lichte spanning opkomen. Het wordt steeds serieuzer. Slalommend om de mensen heen, soms paniekerig een ander pad kiezend, vond ik mijn weg naar de, uiteraard, zelfscankassa’s. Eenmaal buiten in de zon ontsnapte een zucht van opluchting.

Andere prioriteiten

Mensen kennen mij als rustig, en niet zo snel van slag of gestrest. Maar ik kan niet ontkennen dat de hele situatie natuurlijk óók invloed heeft op hoe ik mij voel. Ik pieker soms over de komende weken en maanden, en de gevolgen die dit geeft op grotere schaal. Voor ons gezin, onze kinderen, mijn werk en praktijk, de financiën. Ineens vallen we massaal terug op andere, meer basale prioriteiten.

Onzekerheid en angst

Iedereen voelt zich nu onzeker, sommigen zelfs angstig, en voor niemand is er duidelijkheid. Niet iets om nu grootschalige plannen te maken, want wie kan garanderen of dat nu een goed idee is? Zoals ik in mijn vorige blog ook schreef, staan er ineens veel meer primaire behoeftes voorop. Dat deed me denken aan de piramide van Maslow. En de situatie van de coronacrisis tekent deze behoeftenhiërarchie heel mooi uit.

Billen afvegen

Zo zie je direct dat het hamstergedrag goed verklaarbaar is: mensen hebben angst dat ze tekort komen, en willen garanderen dat ze voldoende te eten en te drinken hebben. Ook andere primaire fysieke levensbehoeften gaan spelen: je billen kunnen afvegen en medicijnen scoren staan momenteel hoog op de behoefteladder.

Veiligheid

De situatie rondom corona tast ons gevoel van veiligheid aan. We zijn niet meer gegarandeerd veilig, en wantrouwen misschien zelfs anderen: buitenstaanders worden vermeden en als potentiële besmettingsbron gezien. De maatregelen die steeds ingrijpender worden, het feit dat dit een wereldwijd gebeuren is én dat er geen medicijn of vaccin is die hiertegen opgewassen is, voedt de onzekerheid en de angst bij mensen. Iedere dag checken we de nieuwsupdates, en massaal bekijken we de persconferenties. We vallen terug in ons gedrag: ineens is die opleiding die je aan het doen bent niet meer zo belangrijk. Er moet eerst genoeg rijst in huis zijn.

“Ik heb wel wat anders aan mijn hoofd”

Die afspraken met vrienden kunnen wel even wachten, want eerst moet er paracetamol op voorraad zijn. Kampte je een paar weken terug nog flink met een laag zelfbeeld, mogelijk lijkt dat nu ineens minder relevant, omdat je ‘wel even andere dingen aan je hoofd hebt’. Want Maslow gaat ervan uit dat deze behoeftenpiramide hiërarchisch is opgebouwd. Dat betekent dat je pas voldoende aan een niveautje hoger kunt werken, als de niveaus eronder voldoende stevig zijn.

Reptielenbrein

Zoals een jenga-toren: de fundering moet stevig zijn om de toren hoger te laten komen, anders dondert de boel in elkaar. We schakelen daarmee ook terug op meer primaire breinfuncties: we handelen in stress situaties (wat de coronacrisis is) niet meer weloverwogen en evenwichtig, maar zijn korter voor de kar, meer gericht op eigen behoeftes en eigen belangen. In andere situaties gebruiken we vooral onze prefrontale cortex, die ons gedrag aanstuurt. Nu vallen we terug op ons oudere reptielenbrein en hebben we de basale reacties van vechten, vluchten en bevriezen (zie ook mijn eerdere blog over het reptielenbrein).

Zorg goed voor jezelf

Wat het nu voor jou betekent? Misschien heb jij nu, net als de meeste mensen, ook wel extra behoefte aan veiligheid. Dan kan het helpen als je inventariseert wat jouw gevoel van veiligheid vergroot: misschien minder vaak die nieuwsupdates checken, wat vaker met je familie bellen, en vooral afleiding zoeken met leuke activiteiten. Probeer dat gevoel te versterken. Zo help je jezelf, en ook je omgeving.

 

 

 

De positieve bijwerkingen van het coronavirus

De positieve bijwerkingen van het coronavirus

Terug naar de essentie

Nog steeds word ik soms wakker met een schok van besef: dit is echt. Dit is nu de nieuwe realiteit. De onwerkelijke situatie van een virus die greep heeft gekregen op de hele wereld. Er wordt genoeg over geschreven, en dat is maar goed ook. Want in deze tijd heeft men behoefte om zijn hart te luchten, om te ventileren. Maar tussen al de angst, onzekerheid en soms regelrechte paniek gebeuren er ook een heleboel mooie dingen.

Als ik overdag door de winkelstraten loop, langs de halsoverkop gesloten restaurantjes, zie ik de personeelsleden geconcentreerd achter de laptop, met een berg papierwerk naast zich. Nieuwe plannen worden gesmeed, en de creativiteit wordt noodgedwongen aangeboord. Mensen komen tot ideeën waar ze anders nog op waren gekomen. Er wordt samenwerking gezocht met partners die eerder werden gemeden als concurrentie.

Nieuwe prioriteiten

Als ik mijn collega bel, geeft ze aan dat zij wonderwel vrij kalm is in de situatie. Ze besefte per direct wat eigenlijk écht belangrijk is, en al het andere werd ineens in een ander perspectief geplaatst. Ik herken dat: ineens zijn we met zijn vijven thuis, en mijn prioriteit ligt boven alles bij mijn gezin. Zorgen dat zij vrij van stress blijven, voldoende aandacht, voldoende structuur, en gezond leven. Mijn werk? Hoe belangrijk ook, dat moet éven wachten.

Ineens beseffen we met elkaar wat er écht toe doet. Tijd doorbrengen met elkaar, aandacht hebben voor elkaar. Wat ben ik blij dat we samen zijn, dat we elkaar hebben en dat we gezond zijn. Dat de zon schijnt en we nog naar buiten mogen. Een dreigende lock down? Ik pak elke kans om de zonnestralen mee te nemen, om mijn kinderen te laten genieten in de buitenlucht, om nog éven dat hardlooprondje te doen.

Niets is vanzelfsprekend

De scholen zijn dicht, de ic’s slibben langzaam dicht. Nog nooit is er in korte tijd zoveel besef geweest van het belang van deze vanzelfsprekendheden: dat we een goed werkend zorgstelsel hebben, dat onze kinderen elke dag liefdevol worden onderwezen door ervaren leerkrachten. Met je gezin thuis zijn en ook nog moeten werken: mopperde je een paar weken terug nog dat je wekker ging, nu besef je hoe belangrijk dat eigenlijk is, een fijne werkplek, een plek waarin je je eigen ruimte hebt, een ander rol dan thuis.

Innovatie en creativiteit

Ik heb te doen met de kleine ondernemers, maar ben tegelijkertijd onder de indruk van hun vindingrijkheid en optimisme in deze tijd van onzekerheid. We kunnen niet meer uit eten. In plaats daarvan wordt er weer tijd uitgetrokken om eens lekker te koken voor elkaar. Een prachtig voorbeeld van mindfulness. De spellen- en bouwpakketwinkels hebben nog nooit zoveel omzet gedraaid. Ook komen mensen eindelijk eens toe aan die klussen die al jaren op de lange baan zijn geschoven: eindelijk eens die badkamer aanpakken, terras schoonspuiten of kinderkamer afmaken. Onze ruimtes krijgen eindelijk de aandacht die ze verdienen.

Oprechte aandacht

We missen elkaar. We beseffen ineens dat we toch niet zo onafhankelijk zijn als we deden voorkomen. Het gevaar van eenzaamheid en afzondering ligt op de loer, er worden zelfs grote pieken in psychische klachten voorspeld. Omdat mensen nu eenmaal sociale dieren zijn, en daar worden we ons nu meer dan ooit bewust van. Waar het contact voorheen altijd in snelheid was, met een chronisch vluchtig karakter, pakken we nu de telefoon om elkaar op te bellen. We skypen, en zijn oprecht blij om te horen hoe het met de ander is. We hebben eindelijk écht tijd om naar elkaar te luisteren.

Klimaatdoelen

Elke dag zie ik meer winkels sluiten, vooral kleding- en schoenenzaken. Logisch ook, het is nu misschien niet zo’n goed idee om te gaan shoppen met de sociale quarantaine waarin we zitten. Bijkomend voordeel? Er wordt een stuk minder geconsumeerd. En laat de kledingindustrie nou één van de meest vervuilende zijn, is dat helemaal niet zo erg nu.

In lijn daarvan: hebben jullie toevallig de laatste dagen al eens omhoog gekeken op een heldere nacht? Zoals een vriendin van het omschreef: het is alsof de sterren zijn afgestoft, ze schitteren fel aan de hemel. Niet zo gek nu veel auto’s op hun plek blijven, en de vliegtuigen aan de grond. Wie weet worden die klimaatdoelen dan tóch nog gehaald, en dat zou dikke winst zijn.

Mindfulness

Nu we met z’n allen meer dan ooit thuis zitten, waarderen we het des te meer dat we nog lekker naar buiten kunnen. Hoewel het een slecht plan is om hier de drukte op te zoeken, is het buiten zijn, in de natuur zijn en in beweging zijn wél heel verstandig. Nog een mooi voorbeeld van mindfulness: genieten in het hier en nu, met misschien wel tijd voor goede gesprekken, en aandacht voor je omgeving.

Saamhorigheid

Dan heb ik nog niet genoemd dat er in deze tijd ook ontzettend veel initiatieven worden gestart om anderen te helpen. Het opvangen van kinderen, terug de zorg ingaan, het uitlaten van de hond van de buren of halen van een boodschap… Het naaien van mondkapjes, doneren van babyfoons en andere medische hulpmiddelen, het bieden van een luisterend oor voor de ouderen… Je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt aangeboden, geregeld of georganiseerd. Hartverwarmend en ook hoopgevend. Deze goede daden zijn een voorbeeld voor veel anderen, en geven het gevoel van vertrouwen en saamhorigheid in een tijd waarin we ons onzeker en angstig voelen.

Ik ben benieuwd of jullie nog andere positieve bijwerkingen hebben ontdekt afgelopen dagen? Hier kwamen mijn vriendinnen alvast mee:

  • Uitslapen (als je tenminste geen kinderen hebt)
  • Geen gehaast meer ’s ochtends
  • Geen brooddozen meer vullen
  • Je hoeft je kinderen niet weg te brengen, dus heb je meer aandacht voor verbinding en hechting
  • Je ziet je kind vaker (vooral leuk voor de fulltime werkende ouders)
  • Minder stress van je werk, als het werk door de situatie is teruggelopen
  • Minder hektiek in de week omdat het halen/brengen, sporten, kinderfeestjes, etc. wegvallen
Stressvrij de feestdagen doorgekomen?

Stressvrij de feestdagen doorgekomen?

Kerst zonder gedoe

Ik heb met er afgelopen december weer over verbaasd: hoe raar we als mensen soms eigenlijk doen. En dat we vrijwel allemaal ongeveer hetzelfde kunnen denken over een situatie, maar tóch als een stel makke schapen mee blijven doen aan manieren waarbij we onszelf helemaal niet prettig voelen. In december, zo vlak voor de vakantie, vroeg ik mijn cliënten vaak of ze een beetje zin hadden in de vakantie, en kerstmis. In de vakantie hadden de meesten wel zin: heerlijk, even geen school en huiswerk, maar kunnen uitslapen, gaan schaatsen met vrienden of juist chillen op de bank. Maar bij de vraag naar kerst kreeg ik vaak de reactie in de trant van: “mwah, het hoeft voor mij allemaal niet zo”, of: “onze familie gaat niet zo lekker met elkaar samen, dus het is eigenlijk altijd een gespannen toestand”, of: “eerlijk gezegd heb ik daar helemaal niet zoveel mee, dat verplichte opzitten enzo”.

Rare wezens

Het is toch eigenlijk heel sneu, want hoewel we er allemaal helemaal niet zo’n zin in hebben, blijven we het wel tegelijkertijd in stand houden met elkaar. Ik krijg elk jaar steevast stress als de vraag wordt gesteld “wat doen jullie met kerst/wat zullen we doen met kerst”. Begrijp me niet verkeerd, ik heb geen hekel aan mijn familie, en ik vind het heel fijn om ze te zien en ook vooral om leuke herinneringen met elkaar te maken. Maar de realiteit is dat ik twee kerstdagen heb en minimaal 5 plekken waar ik kerst (mee) zou kunnen vieren: met mijn moeders familie, met mijn vaders familie, met mijn schoonfamilie, met de familie van mijn stiefvader en met mijn vrienden waarvan hij geen ouders meer heeft. Oh, en mijn beste vriendin is jarig op kerstavond, en die zie ik ook graag.

Gefrustreerde geluiden

En laat ik nu verre van de enige zijn met gescheiden ouders, en dus de ervaring dat je altijd mensen teleur moet stellen (zo voelt het). Dat neemt het spontane, ongedwongen karakter wel een beetje weg, om het mild uit te drukken. Maar ook van vrienden zonder gescheiden ouders hoor ik behoorlijk gefrustreerde en gestreste geluiden rondom de ‘gezellige feestdagen’. Blijkbaar is het zorgeloos bijeenkomen op deze ‘mooiste dagen van het jaar’ nog bepaald geen sinecure. Ik las ook in de krant artikelen die pleiten voor het vrijhouden van minimaal één feestdag, en een pleidooi van iemand die het liefst in haar eentje oud en nieuw viert.

Competitie en prestatie

Het geeft voor mijn gevoel alleen maar weer hoe ver we zijn afgezakt van de oorspronkelijke intentie: vooral doen wat fijn voelt, en kunnen genieten van een samen zijn, in wat voor vorm dan ook. Doordat het bij ons dit jaar iets anders liep dan voorzien, hadden wij voor het eerst in ons leven, ineens eerste kerstdag zonder poespas (nouja vooruit, we hadden nog wel een kerstontbijt gedaan bij mijn moeder). We hebben die dag gewoon he-le-maal besteed zoals we dat zelf wilden! Dus reden we naar het strand, bakten we pannenkoeken, maakten een wandeling en keken we een foute kerstfilm met een bak chips op schoot. En ik vond het heerlijk.

Doe het vooral op jouw manier

Natuurlijk zijn er een miljoen varianten op deze invulling te bedenken, maar het gaat er denk ik voorál om dat het goed voelt, dat je tevreden en ontspannen terug kan kijken op hoe het was. Dat is iets anders dan de, in mijn ogen, bijna competitieve bezigheden waartoe we worden verleid om elkaar af te troeven met hoeveelheid eten, de complexiteit van de gerechten, of stapels cadeaus onder de kerstboom. Wat mij betreft kwam deze onverwachte ‘lege’ kerstdag ons prima uit, en eentje om te onthouden voor aankomende jaren.

Rouw: ga het gesprek aan

Rouw: ga het gesprek aan

Eerste hulp bij rouw

En zo geschiedde. Ik vroeg mijn collega’s waar ik over zou schrijven, en mijn stagiaire opperde: rouwverwerking. Wauw, dat is direct wel een pittig en breed onderwerp. “Maar wat wil je dan lezen?” was mijn eerste reactie. Ik kreeg een heleboel input: wat de verschillende soorten rouwverwerking zijn, hoe je het gesprek aangaat met kinderen en ouders die in de rouw zijn, wat praktische handvatten zijn in de begeleiding van deze kwetsbare mensen. Niet alleen als iemand al overleden is, maar ook als iemand ongeneeslijk ziek is, of bijvoorbeeld bij een echtscheiding, omdat dat in feite ook een vorm van rouw is.

Verlies en afscheid

Interessant. Maar ook complex. Ten eerste omdat rouw gewoon heftig is: iemand die rouwt, heeft een zwaar verlies te verwerken gekregen, of zit in de fase om afscheid te nemen van iets dierbaars. Het gaat gepaard met intense en vaak heftige emoties. Iedereen kent de klassieke beelden van hartverscheurend verdriet van mensen die te horen krijgen dat ze een dierbare verloren zijn. Al is het alleen maar uit films. Maar dat is allang niet meer de enige vorm van rouw.

Rouw is normaal

Maar tegelijkertijd is rouw ook een natuurlijk proces. Een mechanisme dat als vanzelf op gang komt om met intense en heftige veranderingen in het leven om te gaan. Niet zelden zegt iemand: “als X zou overlijden, dan stort mijn wereld in”. Maar keer op keer wordt in de meest afgrijselijke situaties wederom bewezen dan mensen (en kinderen dus ook) waanzinnig veerkrachtig zijn. Dat zij zelfs in staat zijn om met de meest verschrikkelijke verliezen om te gaan en hun leven een zinvolle invulling te geven.

Echtscheidingen

Rouw hoort dus ook vooral bij het leven. Soms zou je bijna vergeten dat dit iets normaals is. Ja, het is verschrikkelijk zwaar om iemand te moeten missen, of om noodgedwongen je leven totaal aan te moeten passen, maar het is tegelijkertijd ook wat bij het leven hoort. Hoewel ik zou wensen dat bijvoorbeeld echtscheidingen en alle gevolgen daarvan toch minder frequent zouden voorkomen.

Kinderen in de rouw

In de praktijk zien we meer kinderen met gescheiden ouders dan zonder. En daarvan is het percentage met een zogenaamde vechtscheiding behoorlijk hoog. Het zijn kinderen in de rouw. Net als de kinderen en jongeren die bij me komen, die moeten opgroeien zonder moeder, die hun oom moeten missen na zelfmoord, die hun broertje moesten begraven en hun terminale oma zien aftakelen die altijd de zorg voor hen had.

Ga het gesprek aan

Hoe ga je het gesprek aan, vraagt mijn stagiaire. Ik zou in eerste instantie zeggen: gá het gesprek aan. Durf die vragen te stellen, durf het onderwerp aan te snijden, en het verdriet aan de orde te laten komen. Laat alsjeblieft het verlies tot een bespreekbaar onderwerp worden, zodat al die intense gevoelens die er omheen opgeslagen zitten eindelijk vrij kunnen komen. Zodat het rouwproces op gang kan komen.

Dierbaar

Ja, het is eng, en je hebt dikke kans dat de ander gaat huilen, dat je zelf een brok in je keel krijgt en naar woorden zoekt. Dat je schrikt van de heftigheid van het verdriet. Maar hé, dat is ook iets moois en waardevols: deze personen waren de ander heel dierbaar. Of misschien leven ze nog steeds, maar is het niet meer de persoon die ze kenden, en nemen ze afscheid van de persoon zoals die was.

Kanker

Zo had ik een cliënt van wie de moeder overleed aan kanker. Ze verloor haar haar en had allerlei lichamelijke klachten. Ze reageerde bijvoorbeeld sterk op het aanraken van metaal, en kon niet meer met blote handen de deurklink openen. Op de klinken zaten daarom sokken. Het zien van de sokken was één van de naarste en meest confronterende beelden van deze cliënt. Het was het onderstrepen van de definitieve verandering, er was geen ontkomen meer aan.

Mijlpalen

Een andere cliënt worstelde jaren na de dood van haar moeder vooral met het gemis van haar aanwezigheid op de belangrijke momenten: wat nou als ik afstudeer, als ik trouw, mijn eigen huis heb… het gemis van haar eigen moeder bij deze mijlpalen was hartverscheurend. Door het gesprek erover aan te gaan, kon de emotie in ieder geval bestaan, samen gedragen worden, en uiteindelijk minder heftig weer worden opgeslagen.

Taboe

Het níet stellen van die vraag, het doen alsof het onderwerp niet bestaat, is misschien wel net zo pijnlijk als het verlies zelf. Het geeft de ander het gevoel alsof het verdriet en gemis er niet mag zijn, alsof het onbelangrijk is, of schaamtevol. Alsof de ander zich er niet voor interesseert. Mijn eerste advies zou daarom zijn: wees dapper, vraag er naar. De ander zal je dankbaar zijn. Gedeelde smart, is immers halve smart.

Update in vogelvlucht

Update in vogelvlucht

Eerste helft 2019

Het is juni 2019, inmiddels zijn we al bijna 2 jaar aan het verbouwen en ben ik al 1,5 jaar ondernemer en praktijkhouder, waarvan sinds het laatste halfjaar aan huis! Er is veel gebeurd, en ik schrok toen ik even keek wanneer ik mijn laatste berichtje heb gepost: december 2018! Het wordt intussen bijna een dooddoener, maar er is zoveel gebeurd in de tussentijd, dat het me simpelweg niet lukte om te blijven schrijven.

Eindelijk: praktijk aan huis

Kerstvakantie 2018 was voor ons werkvakantie. Scheelt tenslotte maar een paar letters. We hebben non-stop gebuffeld, met dankbare hulp van vrienden en familie, die onze grauwe gezichtjes van vermoeidheid weer deden opklaren. En wat zijn we onwijs trots voor het resultaat dat er nu al is. Natuurlijk is het nog lang niet af, en dat gaat voorlopig ook niet snel afkomen. Die illusie heb ik intussen wel van me afgeschud. Maar het geeft niet, we kunnen er werken, en met plezier. En in de loop van de tijd wordt het gewoon steeds een beetje mooier en beter.

Impact op het gezin

Op privé gebied heeft het veel impact gehad: als gezin moesten we ook een nieuw ritme vinden en duidelijke regels opstellen over bijvoorbeeld het gebruiken van de praktijkruimtes, hoe we binnenkomen (stil), hoe we reageren op cliënten, etc. Inmiddels hebben we -thank god!!- eindelijk 2 kinderkamers min of meer af, en konden de kinderen dus naar boven verhuizen. Daar voelen ze nu veel meer vrijheid en privacy in het spelen en meebrengen van vriendjes en vriendinnetjes, en andersom is het minder storend voor de praktijk.

Interne verhuizingen

We zijn in de afgelopen maanden ook weer talloze keren intern aan het versjouwen geweest: wat eerst onze ‘kledingkast’ was, is nu ineens een kast in de praktijk, en wat daar een boekenkast was, voldoet nu ineens als opbergkast in de kinderkamer. Onze voormalig eettafel is gepromoveerd tot praktijktafel, en andere meubels moesten het bekopen met een enkeltje kringloop. Achja, aan alles komt een eind tenslotte.

Steef weer aan het werk

Omdat Steef de boel thuis intussen ook wel een beetje gezien had, heeft hij sinds april ook weer een baan aangenomen, wat betekent dat we na precies een jaar ‘hoera, mijn man is klusser!’ weer opnieuw in het circus van tijdgebrek en keuzestress terecht komen qua gezin, werk en verbouwing. We hebben toen wel met onszelf afgesproken dat we dan toch echt een aannemer in de hand moeten nemen. Niet omdat Steef het niet kan (integendeel), maar omdat na 2 jaar verbouwen nu toch eindelijk ook weleens een beetje schot in de zaak mag komen.

Nog meer cliënten

Nadat het ergste stof was neergedaald van onze woeste klusavonturen in de kerstvakantie, vonden we langzaamaan onze draai in onze nieuwe, toffe praktijk. De leuke reacties en nieuwsgierige blikken van de cliënten waren zeer welkom, na alle inspanningen. We hadden er een beetje rekening mee gehouden dat het misschien wat rustiger zou worden, omdat we onze cliënten uit de regio Papendrecht misschien zouden verliezen. Het tegendeel blijkt waar: het wordt steeds drukker, de wachtlijst groeit en mensen zijn positief over de gemakkelijke bereikbaarheid met de trein en waterbus.

Nieuwe collega

Hartstikke leuk, en het maakte me ook trots, maar we merkten al snel dat de taken zich opstapelden. Helaas nam ook de stress toe en zag ik mijn toch al spaarzame vrije tijd als sneeuw voor de zon verdwijnen. Ik besloot daarom mijn stoute schoenen aan te doen en een vacature te plaatsen voor een administratief medewerkster. Nooit had ik verwacht dat er zoveel animo voor was, en nog minder had ik verwacht hoe dit zou leiden tot de fijne werksituatie die we nu hebben!

Weer (schrijf)tijd?

Ik schrijf dit stuk trouwens op mijn allereerste vrije ochtend sinds ik kinderen kreeg, want Signe is 4 jaar geworden en gaat sinds kort dus naar school! Hoera voor haar en voor de vrije uurtjes die ik nu terugkrijg, en waar ik heel dankbaar gebruik van ga maken. En dan kom ik misschien ook wel wat meer toe aan schrijven.

Mini moestuin project

Mini moestuin project

Makkelijke Moestuin starten

Groene vingers heb ik niet. Planten vergeet ik en gaan dood waar ik bij sta. Onze eerste tuin was formaat postzegel en dat was misschien maar goed ook. We legden hem pas na 5 jaar aan en bestond (echt waar) uit gestort beton, een vlonder en kunstgras. Ja, zo groen zijn mijn vingers dus. Toch bijzonder, met een vader die jaren in de tuinarchitectuur zat en landschapsinrichting studeerde, en een moeder die niets liever doet dan tuinieren.

Gebrek aan groene vingers

Maar een tuin was voor mij altijd wel belangrijk om te hebben, voor het gezin. We kunnen enorm genieten van buiten zijn, bbq-en met vrienden of gewoon een badje opzetten met warm weer. In ons vorige huis had ik een dappere poging ondernomen tot het aanleggen van een verticale kruidentuin: zakken met kruidenplantjes aan de schutting. Helaas ging dit kapot en haalden buurtkinderen alles overhoop. Ook dat idee was geen lang leven beschoren.

Grijze tuin

In ons huidige huis krijgen we een herkansing. We hebben een grote tuin, maar eigenlijk is een betegelde parkeerplaats een betere benaming. Compleet met garagedeur, gestalde motor en fietsen en een karretje. De golfplaten overkapping met de kwaliteit van Lik me vestje maakt de depressieve sfeer helemaal af. In ons enthousiasme hebben we ons eigenlijk enkel op de verbouwingsplannen van het huis gericht, en de tuin min of meer buiten beschouwing gelaten. Voordat die aan de beurt is, zijn we dus wel een paar jaar verder.

Leven in de brouwerij

Maar sinds we er wonen, gebruiken we de tuin wel degelijk. Gelukkig kan het tegen een stootje, is het afgesloten en kunnen de kinderen zich heerlijk uitleven hier. Omdat we er toch een tijd mee moesten doen, dacht ik na over manieren om de tuin alvast wat op te pimpen. Toen ik vorig voorjaar de Makkelijke Moestuin tegenkwam op internet, werd ik direct enthousiast. Dit was een superidee voor onze (tijdelijke) tuin. Wat groen, wat levends, en iets fleurigs in de grijze, ongezellige toestand.

makkelijke moestuin zaaien planten oogsten gezin tuin project kinderen

Een project met de kinderen

Een project dat ik samen met de kinderen kon aangaan. Zo konden wij de vorderingen in het groen zien, die parallel zouden lopen aan de vorderingen aan de binnenkant van het huis. Ik moest nog wel even geduld hebben, want toen ik mijn plan smeedde, woonden we met 2 weken op een flat, waar geen ruimte was voor een moestuin bak. Toen we uiteindelijk verhuisden in september, was het moestuin seizoen aan zijn einde, dus besloot ik te wachten tot maart, wanneer het nieuwe seizoen zou beginnen.

Dit lukt iedereen…

In februari mocht ik dan eindelijk van mezelf bestellen: een bak van 120x120cm die je kunt verdelen in 4×4 vakjes. In elk vakje kun je vervolgens een andere groente (of kruid, of bloem) planten. Veel opbrengst op weinig oppervlak dus. Ideaal. Volgens de Makkelijke Moestuin moest het zélfs mij lukken, met een gebrek aan groene vingers. Of zeg maar gerust een gebrek aan vingers als het aankomt op tuinieren. Maar hé, we houden van biologisch eten en bewust omgaan met voeding. We hebben al een groentepakket van de lokale boer, en dit zou een mooie aanvulling vormen.

Het begin

Op een middag in februari was het zover: de bak moest in elkaar gezet worden zodat we konden beginnen. Met hulp van een enthousiaste Meia en sceptische Stefan werd de bak in elkaar geschroefd. Ik werd al blij van de bak zonder iets erin! Vol enthousiasme begonnen we de volgende dag met zaaien. “Kan niet misgaan”, verzekerde de website en de bijbehorende app mij, die me vertelde wat ik wanneer in welk vakje kon zaaien.

Geen vliegende start 🙂

Vol optimisme zaaiden we veldsla in een vakje en kwamen we er vervolgens achter dat de februari groente eerst moesten kiemen. Braaf volgde ik de stappen van de app, en legde ik de zaden van sugarsnaps, peultjes en wintererwt in plastic bakjes. En de volgende dag werd het -7. En de rest van de week ook. Oeps. Kan het dus toch nog misgaan, want ik had even geen rekening gehouden met het weer de komende tijd. Van die veldsla verwacht ik dus weinig meer. Maar we hadden de kiemen nog.

Poging 2

Toen ik ze vandaag, na ruim een week strenge vorst, tevoorschijn haalden, was door mijn onzorgvuldigheid de helft uitgedroogd en wist ik bij God niet meer wat nou wat was. Weer wat geleerd: opschrijven wat waarin zit. Ik haalde m´n schouders op en liet me niet kennen, en maakte volgens instructies van de app gaatjes in de aarde en gokte wat peultjes waren die het klimrek nodig hadden. De start was dus niet zonder tegenslagen. Maar, enthousiast geworden door de zon en de toenemende temperaturen, hebben Signe en ik ons ook gestort op het planten van o.a. postelein en radijsjes.

makkelijke moestuin compostbak composteren tuin

Compostbak

Het wroeten in de aarde geeft nu al voldoening. Het is mooi om te bedenken dat de soms miniscule zaadjes zullen uitgroeien tot iets eetbaars. Het werken aan de hand van de app is motiverend: je krijgt vanzelf weer een melding wanneer je iets moet doen. Steef beweert dat het weer een impulsieve bevlieging is, maar ik weet wel beter: dit is een gezinsproject. We trekken het nog een beetje verder door: bij gebrek aan een groene container hebben we een compostbak in de tuin gezet. Zo slaan we 2 vliegen in 1 klap: voeding voor de bodem, en minder restafval.

Natuurlijk houden we jullie op de hoogte van de vorderingen, en van de successen en mislukkingen!

 

Hoera! Mijn man is klusser

Hoera! Mijn man is klusser

Van 2x loondienst naar zzp

De kogel is door de kerk. We hebben weer een stap genomen in ons toch al hektische leven. Eentje die spannend was, maar wel uiteindelijk veel meer rust gaat geven voor ons gezin. Nog niet zo lang geleden schreef ik over de impasse waarin we min of meer verkeerden, met ons gezin in de verbouwing en de ongemakken daarvan, en helaas de conclusie dat het niet ging lukken om af te krijgen binnen afzienbare tijd. We zagen even niet hoe het verder moest, maar hebben inmiddels een beslissing genomen.

Geen plezier meer in het werk

Steef heeft zijn baan opgezegd. Say what!? Ja echt. In 2017, nog geen 3 maanden geleden, was de hele situatie totaal anders. Beiden een vast contract, werkend in loondienst, al jarenlang voor dezelfde werkgever. Waar ik kon doorgroeien en doorontwikkelen, kwam Steef echter steeds meer vast te zitten. Al jaren liep hij tegen muren op en merkte hij steeds meer tegenzin en frustratie, omdat er geen verandering kwam en ook niet mogelijk leek. Ondanks meerdere professional programma´s en worsten die hem zijn voorgehouden, bleef de situatie bij het oude.

Oplossing uit onverwachte hoek

Toen ik begin februari ineens in paniek raakte vanwege de verbouwing thuis en de moeizame voortgang ervan, opperde Steef ineens iets dat ik nooit uit zijn mond had verwacht te horen: “misschien moet ik een sabbatical nemen”. Omdat ik me niet kon voorstellen dat zijn voorstel serieus was, of überhaupt maar mogelijk, barstte ik in lachen uit. Maar Steef lachte niet mee en mijn lach verstomde. Want ik besefte dat hij het meende, en dat het misschien wel de beste oplossing ooit was.

De ideale (en noodzakelijke) oplossing

“Meen je dat serieus…!?” vroeg ik voorzichtig. Want ik ken hem al langer dan mijn halve leven, en impulsief, avontuurlijk of op zoek naar verandering zijn wel de laatste eigenschappen die je aan hem zal toeschrijven. Behouden, voorzichtig en kiezen voor veiligheid en zekerheid zijn juist zijn kernwaardes. Niet voor niets werkte hij al 11 jaar bij dezelfde werkgever. Maar hij was bloedserieus. Het zou een ideale oplossing zijn: de verbouwing gaat veel sneller en we hoeven geen dure aannemers te betalen waar we geen budget voor hebben.

Meerdere vliegen in één klap

Hoe meer we erover nadachten, hoe meer vliegen in deze klap er werden geslagen, merkten we. Steef kon op zijn gemak nadenken over een nieuwe baan, hij weet immers niet welke kant hij op wil. Zonder eeuwige druk van werken en klussen, kon hij rustig zijn gedachtes op een rijtje zetten. Tegelijkertijd komt er weer ruimte voor ons als gezin. Als hij immers full time klust, kan je af en toe ook gewoon weer eens een dagje met het gezin zijn. Ik voelde een enorme opgetogenheid en opluchting bij dit idee.

Het moet gewoon zo zijn

Blijkbaar staat het in de sterren, blijkbaar moet het gewoon zo zijn. Dat gevoel heb ik altijd gehad bij ons huis dat we nu hebben, en bij de praktijk die ik nu heb overgenomen. Dat gevoel heb ik nu opnieuw in onze huidige situatie. Er komt weer rust, de verbouwing gaat afkomen in afzienbare tijd, het gezin wordt weer vaker herenigd en Steef kiest straks eindelijk voor werk waar hij blij van wordt. Ik voel me ontzettend bevoordeeld dat wij deze keuze kunnen maken.

Verrassende reacties

Sinds Steef aan zijn omgeving vertelt dat hij hij zijn baan opzegt, krijgt hij verrassende reacties. Vaak uit onverwachte hoeken komen felicitaties en bewondering voor zijn dappere beslissing. Ook komen er bekentenissen van anderen: “gefeliciteerd!”, “wat stoer”, “ik had ook veel eerder mijn baan daar moeten opzeggen”, “als ik zo jong was als jij, dan had ik het ook wel geweten”. Het geeft maar weer eens aan dat een mens ook uit zichzelf niet snel kiest voor verandering. Ik las laatst nog dat er geen vrijheid bestaat zonder angst: kiezen voor vrijheid, brengt inherent angst voor het onbekende met zich mee.

Op naar het klussen!

Maar dat kunnen we handelen. We zijn dit avontuur al een lange tijd geleden samen aangegaan, en dit is een nieuwe maar logische vervolgstap in dit avontuur. Ik kan niet wachten om de vorderingen van de verbouwing met jullie te delen en dan eindelijk gebruik te kunnen maken van wat we maken. Dus binnenkort kun je weer nieuwe verbouwingsverslagen verwachten, en hopelijk is de vooruitgang dan goed zichtbaar.

Als dingen anders lopen dan je dacht

Als dingen anders lopen dan je dacht

Over tijdgebrek en veerkracht

Soms heb je van die momenten, dat je er even doorheen zit. Dat je baalt van de situatie, en je even niet weet hoe je verandering kan aanbrengen in alles wat er gaande is. Laatst was er zo´n moment. Misschien is het jullie wel opgevallen, misschien ook niet. Maar er is al een behoorlijke tijd geen nieuwe verbouwingsblog geplaatst. De laatste was voor de kerstvakantie. Het is niet dat er niks gebeurt hoor, integendeel. Er gebeurt teveel, en het is allemaal even belangrijk, waardoor de verbouwing minder snel gaat dan gehoopt. En eigenlijk ook wel langzamer dan gedacht.

Spanningveld

Het is niet dat ik het iemand kwalijk neem, want we hebben dit zelf op onze hals gehaald en wij alleen zijn hiervoor aansprakelijk. Steef stopt al zijn vrije tijd in het project, en toch lijkt de tijd ons in te halen. Een tijdje terug zat ik te mijmeren over het afgelopen jaar en ineens schrok ik. Precies een jaar geleden, in februari 2017, verkochten we ons huis. Het is dus al een jaar dat we in een zeker spanningsveld leven met ons gezin. En in feite al veel langer dan dat, besefte ik me.

9 Maanden zonder kamer

Toen we nog in ons vorige huis woonden, hadden we net een grootschalige verbouwing achter de rug. We hadden de bovenverdieping 3 meter naar voren uitgebreid en de indeling volledig veranderd. We hadden 3 volledige kinderkamers en dakramen gemaakt. Het stof was amper neergedaald toen we de beslissing namen ons huis te koop te zetten. De kinderen hebben tijdens de verbouwing 9 maanden noodgedwongen bij ons op de slaapkamer geslapen. Hoewel het een royale slaapkamer was, was 9 maanden lang met zijn vieren (Signe was toen nog in de maak) in dezelfde ruimte niet bepaald bevorderlijk voor de onderlinge verstandhoudingen.

Twee verhuizingen, twee verbouwingen

Meia en Fosse waren in die periode 4 en 2 jaar, en toen de verbouwing klaar was 5 en 3 jaar. Toen werd Signe geboren, en brak een andere drukke tijd aan. Eind 2016 besloten we ons huis te koop te zetten en in februari 2017 was de koop rond. De kinderen hebben nog geen jaar van hun eigen fijne kamertje kunnen genieten. Fosses bed was zelfs nog niet helemaal af. In april 2017, krap 6 weken nadat we het bod accepteerden van de kopers, verhuisden we naar een flatje met 70m2, waar we een halfjaar verbleven, als ´tussenhuis´ tot we ons droomhuis vonden.

Met z´n allen op een kamer

Logischerwijs hebben we toen weinig tot niets gedaan aan gezellig maken in huis. Er was amper plek genoeg voor de stofzuiger of het wasrek. Ook toen sliepen Meia en Fosse weer samen op een kamer, wat in het begin één grote keetpartij gaf. Signe had gelukkig daar haar eigen kamertje. Nouja, ze moest hem delen met de droger. Toen we in september 2017 weer verhuisden, kwamen de kinderen zelfs met zijn drieën op dezelfde kamer te slapen. Wonder boven wonder ging dat erg goed. Tot vandaag slapen de kinderen nog steeds zo: in afwachting tot hun kamertjes klaar zijn. Ze zijn nu 7, 5 en 2, inmiddels.

Hun jeugd komt nooit meer terug

Ik besefte me ineens dat zij meer niet dan wel hun eigen kamertje hebben gehad in hun leventjes. En met de snelheid waarin de verbouwing vorderde, was het einde voorlopig nog niet in zicht. Ik kreeg het ineens Spaans benauwd: als de verbouwing nog 2 jaar duurt, dan zijn ze 9, 7 en 4, en zouden ze 5 jaar met tussenpozen geen eigen kamer hebben gehad. Dat konden we toch niet maken! Hun jeugd krijgen ze nooit meer terug, ik wilde ze zo snel mogelijk hun eigen plekje kunnen geven.

Gemis van het gezinsleven

En ineens miste ik nog veel meer: al sinds april 2017 is Steef aan het klussen, en komt de zorg voor de kinderen in principe op mij neer. Ik miste het eropuit gaan als gezin. Uitjes plannen, naar het strand, bos, museum, stadjes of gewoon naar een verjaardag. Steeds moest ik afmelden met de mededeling ´Steef is klussen, ik kom alleen´. En ook niet altijd zag ik het zitten om met drie kinderen op pad te gaan, het is nogal een onderneming. Ik miste het samen kletsen tijdens ritjes, het filosoferen over kleine en grote dingen tijdens wandelingen terwijl de kinderen voor ons uit renden. Kortom, ik miste het samen maken van die fijne herinneringen, zoals we gewend waren.

Vrijetijdsbesteding

Doordat Steef nu zijn vrije uurtjes stopte in het klussen, kwamen de huishoudelijke taken ook meer en meer in de weekenden, wat afging van de vrije tijd met de kinderen. Net als de regeldingen: wat halen bij de winkel, een pakje terugbrengen, cadeautje kopen voor iemand of whatever. Nog zoekende naar een goed werkritme met voldoende tijd voor mijn gezin, maar ook genoeg tijd in een startend bedrijf, is dat niet de meest leuke vrijetijdsbesteding die ik me kan indenken.

Piekeren en tobben

Zo kwam het, dat we pasgeleden zaten te piekeren en te tobben. Misschien hebben jullie inmiddels wel door dat ik van huis uit niet erg geduldig ben. En hoewel we echt in de veronderstelling waren dat we ruim hadden ingezet (een jaar klussen), blijken we een en ander toch onderschat te hebben. We hebben er nu ruim een halfjaar klussen op zitten, maar zitten nog niet op een kwart van de werkzaamheden. Om het cru uit te drukken: nog geen enkele ruimte in huis is af. Het is dus tijd om afwegingen te maken en knopen door te hakken.

Zo gaat het niet langer

Inmiddels heb ik een soort aha-moment gehad, toen ik besefte dat het misschien heus wel af zou komen in een paar jaar met het budget dat we er voor hebben gereserveerd, maar dat dat absoluut niet is wat ik wil: we kunnen het onze kinderen gewoonweg niet aandoen om langer dan noodzakelijk in deze verbouwing te zitten. Om het steeds maar koud te hebben, kleren die niet goed drogen, en urenlang moeten wachten tot de rijst eindelijk kookt. Geen kleding kunnen ophangen omdat er nog geen fatsoenlijke kledingkast is. Zich irriteren dat ze nooit eens ongestoord alleen op hun kamer kunnen spelen. Of een tafel missen om aan te puzzelen of tekenen.

Op zoek naar verandering

Ik weet het, luxeproblemen. Veel van ons zitten in een situatie dat ze sowieso nooit een eigen kamer zullen hebben. Of voldoende kleding om op te hangen. Ik waardeer daarom keer op keer de positie waarin wij verkeren, en ben dankbaar voor het feit dat we überhaupt de mogelijkheid hebben om over alternatieven na te denken. Want dat is voor velen niet weggelegd, daar ben ik me van bewust. Maar juist omdat wij wél aanpassingen kunnen maken, voel ik me ook verplicht om dat te doen. Juist nu onze kinderen nog jong zijn en zij hun oh zo belangrijke basis aanleggen.

Onzekerheid

Wat het concreet betekent? Niets, tot nu toe. Veel onzekerheid hoe nu verder, maar ook wel duidelijkheid: dit moet anders. Voor de kinderen. We hebben al veel van ze gevergd aan veerkracht en flexibiliteit. Aan aanpassen en mee veranderen. Het ochtendritueel is uitgebreid met standaard warme sokken aantrekken als je wakker wordt, want de vloer is ijskoud. De deur dicht doen is een gewoonte die ze uit eigenbelang hebben aangeleerd, om de warmte zoveel mogelijk in de kamer te houden. Ik gun ze het comfort en wat ze hadden: een eigen plek, voldoende ruimte, warmte.

Op zoek naar een oplossing

Achter de schermen brainstormen we verder. Mocht je ideeën hebben of wil je graag meehelpen met klussen, ervaring opdoen, je CV uitbreiden of spierballen willen kweken met sjouwen? Er is altijd behoefte aan hulp. We houden jullie op de hoogte van de ontwikkelingen die gaan komen…

 

Regels en grenzen onder de loep

Regels en grenzen onder de loep

Opvoeden met een korreltje zout

Met de paplepel wordt ons aangeleerd dat we regels en grenzen moeten stellen aan onze kinderen. Een opvoeding zonder regels, is een mislukte opvoeding. Je moet vooral consequent zijn, want anders nemen ze een loopje met je en is het eind zoek. Als ouders moet je bovendien ook vooral één lijn trekken, anders raakt je kind in verwarring of erger nog, speelt het jullie tegen elkaar uit.

“Kinderen hebben regels nodig”

Ja, dat zijn zomaar wat kreten die ik tijdens mijn opleidingsjaren ook te horen kreeg. Ik ben ook opgeleid met de wetenschap en visie dat regels en grenzen een onmisbaar ingrediënt zijn van een succesvolle opvoeding. Nu heb ik, door schade en schande, in de praktijk ervaren dat hier nogal wat nuances in mogen worden aangebracht. Zowel in de ‘opvoeding’ van mijn cliënten (en diens ouders), als met mijn eigen kinderen.

Op zoek naar genoeg

Nee, ik ben geen vrijgevochten alternatieve ouder. Waar trouwens niks mis mee is, want menig persoon kan nog wat leren van de bewuste opvoeders met antroposofische of vrije-school inslag. Maar ik bedoel maar te zeggen dat ik ook een doodgewone huis-tuin-en-keuken ouder ben. Nouja, dat denk ik dan maar. En vanwege het feit dat ik zoveel herken van alle ouders die bij mij komen (die het heus niet allemaal verknallen hoor, integendeel), ga ik daar voor het gemak maar even van uit.

Meestal doe je het gewoon goed

Regels zijn belangrijk, net als grenzen aangeven en vasthouden en zorgen voor structuur in de opvoeding. Maar de wijze waarop dat wordt doorgevoerd is nogal op wat verschillende manieren mogelijk. Gelukkig maar, want dat maakt het ook zo mooi: elk gezin doet het op zijn manier, en 9 van de 10 keer is dat ook prima. We moeten tenslotte niet vergeten dat het in de meeste gevallen gewoon goed gaat, en dat daar geen hulp voor nodig is. Er is dus geen Gulden Route. Nee, je bent als ouder gelukkig vrij in hoe je je kinderen grootbrengt en om te kijken hoe je het beste bij de behoeften van jouw kroost kan aansluiten.

Rekening houden met elkaar

Waarom dan het gehamer op die regels? Dat zal ik uitleggen. Eigenlijk is een opvoeding een mix van verschillende ingrediënten. De belangrijkste, en dat zal niemand mogen verbazen, is die van liefde, warmte, acceptatie. Van begrip, erkenning en er mogen zijn. Maar we leven in een maatschappij die ook wat van ons verwacht: op tijd komen, je aan de afspraken houden, de deur voor elkaar open houden, opstaan voor oudere mensen in de bus of belasting betalen. Er zijn dus regels. En om te snappen en te beseffen dat je daar aan moet voldoen, en jezelf dus ondergeschikt maken aan een algemeen belang, vergt van ons dat onze kinderen worden opgevoed met regels en grenzen.

Zonder grenzen: grenzenloos

Wanneer kinderen volledig vrij worden gelaten, kunnen ze wellicht hun volledige creatieve talenten ontdekken en inzetten, maar zit de kans erin dat je lippenstift op de muren aantreft, of graffiti op het huis van je buren. Want zonder begrenzing, kun je niet van je kind verwachten dat het rekening houdt met andermans belangen. Grenzen zijn dus nodig. Om het leefbaar en acceptabel te houden. Maar hoe voer je dat uit in de opvoeding, zonder politie-agent te hoeven spelen? Want niet zelden krijg ik verhalen van ouders te horen waarvan ik spontaan de hoofdpijn voel opkomen.

Grenzen zijn persoonlijk

Laat ik voorop stellen: ik kan heel streng zijn, en dan vinden mijn kinderen mij echt geen leuke moeder. Ik word waarschijnlijk eerder gezien als een hysterische Cruella De Vill als ik weer eens gefrustreerd Ach en Wee roep bij het aantreffen van de kinderkamer. Ik bescherm op dat moment ook mijn grenzen en herhaal de regels: spullen opruimen en direct op de goede plek leggen. ‘Raap die pen eens op, die hier in de hal ligt’, en na 5 minuten: ‘Jongens, die pen ligt nu op de bank, ik heb gezegd dat dingen op de juiste plek moeten worden opgeruimd’. Ik ben vervolgens een hele ochtend kwijt met ze, 10.000 stappen rijker en een half pak hagelslag verder (die Signe in een onbewaakt ogenblik op de grond had uitgestrooid), maar de doppen zitten weer op de stiften, het oud papier is aangevuld en de boeken zitten weer op hun plek in de kist.

Laat het van de situatie afhangen

Maar regels hanteren en grenzen stellen betekent niet dat dit boven alles gaat. Als wij om half 9 terugkomen van iets, en de kinderen staan te zwalken op hun benen van vermoeidheid, negeer ik de rommel op de grond en help ik ze met hun pyjama’s aantrekken, al kunnen ze dat zelf. Als je een leuk uitje hebt gepland en er moet eigenlijk nog iets worden opgeruimd waardoor je in tijdnood komt, doe dan alsof je het niet hebt gezien. Of licht toe waarom het nu niet hoeft. In andere woorden: wees flexibel en empathisch. Wees menselijk, stem het af op de situatie.

Choose your battles

Maak gebruik van de mogelijkheid wanneer je die hebt, en probeer tolerant te zijn op momenten dat je minder in de gelegenheid bent om de regels na te komen. Zo heb ik op vrije dagen, vanzelfsprekend, veel meer tijd om op de regels te letten en kan ik ze daarin veel meer begeleiden. Dat doe ik dan ook. Mijn kinderen kunnen als ze willen ook vrijwillig klusjes doen voor ‘punten’, waarmee ze bijvoorbeeld sparen voor een keertje uit eten gaan. Tegelijkertijd haal ik heel regelmatig mijn schouders op of kijk ik een andere kant op. Het heeft geen meerwaarde om op alle slakken zout te leggen of om overal een ‘les’van te maken.

Er moet geleefd worden

Er moet ook gewoon geleefd kunnen worden. Kinderen moeten spontaan kunnen zijn, kunnen spelen, plannen maken, uitstapjes maken, kunnen afspreken, sporten, what ever. Ik heb simpelweg gewoon niet altijd tijd en zin om te zeggen ‘hé, gooi dat eens in de was’, ‘draai de dop eens op de tandpasta’ of ‘je moet dit nog opruimen’. Soms geniet ik er ook even van dat ze zo heerlijk spelen, ook al is de hele kamer een zooi, want dan kan ik gewoon even in mijn boek kijken of genieten van hun spel.

Consequent zijn…?

Het idee dat je als ouders altijd maar consequent moet zijn en één lijn moet trekken binnen de opvoeding, trek ik dan ook zeer in twijfel. Niet dat mijn kinderen nou het schoolvoorbeeld zouden zijn van een fantastische opvoeding, toch hoor ik tot mijn genoegen uit mijn omgeving vaak positieve geluiden terug, wat mij het vertrouwen geeft dat we wat flexibeler mogen omgaan met de opvoeding. Het consequent zijn betekent naar mijn idee veel meer dat je kinderen kunnen verwachten van je hoe je reageert. Dat betekent dus ook dat je je kinderen kunt leren dat er uitzonderingen op de regel zijn, en dat je in die gevallen anders reageert dan gebruikelijk. Je bent dan voor mijn gevoel nog steeds consequent, met empathie voor de situatie, en niet iemand die star vasthoudt aan de letterlijke zin van het woord.

Voor welke waardes sta je?

Dat je je speelgoed moet opruimen kan een regel zijn, maar niet vlak voor vertrek om op tijd te komen op de korfbal: in dat geval weegt de waarde ‘op tijd komen’ zwaarder dan de waarde ‘opruimen’, wat je je kind kunt uitleggen. Dit kan natuurlijk bij een ander gezin precies omgekeerd zijn, wat niks uitmaakt: zolang je kind maar snapt wat er verlangt wordt, en waarom het eventueel nu anders is dan normaal gesproken.

Eén lijn trekken als ouders…?

Idem dito voor het idee dat ouders altijd dezelfde regels zouden moeten hanteren en ‘een lijn moeten trekken’. Natuurlijk is het heel fijn en handig als je het samen eens bent over een bepaalde aanpak, of dat je min of meer op dezelfde wijze reageert. Maar dit is eerder een uitzondering dan dat we dat moeten verwachten van elkaar. Man en vrouw verschillen tenslotte, op zoveel verschillende manieren. Je bent allebei een verschillend persoon, je hebt een andere relatie met je kind, je hebt een andere opvoeding gehad dan je partner. Het is daarom niet meer dan logisch om ervan uit te gaan dat je allebei anders reageert binnen de opvoeding.

Wees jezelf

Het zou heel bijzonder, of misschien zelfs vreemd zijn, wanneer je als ouders exact hetzelfde omgaat met je kinderen en exact gelijk reageert in bijvoorbeeld het oplossen van conflicten. Dat is daarom dan ook niet iets om direct na te streven, als je het mij vraagt. Als ouders, en dus twee unieke individuen, heb je allebei je eigen manier van omgaan met je kinderen. Die, zoals eerder gezegd, 9 van de 10 keer prima is. Wanneer je kind weet wat het van je kan verwachten, is het dus goed. Ook al is dat anders dan wat het van je partner kan verwachten. Je kind wéét tenslotte niet beter dan dat jij jij bent, met al jouw unieke eigenschappen en eigenaardigheden.

Verschillende verwachtingen

Het zal dan ook verschillende verwachtingen hebben van jou, in vergelijking met je partner. En daar is niks mis mee. Sterker nog, dit staat dichter bij ons, dan wanneer wij ons in bochten zouden wringen omdat wij ons gedragen ‘zoals het hoort’, of zoals het ‘wordt verwacht’. Je kind is niet gek. Het kent jou als geen ander, en wéét wat het van jou kan verwachten. Wees daarom maar liever jezelf en authentiek. Dat je kind dan vaker naar papa stapt om te vragen of ze tv mogen kijken, omdat hij sneller zal toegeven, is dan iets dat we voor lief moeten nemen.

Opvoeding is niet zwart-wit

Structuur, regels, grenzen… ik hanteer ze, en ik kan niet zonder ze, maar wel binnen de mogelijkheden van de situatie. Voor alle lieve, hardwerkende ouders wil ik daarom het advies geven: ga eens bij jezelf na wat het belangrijkste is: het geluk van dat moment, het in stand houden van een waarde, het leren van een les, of het op één lijn komen met elkaar? Of mogelijk nog iets heel anders? Wees niet bang om de regels af en toe te laten vieren. Zolang jij dicht bij jezelf blijft en kunt uitleggen waaróm je daar nu voor kiest, is het voor een kind veel makkelijker te accepteren en te begrijpen. Het leven is nu eenmaal niet zwart-wit. Zoek de kleuren op.